| |
Hiệp
nhất trong đa dạng như Chúa Ba Ngôi
ĐỌC
LỜI CHÚA
• Đnl 4,32-34.39-40: (39) Trên trời cao cũng như dưới đất thấp,
chính Đức Chúa là Thiên Chúa, chứ không có thần nào khác nữa.
•
Rm 8,14-17: (14) Phàm ai được Thần Khí Thiên Chúa hướng dẫn, đều
là con cái Thiên Chúa. (16) Chính Thần Khí chứng thực cho thần
trí chúng ta rằng chúng ta là con cái Thiên Chúa.
•
TIN MỪNG: Mt 28,16-20
Đức Giêsu hiện ra tại Galilê, và sai môn đệ đi đến với muôn dân
(16)
Mười một môn đệ đi tới miền Galilê, đến ngọn núi Đức Giêsu đã
truyền cho các ông đến. (17) Khi thấy Người, các ông bái lạy,
nhưng có mấy ông lại hoài nghi. (18) Đức Giêsu đến gần, nói với
các ông: «Thầy đã được trao toàn quyền trên trời dưới đất. (19)
Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép
rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, (20)
dạy bảo họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em. Và đây,
Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế».
CHIA
SẺ
Câu hỏi gợi ý:
1.
Ba Ngôi Thiên Chúa khác biệt nhau, hay đồng dạng với nhau? Nếu
bản chất khác biệt nhau, có Ngôi nào muốn bắt các Ngôi kia phải
trở nên giống mình không? Sự hiệp nhất của Ba Ngôi xây dựng trên
tinh thần «hiệp nhất trong đa dạng» hay «thống nhất bằng đồng
dạng» ?
2.
Vũ trụ vạn vật mà Ba Ngôi tạo dựng là đa dạng hay đồng dạng với
nhau? Thiên Chúa có muốn chúng ta biến vạn vật thành đồng dạng
không? Bắt mọi người phải đồng dạng với mình thì có hợp với ý
Thiên Chúa không?
Suy
tư gợi ý:
1.
Hiệp nhất trong đa dạng nơi Ba Ngôi Thiên Chúa
Thiên Chúa theo quan niệm Kitô giáo là một Thiên Chúa duy nhất,
nhưng lại gồm có ba Ngôi – nói nôm na là ba Đấng, ba Vị hay ba
«Người» – khác biệt nhau. Ba Ngôi nhưng mỗi Ngôi một vẻ, không
Ngôi nào giống Ngôi nào. Ba Ngôi khác biệt nhau, nhưng lại hoàn
toàn bình đẳng, và không Ngôi nào muốn Ngôi kia phải trở nên giống
như mình. Chính vì chấp nhận và tôn trọng sự đa dạng của nhau,
mà Ba Ngôi sống hòa bình với nhau, hợp tác chặt chẽ với nhau,
yêu thương nhau, và hiệp nhất với nhau chặt chẽ tới mức độ chỉ
còn là một Thiên Chúa duy nhất.
2.
Sự khác biệt và đa dạng trong vũ trụ vạn vật
Ba
Ngôi khác biệt nhau và đa dạng như vậy, nên đã tạo dựng nên một
vũ trụ cũng đầy khác biệt và đa hình đa dạng vô cùng. Ngài tạo
dựng nên muôn loài khác biệt nhau, và loài nào cũng lại phân chia
thành nhiều cấp độ khác nhau với những chủng loại khác nhau. Nhờ
đó vũ trụ trở nên vô cùng phong phú, muôn hình muôn vẻ. Thật vậy,
tinh tú trên trời thì đủ kiểu đủ loại. Con người người thì đủ
mọi chủng tộc, đủ mọi ngôn ngữ, đủ mọi nền văn hóa khác biệt nhau.
