BÌNH MỚI RƯỢU MỚI

- Bình mới rượu mới. Vải mới ao mới.
- Bình cũ rượu cũ. Vải cũ áo cũ.

Trên đây là hai so sánh có tính thực tiễn và đồng thuận. Nó cũng là những lý luận dễ dàng chấp nhận vì tính nhất quán của nó. Ngược lại, chúng sẽ bị cho là những so sánh hay lý luận chắp nối, bò bó, và thiếu nhất quán.

Chúa Giêsu qua những hình ảnh về cuộc sống và những chuyện đang xẩy ra trước mắt, ngài muốn dẫn chúng ta đến một nhận thức cao về ơn gọi, và về việc đón nhận giáo lý của ngài: ơn gọi là con Thiên Chúa, anh em với Đức Kitô, và giáo lý cứu độ nhằm giải thoát con người khỏi vòng thống trị của Satan, tội lỗi. Những điều này, ngài gọi là “mới”: áo mới, vải mới hoặc rượu mới, bình mới.

Qua những hình ảnh mới trên, đem chúng ta đến những cái được gọi là “cũ” như luật lệ và lối sống dựa trên kinh sách, lễ nghi hoặc truyền thống, nhưng lại không đem con người đến gần hơn với Thiên Chúa mà những kinh sư, thượng tế, luật sỹ, Pharisiêu vẫn thường dùng để nói và giảng về Thiên Chúa. Đúng hơn dùng để áp dặt và khủng bố tâm linh những ai có tâm tình muốn tìm kiếm Chúa.

Những tư tưởng “cũ” và “mới” này, do đó, đã được chính Chúa Giêsu nói tới khi trả lời cho những người thắc mắc về giáo lý của ngài. Thánh ký Máccô đã dẫn chứng bằng sự thắc mắc của các môn đệ Gioan và Pharisiêu khi biết rằng môn đệ của Chúa Giêsu không ăn chay. Và trong câu trả lời, Chúa đã cho biết rằng môn đệ ngài rồi ra cũng sẽ ăn chay, nhưng lúc này chưa phải là lúc ăn chay. Các môn đệ ngài sẽ ăn chay bằng một kiểu cách khác, mới mẻ hơn: “Các phù rể có thể ăn chay khi tân lang còn ở với họ hay sao? Bao lâu tân lang còn ở với họ, thì họ không thể ăn chay được. Nhưng sẽ đến ngày tân lang bị đem đi, bấy giờ họ sẽ ăn chay. Không ai lấy vải mới mà vá áo cũ; chẳng vậy, miếng vải vá sẽ rút lại mà kéo ao cũ, làm chỗ rách lại tệ hơn. Cũng không ai đổ rượu mới vào bầu da cũ, chẳng vậy, rượu mới sẽ làm vỡ bầu da, và rượu đổ, bầu da hư. Nhưng rượu mới phải để trong bầu da mới” (Mc 2:18-22).

Qua câu trả lời trên, Chúa muốn nói với họ rằng: “Có chứ! Môn đệ tôi cũng phải ăn chay, nhưng không phải như các ông nghĩ”. Ăn chay mà kiêu căng, tự phụ, tham lam, ghen tỵ, dục vọng, và lỗi bác ái thì cũng như “ăn mặn”. Quan niệm chay tịnh của các biệt phái, Pharisiêu, luật sỹ và thượng tế thời ấy, vì thế coi như hoàn toàn khác với quan niệm chay tịnh của Chúa Giêsu.

Các môn đệ của Gioan và Pharisiêu tượng trưng cho tinh thần chay tịnh của lề luật, của thói lệ, của tập tục, và của hình thức. Những cái đó, tinh thần chay tịnh mới của Chúa Giêsu không chấp nhận, và vì thế không cần phải áp dụng – hay nói theo quan niệm của mấy ông Pharisiêu - là ăn chay.

Ở một nghĩa khác, giáo lý và tinh thần Tin Mừng mà Chúa Giêsu đang rao giảng, là một tinh thần và giáo lý cao siêu từ trời xuống. Một giáo lý mới mà chính Ngài đã minh chứng bằng quyền năng qua những phép lạ khi rao giảngï. Giáo lý ấy sẽ nối kết con người lại với nhau trong tinh thần anh em, và liên kết con người lại với Thiên Chúa. Đó là một giáo lý của tình thương và lòng nhân ái.

