THỜI ĐIỂM MÙI ĐU ĐỦ XANH

Phim “Mùi Đu Đủ Xanh” do một người Việt bên Pháp là Trần Anh Hùng đạo diễn, đã được trình chiếu khắp bên Âu cũng như bên Mỹ. Mùi là một cô bé nhà nghèo nhưng mắt luôn tươi sáng và yêu đời. Vì cô nhìn thấy sức sống trong từng cọng cỏ, từng con dế, từng cành lá đu đủ xanh, từng động tác của công việc dù xem ra tầm thường. Tất cả đều đang tuôn chảy sức sống tràn trề nhảy múa thênh thang.

Bé Mùi phải đi làm con ở cho một gia đình nhà giầu. Nhà này giầu của mà lại nghèo lòng. Đứa con có tính ác thích giết chết những con vật vô tội, như lấy nến chảy nóng nhỏ xuống đàn kiến cho giẫy giụa chết. Mà chính bé Mùi cũng bị hành hạ gần như vậy. Bé bị đuổi mấy lần. Mỗi lần di chuyển thì “hành lý” của Mùi chẳng có gì ngoài một cái túi xách đựng một bộ quần áo cũ rách, và không quên mang theo cái hộp đựng dế. Mùi rất thích súc vật và cây cối. Mỗi lần có chuyện buồn thì chẳng phải phí tiền đi “bác sĩ tâm bệnh” như ngày nay, mà Mùi chỉ cần đưa hộp dế ra săn sóc, chơi giỡn với chúng. Mỗi lần làm việc vất vả, mồ hôi nhễ nhãi, Mùi chỉ cần mở cửa sổ nhìn ra vườn đàng sau, thì tự nhiên mắt Mùi sáng lên long lanh, nụ cười tươi nở no tròn, cả con người như rạo rực lên nguồn sinh khí mới, nhẹ nhàng bay bay lên. Trời ơi, cây đu đủ xanh đang vươn lên vẻ rạng ngời dưới ánh nắng mới lên chan hòa, như chuyển nhựa sống căng phồng vào con người của Mùi. Hạnh phúc đơn giản quá, đang trong tầm tay.

Trái lại, ông chủ nhà chẳng mấy khi biết cười., con mắt lờ đờ như mất hồn. Nét mặt ông luôn luôn đăm chiêu tư lự. Ông thường hay bỏ nhà đi kiếm chác tí tình ở ngoài. Chắc ông nghĩ hạnh phúc nằm ở chỗ này chỗ kia. Con đường đi tìm hạnh phúc sao dài dằng dặc và kham khổ đến thế! Đang khi ông được một người vợ thật hiền dịu, có tình người, luôn kiên nhẫn chung thủy, mặc dù bao chuyện trớ trêu của ông... Để đến một ngày ông đi chán phải trở về với bệnh tật thân tàn ma dại, bà vợ vẫn nhẫn nhục thứ tha và săn sóc cho ông.

Đối với Mùi thì đường tìm hạnh phúc ở ngay trong bếp, ngay sau vườn, bên cành đu đủ xanh, bên hộp dế. Có phải đi đâu xa? Còn ông chủ thì cứ mải miết đi tìm, chẳng bao giờ thấy! Ông bị bệnh mắt nặng, cần phải đi bác sĩ để khám mắt và đeo kính thì mới có thể nhìn thấy được.

NHỮNG CON MẮT QUẦNG THÂM

Quả thực, con mắt của nhiều người cũng đang bị bệnh nặng giống như ông chủ trong Phim Mùi Đu Đủ Xanh: mắt bị mờ tối vì quá nhiều chuyện khiến không còn biết đường nào mà đi nữa. Tiếng hát Khánh Ly đang rên rỉ vang lên đâu đây diễn tả những u uẩn trong con mắt lúc này, như ngôn từ của triết gia hiện sinh phi lí Jean Paul Sartres: cuộc đời sinh ra đó, bị vất ra đó, giẫy giụa rên xiết, rồi một ngày gần đây lăn ra chết... Chỉ có vậy thôi sao?! Đúng là đã mất niềm tin về hiện tại, về ngày mai:

Những con mắt trần gian, xin nguôi vết nhục nhằn.
Những con mắt muộn phiền, xin cấy lại niềm tin.
Những con mắt quầng thâm, xin tươi sáng một lần...
Những con mắt thù hận, cho ta đời lạnh căm...
Những con mắt bạc tình, cháy tan ngày thần tiên...

Ngày ra đi với gió, ta nghe tình đổi mùa.
Rừng đông rơi chiếc lá, ta cười với âm u.
Trên quê hương còn lại, ta đi qua nửa đời chưa thấy được ngày vui.
Đường trần rồi khăn gói, mai kia chào cuộc đời, nghìn trùng cơn gió bay...
Nhìn lại nhau có mắt lo âu...

