Tận Thâm Cung của Thiên Chúa

Mùa Thường Niên hậu Phục Sinh mở màn chẳng những với Lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống mà còn với cả ba Lễ Trọng sau đó nữa, đó là Lễ Thiên Chúa Ba Ngôi, Lễ Mình Máu Thánh Chúa Kitô (chính thức được cử hành vào Thứ Năm trong tuần Lễ Thiên Chúa Ba Ngôi nhưng thường được cử hành vào Chúa Nhật), và Lễ Thánh Tâm Chúa (bao giờ cũng vào Thứ Sáu trong Tuần Lễ Mình Máu Thánh Chúa, dù là Lễ Trọng nhưng là lễ trọng không buộc). Nếu Chúa Thánh Thần là Đấng ban sự sống thì sự sống Ngài ban đây được bắt nguồn từ Thiên Chúa Ba Ngôi, được chất chứa nơi Mình Máu Thánh Chúa Kitô, và được thông ban do tình yêu vô biên của Thiên Chúa, một tình yêu được biểu hiện nơi Thánh Tâm Chúa Kitô.

Riêng Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi của chu kỳ phụng vụ năm B này liên quan đến mầu nhiệm con người tạo vật được làm con Thiên Chúa, được thông dự vào sự sống thần linh, sự sống nội tại của Thiên Chúa, Thiên Chúa Ba Ngôi. Trước hết, trong bài Phúc Âm của Thánh Ký Mathêu chúng ta thấy Chúa Kitô lần đầu tiên (cũng là lần sau hết nên là lần duy nhất) tỏ tường mạc khải mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi bằng một câu nói ngắn gọn bao gồm cả Ba Ngôi một lúc, đó là “Các con hãy rửa tội cho họ nhân danh ‘Cha và Con và Thánh Thần’”. Theo Giáo Lý Giáo Hội Công Giáo thì khi lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội là con người tạo vật tội lỗi chẳng những, về phần tiêu cực, được rửa sạch tội tổ tông cùng tội mình làm (nếu được rửa tội vào lúc đã có đủ trí khôn) và được tha cả hình phạt bởi tội lỗi, mà còn, về phần tích cực, được ơn nghĩa với Thiên Chúa, kèm theo ba thần đức Tin Cậy Mến, để nhờ đó họ tư cách và khả năng thực hiện những tác động thần linh, cũng như được thông phần bản tính thần linh sống sự sống thần linh, sống như một người con cái Cha trên trời, trở nên chi thể của Chúa Kitô và thành đền thờ của Chúa Thánh Thần.

Vấn đề thực tại sự sống thần linh hay cơ cấu sự sống siêu nhiên nơi con người lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội được phân tích theo giáo lý trên đây tuy rõ ràng nhưng có vẻ phức tạp và dài dòng. Giống như kiểu phải dọn dẹp một căn nhà cũ bề bộn những thứ bẩn thỉu hôi ám xấu xa cho đàng hoàng sạch sẽ trước đã rồi sau đó mới mang đồ đạc mới vào để trưng bày thành một căn nhà mới mẻ, hợp thời và sang trọng vậy. Thật ra, như ánh sáng chiếu tỏa tự nhiên làm tan bóng tối ngay lập tức thế nào thì con người tạo vật lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội cũng thế, bởi vì, lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội, trước hết và trên hết, là lãnh nhận Thần Linh Thiên Chúa. Nếu Chúa Kitô đến là để làm phép rửa Thánh Linh (x Jn 1:33), và những ai chấp nhận Người thì Người ban cho họ quyền làm con Thiên Chúa (x Jn 1:12), thì kẻ lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội tức là con người được tái sinh bởi trên cao (x Jn 3:3), được tái sinh bởi nước và Thần Linh (x Jn 3:5). Cuốn Tông Vụ, một cuốn sách được gọi là Phúc Âm Thứ Năm, Phúc Âm về Chúa Thánh Thần, hầu như mỗi lần thuật lại một trường hợp lãnh nhận phép rửa đều có dính dáng hay đi liền với việc lãnh nhận Thánh Thần. Chẳng hạn như trường hợp Thánh Phêrô rửa tội cho cả nhà dân ngoại đầu tiên là gia đình Cornêliô (x Acts 10:44-48); trong trường hợp đây, thậm chí Thánh Thần đã xuống trên gia đình dân ngoại này trước khi họ chính thức lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội bằng hình thức nước nữa. Hay trường hợp Thánh Phaolô rửa tội cho một số môn đồ ở Êphêsô, những người mới lãnh nhận phép rửa thống hối của Tiền Hô Gioan Tẩy Giả, để họ có thể lãnh nhận Thánh Thần (x Acts 19:1-6).