Thú vật và thực vật thì lại càng đa hình đa dạng hơn: loại sống
trên trời, loại trên đất, loại dưới nước, loại thật to như đại
bàng, cổ thụ, loại thật nhỏ như vi trùng, vi-rút, loại ăn thịt,
loại ăn cỏ… Vạn vật phong phú và đa dạng đến nỗi con người từ
khi biết khám phá đến nay vẫn chỉ thấy mình khám phá được một
phần rất nhỏ. Chỉ riêng loài hoa thôi đã có cả hàng chục ngàn
giống khác nhau. Vạn vật tuy vô cùng đa dạng như thế, nhưng vật
nào cũng có cái hay cái đẹp riêng của nó và trở nên một toàn thể
rất hài hòa. Chính vì thế mà vũ trụ mới tươi đẹp huy hoàng làm
sao! Thử tưởng tượng xem nếu Thiên Chúa tạo dựng vũ trụ trong
đó vạn vật đồng dạng với nhau, nghĩa là chỉ có một loài duy nhất,
loài này cũng chỉ có một chủng loại duy nhất thì vũ trụ sẽ buồn
thảm biết bao! Chỉ cần xét loài hoa: nếu hoa chỉ có một loại duy
nhất – dù là loại được hầu hết mọi người coi là đẹp nhất – thì
thế giới sẽ bớt đẹp, bớt thơ mộng và phong phú đi biết bao!
Riêng
xã hội con người, Thiên Chúa đã gầy dựng trong đó nhiều dân tộc
với những nền văn minh, văn hóa, phong tục, nề nếp suy nghĩ khác
nhau. Thiên Chúa cũng cho xuất hiện nhiều tôn giáo với những nghi
thức, tín điều, với những cách gọi tên, cách quan niệm hay cách
nhìn về Thực Tại Tối Hậu khác biệt nhau; v.v… Nói về từng người,
thì mỗi người một vẻ, mỗi người một diện mạo, một tài năng, một
tính tình, một quan niệm, một lối suy nghĩ khác nhau: «bá nhân
bá tính». Ngay như khi cùng nhau nhìn vào một sự vật cụ thể, thì
mỗi người lại có một cách nhìn khác nhau, cách diễn tả về vật
ấy cũng khác nhau, thậm chí gọi vật ấy bằng những tên khác nhau.
Một vật cụ thể hữu hạn mà người ta còn có nhiều cách nhìn khác
nhau như vậy, huống gì khi họ suy nghĩ về những thứ vô hình, nhất
là những thực tại không thể quan niệm hay suy nghĩ được, chẳng
hạn khi suy nghĩ về tuyệt đối, về nguồn gốc siêu hình của vũ trụ
vạn vật… làm sao mà họ quan niệm và nhìn cách giống nhau cho được?
Thôi thì đủ mọi loại quan niệm, đủ mọi kiểu nhìn, đủ mọi tên gọi
khác nhau cho Thực Tại Tối Hậu duy nhất ấy!
Những
cách nhìn khác nhau ấy – dù là hướng về một vật hết sức cụ thể
hay về những thực tại hết sức trừu tượng – cũng thường bổ túc
cho nhau dẫu có mâu thuẫn lẫn nhau, để – nếu tổng hợp lại – sẽ
có được một cái nhìn toàn diện hơn, đầy đủ hơn. Chính nhờ sự khác
nhau ấy mà con người mới cần lẫn nhau, mới phải hợp tác với nhau,
mới yêu thương nhau. Chẳng hạn khi xây một căn nhà, người ta cần
có đồ họa của kiến trúc sư, cần khả năng thực hiện tổng quát của
nhà thầu khoán, cần sự khéo léo của đủ loại thợ (mộc, xây, trang
trí, điện…), cần những nhà cung cấp vật tư khác nhau (gạch, xi
măng, sắt, gỗ, ống nước, đồ điện…). Ông kiến trúc sư có tài giỏi
đến đâu mà không nhờ thầu khoán thực hiện thì cũng chẳng làm nên
trò trống gì! Ông thầu khoán mà không thuê được thợ thì cũng đành
bó tay bất lực! Thợ khéo léo hay tài giỏi đến đâu mà không có
kiến trúc sư hay thầu khoán thì cũng chẳng biết phải làm gì. Nhờ
tài năng khác nhau mà người ta cần lẫn nhau, kết hợp với nhau,
yêu thương nhau! Thiên Chúa của chúng ta – gồm Ba Ngôi khác biệt,
tuy đa dạng nhưng lại hiệp nhất – đã muốn như thế, chúng ta không
nên đi ngược lại đường lối của Ngài!
