dongcong.net
 
 


E-VÀ MỚI

Sau khi sa ngã và đón nhận án tử, A-đam đã đặt cho người đàn bà Thiên Chúa đã tạo dựng từ thân mình của ông (St 2:22) một danh xưng mang đầy hy vọng. E-và, tiếng Hy Bá là Hawah, được dùng như một từ phái sinh của gốc “hay,’’ nghĩa là sống: “Ông đã gọi vợ mình là E-và, bởi vì bà là mẹ của mọi người sống’’ (St 3:20). Tác giả trình thuật Thánh Kinh không thể nghĩ đến “người nữ’’ mà lại không nghĩ đến “sự sống.’’ Các dịch giả bản Bảy Mươi đã không lầm khi dịch chữ Hawah, E-và thành ra “Zoé,’’ tiếng Hy Lạp nghĩa là “sự sống.’’

Nhờ ánh sáng đức tin Ki-tô giáo, chúng ta có được một kiến thức mới khi nhìn về những cội nguồn. Để làm nổi bật tặng ân Thiên Chúa đã thực hiện cho chúng ta trong Chúa Giê-su Ki-tô, thánh Phao-lô kể ra tình trạng mà đáng lẽ nhân loại đã phải chịu. Nhưng “ở đâu tội lỗi gia tăng thì ơn sủng càng bội tăng’’ (Rm 5:20). Hai mẫu người được trình bày đối lập nhau: “Người thứ nhất thuộc về đất, được tạo thành từ bụi đất, còn người thứ hai thì từ trời” (1Cr 15:37). Thánh Phao-lô đã nhiều lần sử dụng lối so sánh song đối này. Chúa Ki-tô là A-đam Đệ Nhị, mô hình của con người mới được tạo thành theo thánh ý Thiên Chúa trong công chính và chân lý (x. Ep 4:24), trong nguồn ân sủng (Rm 5:17-19) và trong Thần Khí tác sinh (1Cr 15:45).

Nhưng mãi đến khi có những chứng cứ Thánh Truyền đầu tiên chúng ta mới thấy E-và Mới được trình bày trong tương quan với A-đam thứ nhất. Thánh I-rê-nê, giám mục thành Li-ông (Lyons) là một trong những chứng nhân đầu tiên và rõ ràng nhất thuộc hậu bán thế kỷ II. Thánh nhân không ủng hộ lập trường của Ta-ti-an cho rằng Nguyên Tổ chúng ta đã bị đọa phạt. Không, ân sủng đã siêu vượt và nhân loại nhất định đã được phục hồi: “Điều hợp lý và cần thiết là A-đam đã được phục hồi trong Chúa Ki-tô... và E-và đã được phục hồi trong Đức Ma-ri-a, ngõ hầu Trinh Nữ này trở thành trạng sư cho Chúa Ki-tô trinh nữ kia, tẩy sạch và hủy bỏ sự bất tuân của trinh nữ kia bằng sự tuân phục của mình...”

Téc-tu-li-a-nô còn đưa ra một biểu trưng khác được thánh Am-rô-si-ô, thánh Giê-rô-ni-mô, thánh Âu-gu-tinh và nhiều vị khác sau này áp dụng. Chúa Ki-tô được trình bày như đang đi vào giấc ngủ trên Thập Giá, và trong giấc ngủ của A-đam Đệ Nhị, từ cạnh sườn của Ngài, Giáo Hội là E-và Mới, mẹ của chúng sinh đã được sinh ra. Trong truyền thống La-tinh, chúng ta phải chờ đến thời Trung Cổ mới thấy tước hiệu “Mẹ Chúng Sinh” được áp dụng không chỉ cho Giáo Hội mà còn cho Đức Ma-ri-a nữa. Đằng sau việc áp dụng này là sự công nhận địa vị từ mẫu tinh thần của Đức Ma-ri-a đối với toàn thể nhân loại.

Không phải chỉ có Giáo Hội và Đức Ma-ri-a được nhận danh hiệu E-và hay E-và Mới. Vợ ông Gióp, người đã chế diễu ông trong cơn thử thách cũng được nhận danh xưng này theo một nghĩa không hay ho gì. Vì thế danh hiệu “E-và Mới” không phải lúc nào cũng mang ý nghĩa Thánh Mẫu học như chúng ta ngày nay thường qui gán.

Trong bức thư gửi cho nhà thần học Anh Giáo Ét-uốc Pu-sây (Edward B. Pusey) năm 1865, hồng y Niu-mân (Newman) đã trình bày việc căn định Đức Ma-ri-a là E-và Mới như một giáo huấn nền tảng có căn bản từ những tác phẩm giáo phụ râỉt xa xưa. Ngài lập luận rằng E-và Mới không thể kém E-và cũ. Nếu E-và thứ nhất đã được ban ơn sủng ngoại nhiên trong bậc công chính nguyên tuyền ngay từ giây phút vừa hiện hữu, thì Đức Ma-ri-a, E-và Đệ Nhị ắt hẳn cũng phải được như thế. Sự suy diễn đầy thuyết phục của hồng y Niu-mân quá hiển nhiên, và xét theo nghĩa đen, cũng minh chứng rằng Đức Ma-ri-a đã được đầu thai vô nhiễm.

Những phẩm chất khác nơi E-và Mới hiện nay vẫn đang được đề cao. Hết thế hệ ki-tô hữu này đến thế hệ ki-tô hữu khác đã chiêm ngưỡng theo nhiều góc độ văn hóa xã hội khác nhau về “thân vị và sứ mệnh Đức Ma-ri-a: Người Nữ Mới, Ki-tô Hữu hoàn hảo... mô hình xuất chúng của nữ tính” (MC 36). Trong khi E-và thứ nhất làm tôi ma quỷ, thì E-và Thứ Hai luôn hưởng sự tự do tâm hồn mà Chúa Thánh Thần ban cho những ai thuận vâng theo Người. Mẹ đã đáp lại tiếng Chúa hết sức trọn hảo “gồm tóm nơi bản thân các hoàn cảnh đặc trưng nhất trong cuộc đời một người nữ: trinh nữ, làm vợ, rồi làm mẹ” (MC 36). Đức Ma-ri-a đã vâng phục tự do và tích cực trong mọi biến cố cuộc đời, cùng với Người Con chí thánh là A-đam Mới mở, đầu một công cuộc tạo dựng mới.

J. Panh-ta

 

 
     

Chi Dòng Đồng Công Hoa Kỳ
1900 Grand Ave - Carthage, MO 64836
Phone: ( 417) 358-7787 Fax: (417) 358-9508
cmc@dongcong.net (văn phòng CD) - web@dongcong.net (webmaster)