Đúng thế, không có Thánh Thần, không lãnh nhận Thánh Thần, nghĩa là nếu không được Cha trên trời ban cho Thánh Thần của Ngài, cũng là Thánh Thần của Con (x Gal 4:6), một Thánh Thần hiệp thông Cha Con, không ai có thể nhận biết Thiên Chúa, một Vị Thiên Chúa tỏ mình nơi Lời Nhập Thể là Chúa Giêsu Kitô, tức không thể chấp nhận Chúa Kitô (x Acts 1Cor 12:3), do đó cũng không thể làm con Cha trên trời. Đó là lý do, ngay câu đầu tiên trong bài đọc hai hôm nay, Thánh Phaolô đã tuyên bố: “Tất cả những ai được Thần Linh Thiên Chúa dẫn dắt đều là con cái Thiên Chúa”. Tại sao? Tại vì Thánh Thần được ban cho con người lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội đây, cũng trong bài đọc thứ hai cho thấy, là Thánh Thần yêu thương, chứ không phải là một thứ tinh thần sợ sệt (như tinh thần của Thời Cựu Ước), một Thánh Thần làm cho “chúng ta kêu lên ‘Abba’ (tức là ‘Cha ơi’)”. Phần chúng ta là thành phần lãnh nhận Phép Rửa nhân danh Chúa Kitô, Phép Rửa Thánh Thần, nhờ Thánh Thánh đã được ban cho, chúng ta từ từ sẽ thấy được rằng và sẽ sống xứng đáng với ơn gọi làm con cái Thiên Chúa. Đó là lý do sau khi cho biết những ai lãnh nhận tinh thần thừa tự để có thể kêu với Thiên Chúa là ‘Cha ơi’, Thánh Phaolô liền dẫn giải thêm: “Chính Thần Linh làm chứng cho tâm linh chúng ta rằng chúng ta là con cái của Thiên Chúa”. Đúng thế, Thánh Thần được ban cho Kitô hữu chúng ta qua Bí Tích Rửa Tội sẽ “dẫn đắt” thành phần con cái Thiên Chúa chúng ta, sẽ làm cho mỗi một người Kitô hữu chúng ta từ từ cảm nhận được trong cuộc đời sống đạo của mình thân phận cao trọng được làm con cái Thiên Chúa, tức dần dần làm cho chúng ta sống xứng đáng với ơn gọi của mình. Tất cả tiến trình Linh Đạo Kitô Giáo, hay tất cả con đường nên thánh của Kitô hữu là ở chỗ này.