3.
Khuynh hướng phản đa dạng của con người
Thế nhưng trên thế giới có biết bao nhiêu con người, bao nhiêu
tập thể muốn đi ngược lại ý muốn của Thiên Chúa, muốn chống lại
luật «vạn vật đa dạng» của Ngài. Họ muốn tất cả mọi người phải
nghĩ giống như họ, làm giống như họ, chỉ theo một lập trường duy
nhất là lập trường của họ, vì họ cho rằng chỉ có họ là nghĩ đúng,
làm đúng, lập trường của họ là duy nhất đúng hoặc đúng hơn cả.
Ai khác họ là họ khó chịu, bực bội, kết án, loại trừ. Họ muốn
trên thế giới này chỉ có một bè đảng duy nhất là bè đảng của họ,
một ý thức hệ duy nhất là ý thức hệ của họ, một tôn giáo duy nhất
là tôn giáo của họ, một đoàn thể duy nhất là đoàn thể của họ…
Và họ nỗ lực để biến thế giới đa dạng này thành độc dạng hay đồng
dạng (uniforme), thậm chí với tất cả thiện chí hay lòng thành
của họ. Biện pháp của họ là loại trừ tất cả những ai khác với
họ. Ai chủ trương khác với họ thì bị coi là đối lập, là kẻ thù,
cần phải tiêu diệt.
Rất
tiếc là trên thế giới này không chỉ có một bè đảng, một tôn giáo,
một đoàn thể duy nhất nghĩ mình là duy nhất đúng hoặc đúng hơn
cả và chủ trương loại trừ những ai khác với mình, mà có nhiều
bè đảng, nhiều tôn giáo, nhiều đoàn thể nghĩ và chủ trương như
vậy. Thế là có chiến tranh: bè đảng này tìm cách diệt bè đảng
kia, tôn giáo này diệt tôn giáo kia, đoàn thể này diệt đoàn thể
kia. Bè đảng nào, tôn giáo nào, đoàn thể nào cũng đều nhân danh
sự thiện, sự đúng của mình – mà họ nghĩ là duy nhất thiện, duy
nhất đúng – để tiêu diệt những gì mà họ cho rằng chắc chắn là
sai lầm, xấu xa. Ai cũng có những «vũ khí» riêng của mình để ép
buộc người khác theo mình, trung thành với mình, đồng dạng với
mình. Bè đảng thì dùng vũ lực, âm mưu chính trị. Tôn giáo thì
dùng những quyền lực thiêng liêng của mình. Đoàn thể thì dùng
kỷ luật riêng của đoàn thể.
Nhưng
hễ phản lại ý muốn của Thiên Chúa thì chỉ gây rối loạn. Đáng lẽ
con người phải tôn trọng sự khác biệt nhau như một hồng ân Thiên
Chúa ban để bổ túc lẫn nhau, để hợp tác với nhau, và để nhờ đó
mà dễ yêu thương nhau, dễ đi đến hiệp nhất. Hiệp nhất ở đây là
thứ hiệp nhất trong đa dạng. Có tôn trọng sự khác biệt của nhau
thì mới có thể hiệp nhất được. Nhưng con người lại coi tình trạng
đa dạng đó như một bất lợi cho «cái tôi tập thể» của mình. «Cái
tôi» nào – dù là cá nhân hay tập thể – thì cũng ích kỷ, muốn đề
cao mình và những gì của mình, muốn mình phải trổi vượt hơn những
«cái tôi» khác, và những gì của mình cũng phải trổi vượt hơn những
gì của những «cái tôi» khác. «Cái tôi» nào cũng muốn dùng thế
mạnh của mình để hiếp đáp những «cái tôi» khác yếu thế hơn, bắt
những «cái tôi» khác phải theo mình, phải đồng dạng với mình.
Họ muốn «thống nhất bằng đồng dạng».
4.