TÌM SAI CHỖ

Đi tìm hạnh phúc, xây tổ ấm gia đình, mà nhiều người cứ phải nhớn nhác đi kiếm chác ngoài đường. Riết mà hạnh phúc như vẫn ngoài tầm tay.
Trong “Tiếng Chim Hót” của Anthony de Mello có truyện “Tìm sai chỗ” được kể như thế này:
Một người thấy ông bạn láng giềng cứ lom khom tìm mãi một cái gì trên nền đất, dưới ánh đèn đường nên hỏi:

- Ông bạn tìm gì vậy?

Người láng giềng liền trả lời: Tôi tìm chìa khóa đánh rơi.
Thế rồi cả hai cùng chăm chú, lom khom cố gắng tìm tiếp.
Một hồi lâu người này chợt nhận ra một điều gì nên hỏi người láng giềng:

- Mà ông bạn làm rơi nó ở đâu vậy?
- Ở trong nhà thì phải.
- Nhưng tại sao ông bạn lại tìm ở đây?
- Vì ở đây có đèn điện sáng hơn.

Có thể nhiều người cũng đang đi tìm chìa khóa hạnh phúc gia đình ở ngoài như vậy. Cứ thấy ánh sáng hào nhoáng văn minh là như con thiêu thân đâm rầm vào. Rồi lăn ra chết. Nơi Tivi, nơi quảng cáo, nơi các đua đòi theo sức ép... Phải làm thêm giờ, phải kiếm thêm tiền, phải có xe bóng, phải có nhà sang... Nhiều thứ phải lắm. Khiến gia đình bị bỏ rơi hoang tàn, rồi cũng từ đó mà sinh ra một xã hội rối loạn như đang thấy hiện nay. Bao nhiêu bài khảo luận về tội ác, về băng đảng, về xì ke ma túy, sẽ chẳng ăn thua gì, một khi cái rễ nằm ngay tại trong mỗi gia đình đã bị cắt đứt.

TIN VUI VỀ MẮT KÍNH NHÌN THIÊN NIÊN MỚI

Trong một tấm thiệp Giáng Sinh, hình hang đá Bê Lem không hề có vách núi, cũng không có lều tranh. Hài nhi Giêsu nằm gọn ngủ ngon ở giữa. Hình Đức Maria và Thánh Giuse cúi khum xuống thành mái nhà che chở, giữ hơi ấm, bật sáng lung linh giữa đêm đen lạnh buốt. Bí quyết hạnh phúc nằm ở con mắt nhìn, ẩn sâu trong tim.

Mùa Vọng là mùa chờ đợi. Không phải là lại đi tìm và chờ đợi mãi đâu xa, mà là hồi phục lại con mắt nhìn, tức là con mắt của niềm tin, để thấy được điều đang chờ đợi mong tìm đã ở ngay bên rồi, ngay trong nhà mình, trong tim mình, như lời Kinh Thánh qua miệng Duy-An hô lên trong hoang địa:

“Hãy thống hối vì Nước Trời đã gần bên... Hãy dọn đường Chúa, hãy sửa đường Chúa cho ngay thẳng”.

Nước Trời, tức Vườn Hạnh Phúc đã ở ngay bên rồi. Chỉ cần sửa đường, chỉnh lại lối nhìn, hồi phục con mắt của niềm tin, thay đổi nếp sống cong queo lồi lõm hiện tại đang chận vít con mắt lại. Mở ra thì thấy được Chúa vẫn đang có mặt đồng hành với mình trong cuộc sống qua mọi thăng trầm. Đây mới là một giác ngộ đúng nghĩa nhất: bừng mở con mắt sáng rực của niềm tin tuyệt đối đón nhận Chúa Kitô bước vào cuộc sống mình thì có sức vượt qua tất cả, và xốn xang rộn rã bước vào năm 2000.

Đúng vậy, giữa mọi xung khắc và rối loạn, người tin Chúa vẫn luôn tìm được nét an bình vì thấy được Chúa đang giáng sinh bước vào cuộc sống của mình, như cảm nghiệm của thi hào Tagore:

“Chẳng rõ từ thuở nào xa xôi, khi gặp mặt, Người lại đến gần như thế.
Mặt trời, sao đêm chẳng thể che kín hình Người nên tôi vẫn thấy chân dung.
Biết bao buổi sáng, biết bao buổi chiều, tôi nghe tiếng chân đi lại.
Thiên sứ Người sai ra đi lẻn vào tim tôi, rồi bí mật gọi tên.
Không hiểu hôm nay vì sao đời lại xốn xang, rộn rã.
Nguồn vui lâng lâng nhẹ lướt qua tim.
Dường như đã đến lúc dừng tay nghỉ việc.
Trong không gian phảng phất hương vị
mơ hồ lan tỏa từ hình bóng Người ngào ngạt”
(Lời Dâng #46)

Lm. Dũng Lạc Trần Cao Tường