Thật vậy, Thánh Thần được ban cho Kitô hữu khi lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội là Vị, qua các tặng ân của mình, tặng ân khôn ngoan và thâm hiểu, tặng ân huấn dụ và sức mạnh, tặng ân tri thức và kính sợ cùng hiếu thảo (x Is 12:2-3), sẽ làm cho Kitô hữu mỗi ngày một sống trọn ơn gọi làm con cái Thiên Chúa hơn. Ở chỗ, Ngài làm cho họ càng ngày càng nên giống như Chúa Kitô, càng đạt đến tầm mức thành toàn của Chúa Kitô là Đầu (x Eph 3:13,15), một Người Con đẹp lòng Cha mọi đàng (x Mt 3:17, 17:5), vì luôn luôn làm theo ý của Cha hơn là ý của mình (x Jn 17:4). Đúng thế, làm cho Kitô hữu nên giống Chúa Kikô, hay làm cho Chúa Kitô được hoàn toàn hình thành nơi Kitô hữu, tức là làm cho Kitô hữu sống trọn Kinh Lạy Cha, với tất cả tâm nguyện và đời sống chỉ biết làm sao để “Danh Cha cả sáng, Nước Cha trị đến, Ý Cha thể hiện dưới đất cũng như trên trời” (Mt 6:9-10). Vì tất cả cuộc đời trần gian của Chúa Kitô, của Con Thiên Chúa Làm Người là sống chết với ước nguyện duy nhất này. Để rồi, sau khi hoàn tất mọi sự trên Thập Giá đúng như ý muốn của Cha, cho dù có phải uống cạn chén đắng Cha trao (x Mt 26:39), thậm chí có bị Cha hoàn toàn bỏ rơi (x Mt 27:46), Vị Thiên Chúa Nhập Thể này, sau khi sống lại từ trong kẻ chết, đã thông ban Thánh Thần của mình cho các tông đồ, và qua các vị ban cho thành phần tin tưởng chấp nhận Người (x Jn 20:22-23; Lk 24:46-47).

Nếu Chúa Cha khi hoàn toàn tỏ mình ra nơi Ngôi Lời Nhập Thể đồng thời cũng thông ban Thánh Thần của Ngài cho nhân loại nơi Con Người Giêsu Kitô, và Con Thiên Chúa Nhập Thể là Chúa Giêsu Kitô đến để tỏ Cha ra (x Jn 1:18) đồng thời cũng để thông ban Thánh Thần của Người cho những ai tin tưởng chấp nhận Người và qua họ cho tất cả thế gian, thì Thánh Thần đến là để làm cho con người tin nhận Chúa Kitô, nên một với Chúa Kitô, sống Chúa Kitô, một Chúa Kitô Thiên Sai, đến để làm chứng về Cha, Đấng đã yêu thương thế gian đến ban Con một mình để những ai tin Con thì không phải chết nhưng được sự sống trường sinh (x Jn 3:16), được Thánh Thần, được hiệp thông với Thiên Chúa Duy Nhất Ba Ngôi, Đấng con người đã lãnh nhận Phép Rửa ‘nhân danh Cha và Con và Thánh Thần’.

Thiên Chúa là Cha đã ban cho chúng ta Bản Thân Ngài là Chúa Giêsu Kitô, Lời Nhập Thể, và ban cho chúng ta Thâm Cung của Ngài là Thánh Thần, Thần Chân Lý (x Jn 16:13), Vị Thần Linh thấu suốt mọi sự kể cả thâm cung Thiên Chúa (x 1Cor 2:10). Nếu bản tính Thiên Chúa, theo Mạc Khải Cựu Ước, là hiện hữu (x Ex 3:14), thì Chúa Kitô đã mạc khải trong Tân Ước rất chính xác: “Thiên Chúa là Thần Linh” (Jn 4:24). Bởi vì, “là Thần Linh”, từ đời đời đến đời đời, Thiên Chúa (Chủ Thể) hằng Ý Thức (Thần Linh) về Bản Thân Mình (Ngôi Lời). Đó là lý do, “ai tôn thờ Thiên Chúa phải tôn thờ Ngài trong Thần Linh và chân lý” (Jn 4:24), tức trong Thần Linh và Chúa Kitô (Chân Lý). Nhờ Thánh Thần, Thần Linh của Thiên Chúa, con người tạo vật mới có thể biết được Thiên Chúa như chính Ngài biết mình Ngài, như Ngài đã tỏ ra nơi Lời Nhập Thể là Chúa Giêsu Kitô. Như thế, một khi được lãnh nhận Thánh Thần là Thần Linh của Thiên Chúa, là con người được hiệp thông với Thiên Chúa, được nên con Thiên Chúa và sống Sự Sống Thần Linh, Sự Sống Nội Tâm của Thiên Chúa.