«Hiệp nhất trong đa dạng» là ý muốn của Thiên Chúa
Ôi, chính cái ý chí muốn «thống nhất bằng đồng dạng» này đã gây
nên biết bao cảnh «nồi da xáo thịt» trong các quốc gia, cảnh các
«bè phái ly khai» trong các tôn giáo, cảnh chia rẽ nhau trong
các đoàn thể. Đúng là chưa phát triển được ra bên ngoài thì đã
bị chia rẽ nội bộ. Thiết tưởng thế giới đã phải đau khổ rất nhiều,
phải chịu biết bao cảnh đau thương tang tóc chỉ vì những tham
vọng «thống nhất bằng đồng dạng» của các bè đảng, tôn giáo, đoàn
thể. Nhưng thực tế hiện nay chứng tỏ rằng tham vọng đó càng ngày
càng trở nên phi lý, phản tiến bộ và bất khả thi. Thật vậy, khuynh
hướng của thế giới, của các quốc gia dân tộc càng ngày càng đòi
hỏi phải «đa nguyên chính trị», phải «đa đảng», phải loại trừ
độc tài. Chủ trương «độc đảng», «độc tài» đang dần dần bị đào
thải khỏi nhân loại vì chủ trương này chỉ làm cho quốc gia dân
tộc mình bị băng hoại, nghèo khổ và chậm tiến. Các tôn giáo thì
tôn giáo nào cũng muốn trở thành tôn giáo toàn cầu và đều nỗ lực
tối đa để đạt được điều đó; nhưng dường như ngày nay tôn giáo
nào cũng đều đi đến tình trạng «bão hòa», nghĩa là khó có thể
phát triển thêm về tỷ lệ dân số. Vì ai đã theo tôn giáo nào thì
khó mà bỏ tôn giáo mình để theo tôn giáo khác, vì tôn giáo nào
cũng có những biện pháp riêng khá hữu hiệu để giữ tín đồ của tôn
giáo mình lại. Tuy vẫn có những người thay đổi tôn giáo, nhưng
khi có những người tôn giáo này bỏ sang tôn giáo kia, thì ngược
lại cũng lại có những người tôn giáo kia bỏ sang tôn giáo này.
Cuối cùng vẫn phải chấp nhận một «thế giới đa nguyên tôn giáo»,
như một «dấu hiệu của thời đại» (signum temporum) để nhận ra ý
muốn của Thiên Chúa. Các đoàn thể cũng tương tự như thế.
Vì
thế, đã đến lúc các bè đảng, các tôn giáo, các đoàn thể phải nhận
ra rằng càng muốn «thống nhất bằng đồng dạng» thì càng gây nên
chia rẽ, xáo trộn, và đau khổ cho nhân loại, vì điều này chống
lại luật tự nhiên của Thiên Chúa. Trái lại, càng muốn «hiệp nhất
trong đa dạng» – nghĩa là đến với nhau trong tinh thần tôn trọng
sự khác biệt và đa dạng – thì càng dễ đoàn kết, càng dễ gắn bó
yêu thương nhau. Vì sự «hiệp nhất trong đa dạng» chính là ý muốn
của Thiên Chúa. Và sự hiệp nhất của Ba Ngôi Thiên Chúa chính là
gương mẫu toàn hảo nhất của sự «hiệp nhất trong đa dạng» mà chúng
ta phải noi theo. Gia đình nào, dân tộc nào, tôn giáo nào, tập
thể nào biết noi gương này thì sẽ càng ngày càng trở nên hạnh
phúc, thịnh vượng và phát triển.
CẦU
NGUYỆN
Lạy Cha, xin cho con cũng như các Kitô hữu và mọi tín đồ của các
tôn giáo biết noi gương «hiệp nhất trong đa dạng» của Ba Ngôi
Thiên Chúa; biết tôn trọng sự khác biệt và đa dạng mà Cha đã tạo
nên nơi mỗi người, mỗi dân tộc, mỗi nền văn hóa, mỗi quốc gia,
mỗi tôn giáo… Xin cho chúng con biết chấp nhận và tôn trọng sự
khác biệt của nhau, đừng ép ai phải giống mình. Để chúng con nhận
ra rằng chúng con cần lẫn nhau, cần đến với nhau, cần tìm hiểu,
thông cảm, hợp tác với nhau, và nhất là cần yêu thương nhau như
Cha hằng mong muốn điều đó. Amen. (JK)
Nguyễn
Chính Kết
|
|