Hình thức ăn chay, và lối sống giả hình của bọn luật sỹ, Pharisiêu, ký lục và các thượng tế lúc bấy giờ là một thứ rượu cũ, hoặc bình rượu cũ. Nó cũng là một thứ vải cũ hay chiếc áo cũ. Ngược lại, hình thức ăn chay và lối sống chay tịnh của Chúa Giêsu là một thứ rượu mới, bình rượu mới. Một thứ vải mới và áo mới. Theo Ngài, những thứ mới mẻ ấy không nên đem dùng trong mục đích vá víu, cũ mới lẫn lộn. Bình cũ sẽ vỡ chảy mất rượu. Áo cũ sẽ rách làm uổng một miếng vải mới.

Cũng theo Chúa Giêsu khi so sánh sự chấp nhận và mối tương quan giữa “cũ - mới”, ngài đã dùng một hình ảnh mạnh, một thái độ dứt khoát. Theo ngài không có lối sống thỏa hiệp, chia sẻ hoặc hoà hoãn giữa những cái cũ và mới ấy. Cho dù như nếu gán ghép và cưỡng bức, thì cũng chỉ đem lại một kết quả xấu, tiêu cực và làm hư chuyện.

Như vậy, giáo lý mới của ngài, tinh thần Tin Mừng mới mẻ của ngài, và chính Ngài không thể mang gán ghép vào khuôn khổ lề luật và lối sống câu nệ hình thức như bọn luật sỹ, Pharisiêu và thượng tế thời ngài vẫn làm. Ngay cả khi họ muốn lẫn lộn họ với môn đệ của Gioan thì Chúa Giêsu cũng không chấp nhận. Có nghĩa là cũng chỉ nửa mới, nửa cũ, vì đối với thời ngài, Gioan vẫn không cũ lắm mà cũng không phải là mới hẳn. Gioan là một thứ gạch nối giữa cũ và mới. Giữa Cựu và Tân Ước. Giữa lề luật, giao ước, các tiên tri và chính Chúa Giêsu.

Bình mới rượu mới hay rượu mới bình mới. Áo mới vải mới hay vải mới áo mới theo tinh thần của Tin Mừng, rõ ràng cho chúng ta một bài học thực hành về tinh thần và lối sống theo Chúa Giêsu. Vì nếu ngài đã giải thoát chúng ta khỏi những cái cũ kỹ của lề luật, thì chúng ta phải tiếp nhận lấy những cái mới mẻ của tinh thần Tin Mừng. Nếu ngài đã đến giải thoát chúng ta khỏi làm con cái và nô lệ cho Satan, ma quỉ, thì chúng ta cũng phải đón nhận ngài vào tâm hồn và cuộc sống của mình. Phải đổi mới con người và lối sống. Nhưng tinh thần chay tịnh mới của Chúa Giêsu là gì? Và làm cách nào để ta có ngài trong cuộc sống?

Tinh thần chay tịnh mới theo Chúa Giêsu, đó là “xé lòng mà không xé áo”. Đó là thương yêu giúp đỡ những anh em nghèo đói, bệnh tật, mù lòa, què cụt, già nua, những cô nhi, quả phụ. Ngoài ra, theo trào lưu tiến bộ, và theo hiện tượng xã hội ngày nay thì độc tài, cưỡng bức và khống chế người khác, ly dị, ly thân, phá thai, đồng tính, hôn nhân đồng tính, bạo động, buôn bán vũ khí, buôn bán thanh thiếu niên, khai thác tình dục trẻ em... là những thứ phải kiêng cữ, phải “ăn chay”. Và khi giữ những điều ấy, cùng với tâm hồn thiện tâm muốn tìm kiếm Chúa, là lập tức Chúa có ngay trong ta và trong cuộc đời mỗi người.

Bình mới rượu mới. Vải mới ao mới. Đã đến lúc và ngay hôm nay, chúng ta phải “ăn chay”. Ăn chay với quá khứ. Ăn chay bằng cách đổi mới tâm hồn và nếp sống của chính mình, để như một thứ bầu rượu mới, chúng ta có khả năng đón nhận và giữ lấy Chúa là thứ rượu mới Chúa Cha ban cho nhân loại. Và cũng như chiếc áo mới, chúng ta mặc vào mình tinh thần bác ái, lòng nhân hậu, quảng đại, và thứ tha của Chúa Giêsu, để những ai tiếp cận với chúng ta, họ liền nhận ra ngay chúng ta là môn đệ của Giêsu.

T.s. Trần Quang Huy Khanh