Vấn đề cần phải đặt ra ở đây là trong Lời Nguyện Hiến Tế của Chúa Kitô kết Bữa Tiệc Ly, một lời nguyện mà, theo nội dung, là cốt lõi của Phúc Âm nói riêng và của toàn bộ Thánh Kinh Cựu Ước và Tân Ước nói chung, tại sao Chúa Giêsu không hề nói đến một chút nào Thánh Thần? Nếu vậy thì chẳng những Lời Nguyện Hiến Tế này không thể gồm tóm tất cả Mạc Khải của Thiên Chúa, mà chính Mạc Khải về Thiên Chúa cũng có khuynh hướng đa thần hơn là độc thần. Bởi vì, nếu không có Thánh Thần, không hiệp thông nên một, Thiên Chúa Cha và Thiên Chúa Con không còn là Một Thiên Chúa Chân Thật Duy Nhất mà là hai Thiên Chúa hoàn toàn khác nhau, có những lúc kình chống nhau như nước với lửa, như sáng với tối, không vị nào chịu vị nào, vị nào cũng muốn mình là chúa tể. Đó là lý do Chúa Kitô mới mạc khải “Thiên Chúa là Thần Linh” (Jn 4:24). Vị “Thiên Chúa Chân Thật Duy Nhất” (Jn 17:3) chính là Vị “Thiên Chúa là Thần Linh”. Thật ra, dù Chúa Giêsu không hề minh nhiên nhắc đến chữ Thánh Thần hay Thần Linh như Người đã nói với các tông đồ trước đó trong Bữa Tiệc Ly, nhưng Thánh Thần thực sự hiện diện trong Lời Nguyện Hiến Tế này. Ở những chỗ Người nói về “sự sống đời đời” và “hiệp nhất nên một”.

Về “sự sống đời đời”, nếu Thánh Thần là Thần Linh Thiên Chúa, là Ý Thức Thần Linh của Thiên Chúa về Bản Thân Mình, mà “sự sống đời đời là nhận biết Thiên Chúa chân thật duy nhất và Giêsu Kitô Cha sai” (Jn 17:3), thì “Người ban cho họ sự sống đời đời” (Jn 17:2) đây không phải là ban Thánh Thần cho những ai tin vào Người hay sao? Thật vậy, vì Thiên Chúa Chân Thật Duy Nhất về bản thể và ưu phẩm, nên trong thâm cung của Thiên Chúa, Ba Ngôi đều là sự sống. Tuy nhiên, nơi Thiên Chúa lại có Ba Ngôi Vị khác nhau về tính cách và vai trò, mà Ba Ngôi là sự sống cũng có tính cách khác nhau. Chúa Cha là sự sống tương tự như Mặt Trời, Ngôi Lời “là sự sống” (Jn 4:16) tương tự như ánh sáng tỏa ra từ mặt trời, “Ánh Sáng sự sống” (Jn 8:12), và Thánh Thần là sự sống tương tự như Nhiệt Năng của Mặt Trời làm cho sinh vật sinh động.

Về “hiệp nhất nên một”, nếu Chúa Kitô liên quan đến ân sủng, Chúa Cha liên quan đến tình yêu và Thánh Thần liên quan đến ơn thông hiệp (x 2Cor 13:13), thì lời Chúa Kitô nguyện cùng Cha cho Giáo Hội “được hiệp nhất nên một như Chúng Ta” (Jn 17:21) bấy giờ không phải là cho Giáo Hội “được Thần Linh như Chúng Ta” hay sao, nhờ đó, họ được ở trong Chúng Ta? Có thể nói, hoạt động ngoại tại của Thiên Chúa Chân Thật Duy Nhất là Mạc Khải tất cả thâm cung của Thiên Chúa là Thần Linh nơi Lời Nhập Thể Vượt Qua đầy Thánh Thần. Nếu nội tại, Chủ Thể Thần Linh (Ngôi Cha) Ý Thức Thần Linh (Thánh Thần) được Bản Thân Thần Linh của Mình là Ngôi Lời thế nào, thì ngoại tại, Ngôi Lời cũng Ý Thức Ngôi Cha như vậy, cũng phản ảnh vinh hiển Cha, là hiện thân đích thực của bản thể Cha như vậy (x Heb 1:3), chẳng những qua Mầu Nhiệm Nhập Thể và Vượt Qua, mà còn qua Giáo Hội Chứng Nhân của Người nữa.

Vậy con người tạo vật chúng ta được rửa tội “nhân danh Cha và Con và Thánh Thần”, như bài Phúc Âm nói đến đây là gì, nếu không phải được tái sinh vào Sự Sống Thần Linh. Vì “Cha” đây nghĩa là nguồn mạch sự sống. “Con” đây là chính sự sống của Cha, phát xuất từ nguồn mạch của mình là Cha. “Thánh Thần” đây là “Đấng ban sự sống”, vì Ngài là Ý Thức của Cha về Bản Thân Cha là Con. Bởi thế, khi được lãnh nhận phép rửa “nhân danh Cha và Con và Thánh Thần” là Kitô hữu lãnh nhận “phép rửa Thánh Thần” (Jn 1:33), hay lãnh nhận chính Thánh Thần, tức Ý Thức Thần Linh, để họ có thể “hiệp nhất nên một như chúng ta là một” (Jn 17:22), tức như “Cha ở trong Con” (Jn 17:21), ở chỗ Cha Ý Thức Bản Thân Mình là Con, và như “Con ở trong Cha” (Jn 17:21), qua việc Con Nhập Thể “tỏ Cha ra” (Jn 1:18). Sự Sống Thần Linh, hay Sự Sống Thiên Chúa Ba Ngôi, nơi Kitô hữu đây quả thực ở chỗ họ “nhận biết Cha là Thiên Chúa chân thật duy nhất và Đấng Cha sai là Đức Giêsu Kitô” (Jn 17:3).

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL

Đức Thánh Cha Phanxicô - Huấn Từ Truyền Tin Chúa Nhật Lễ Thiên Chúa 3 Ngôi - 31/5/2015

Xin chào anh chị em thân mến Chúa Nhật!

Hôm nay, chúng ta cử hành lễ Chúa Ba Ngôi, một lễ nhắc nhở chúng ta về mầu nhiệm một Thiên Chúa duy nhất có ba Ngôi Vị: Ngôi Cha, Ngôi Con và Ngôi Thánh Thần. Ba Ngôi là một thực tại hiệp thông Thần Linh với nhau, cho nhau và trong nhau: thực tại thần linh này là sự sống của Thiên Chúa, là mầu nhiệm yêu thương của Vị Thiên Chúa hằng sống. Thế nhưng, ai đã mạc khải cho chúng ta mầu nhiệm này vậy? Chúa Giêsu. Người đã nói với chúng ta về Thiên Chúa như là một Vị Cha; Người đã nói cho chúng ta về Thần Linh; và Người đã nói cho chúng ta về chính Bản Thân Người như là Con của Thiên Chúa. Thế nên Người đã mạc khải cho chúng ta mầu nhiệm này. Rồi khi sống lại từ cõi chết, Người đã sai các môn đệ của Người đi truyền bá phúc âm hóa dân chúng, bảo các vị hãy rửa tội cho họ "nhân danh Cha và Con và Thánh Thần" (Mathêu 28:19). Chúa Kitô trao phó cho Giáo Hội ở mọi thời đại lệnh truyền này, một Giáo Hội thừa hưởng sứ mệnh truyền giáo này từ các Tông Đồ. Người cũng ngỏ cùng mỗi một người chúng ta là thành phần nhờ Phép Rửa đã thuộc về Cộng Đồng của Người nữa. 

Bởi thế, việc long trọng cử hành phụng vụ hôm nay, trong khi cho chúng ta chiêm ngưỡng mầu nhiệm diệu vợi này là mầu nhiệm chúng ta vừa phát nguồn vừa nhắm tới, cũng canh tân trong chúng ta sứ vụ sống hiệp thông với Thiên Chúa và sống hiệp thông giữa chúng ta theo mô phạm hiệp thông của Thiên Chúa. Chúng ta được kêu gọi không phải để sống thiếu nhau, sống trên nhau hay sống nghịch nhau mà là sống với nhau và sống trong nhau. Nghĩa là chúng ta được kêu gọi để nhận lãnh và theo đó cống hiến chứng từ về vẻ đẹp của Phúc Âm, để sống trong tình yêu thương nhau và hướng về tất cả mọi người, chia vui xẻ buồn, biết xin lỗi và tha lỗi, trân trọng những đặc sủng khác nhau theo sự hướng dẫn của các vị Mục Tử. Tóm lại: chúng ta được trao phó cho công việc xây dựng nên các cộng đồng giáo hội càng ngày càng trở nên như là một gia đình, có khả năng phản ánh quang rạng ngời Chúa Ba Ngôi và có thể truyền bá phúc âm hóa chẳng những bằng ngôn từ mà còn bằng sức mạnh của tình yêu Thiên Chúa sống trong chúng ta.

Ba Ngôi, như tôi đã đề cập, còn là đích điểm tối hậu nhắm tới cho cuộc hành trình trần thế của chúng ta. Con đường của đời sống Kitô hữu thực sự là một con đường mang tính cách chính yếu là "ba ngôi": Thánh Linh hướng dẫn chúng ta để hiểu biết trọn vẹn về giáo huấn của Chúa Kitô. Đồng thời cũng nhắc nhở chúng ta về những gì Chúa Kitô dạy chúng ta. Về phần mình, Chúa Giêsu đã đến thế gian để làm cho chúng ta nhận biết Cha, để chúng ta được Ngài dẫn dắt, và để hòa giải chúng ta với Ngài. Hết mọi sự trong đời sống Kitô hữu đều xoay quanh mầu nhiệm Ba Ngôi và được viên trọn trong mầu nhiệm vô cùng này. Thế nên, chúng ta hãy tìm cách để vươn cao "cách" sống của chúng ta, nhắc nhở mình rằng chúng ta hiện hữu, hoạt động, tranh đấu, chịu đựng cho đích điểm cũng như cho vinh quang nào; và chúng ta được kêu gọi để thừa hưởng phần thưởng bất tận nào. 

Mầu nhiệm này bao gồm tất cả đời sống của chúng ta và trọn cuộc đời Kitô hữu của chúng ta. Chúng ta cần phải nhắc nhở mình mỗi lần chúng ta làm dấu Thánh Giá: nhân danh Cha và Con và Thánh Thần. Vậy giờ đây tôi mời anh chị em hãy cùng nhau lớn tiếng làm dấu Thánh Giá. Nào hết mọi người! [Làm dấu Thánh Giá].

Trong ngày cuối cùng của Tháng Năm này, tháng Thánh Mẫu đây, chúng ta hãy ký thác bản thân cho Đức Trinh Nữ Maria. Chớ gì Mẹ là Đấng hơn bất cứ một tạo vật nào đã nhận biết, tôn thờ và kính mến mầu nhiệm Ba Ngôi Chí Thánh, lấy tay dẫn dắt chúng ta; giúp chúng ta nắm bắt được những dấu chỉ về sự hiện diện của Thiên Chúa là Cha và Con và Thánh Thần nơi các biến cố trên thế giới này. Xin Mẹ giúp chúng ta yêu mến Chúa Giêsu hết lòng, tiến bước về viễn ảnh Ba Ngôi, đích điểm tuyệt vời mà cuộc đời của chúng ta nhắm đến. Chúng ta cũng xin Mẹ giúp cho Giáo Hội để Giáo Hội trở thành một mầu nhiệm hiệp thông, luôn là một cộng đồng Giáo Hội, một cộng đồng hiếu khách, nơi mà hết mọi người, nhất là người nghèo và bị ra rìa, có thể được chấp nhận, và để Giáo Hội cảm thấy mình như là một nữ tử của Thiên Chúa được Ngài mong muốn và thương yêu. 

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch