dongcong.net
 
 


ƠN TIỀN ĐỊNH CỦA ĐỨC MA-RI-A

Xem:
- Chúa Thánh Thần và Đức Ma-ri-a
- Chúa Ba Ngôi và Đức Ma-ri-a

Ở đây chúng tôi dùng danh từ “ơn tiền định” để chỉ hành vi thánh ý Thiên Chúa quyết định về sự hiện hữu của Đức Ma-ri-a, quan phòng phúc hưởng kiến cho Mẹ, và trao cho Mẹ một sứ mệnh cụ thể như phương tiện giúp Mẹ đạt đến cứu cánh đời sau. Mọi chuyên gia Thánh Mẫu học đều đồng ý rằng ơn tiền định cho Đức Ma-ri-a làm Mẹ Thiên Chúa là một ơn hoàn toàn nhưng không, tức là không tùy vào công trạng. Tuy nhiên, chung chung đều thừa nhận rằng Đức Ma-ri-a xứng đáng với thiên chức làm Mẹ Thiên Chúa trên bình diện thực hành (execution) như các nhà thần học Kinh Viện chủ trương; không phải vì công bình theo nghĩa chặt, nhưng vì thích thuận mà thôi. Nghĩa là một khi Thiên Chúa đã quyết định ban đặc ân ấy cho Đức Ma-ri-a, thì Người cũng ban cho Mẹ một mức độ thánh thiện xứng đáng trở nên Mẹ Thiên Chúa. Các thần học gia cũng đồng ý rằng bởi vì hai danh xưng “con” và “mẹ” có tương quan với nhau, nên Đức Ma-ri-a cũng được tiền định trong cùng một định lệnh với Chúa Ki-tô như các vị Giáo Hoàng gần đây đã dạy.

1. Hai Lý Thuyết

Tuy nhiên, vẫn có sự bất đồng về sự tiền định của Chúa Ki-tô và Mẹ Ma-ri-a “đi trước” hoặc “theo sau” sự tiền định của tất cả mọi người (xin mở ngoặc ở đây, nhớ rằng đối với Thiên Chúa không hề có vấn đề “trước,” “sau” theo thời gian, tất cả đều hiện tại cách hằng hữu. Ngoài ra, tất cả đều được Thiên Chúa tiền định từ đời đời trong duy một định lệnh. Tuy nhiên, về định lệnh duy nhất này, tâm trí nhân loại phân biệt ra nhiều định lệnh tiềm mặc (virtual decree), hay đúng hơn là nhiều khâu lô-gíc (logical steps) trong cùng một định lệnh, ảnh hưởng đến nhiều người khác nhau theo các nguyên tắc luân lý). Có nhiều lý thuyết về vấn đề này, nhưng để đơn giản hóa, chúng ta có thể tóm gọn thành hai lý thuyết chính sau đây:

a) Trường phái Tô-mít, tức là những người theo lý thuyết của thánh Tô-ma A-qui-nô (+ 1274) tin rằng trước tiên Thiên Chúa đã tiền định cho mọi người và mọi thiên thần. Và chỉ “sau khi” nhìn thấy trước tội của A-đam, Thiên Chúa mới tiền định cho Chúa Ki-tô và Đức Ma-ri-a đến để phục hồi tình thân hữu với Thiên Chúa đã bị đánh mất vì tội lỗi. Vì thế, theo như nhiệm cuộc hiện tại của mọi sự, nếu như A-đam không phạm tội thì Chúa Ki-tô và Ma-ri-a sẽ không hiện hữu.

b) Trường phái Sơ-cô-tít, tức là những người ủng hộ lập trường của chân phước Đông Sơ-cô-tô (Duns Scotus, +1308) chủ trương Thiên Chúa đã tiền định cho Chúa Ki-tô và Đức Ma-ri-a bằng một ưu tiên lô-gíc trước tất cả mọi sự

và vì thế không coi sao tội lỗi của A-đam hay bất cứ một yếu tố nào khác. Như thế, giả như A-đam không phạm tội, thì Chúa Ki-tô và Mẹ Ma-ri-a có hiện hữu không? Nhiều nhà thần học trường phái Sơ-cô-tít thừa nhận là có. Cũng có những người thừa nhận họ không biết chắc được vì mặc khải dường như im lặng, không cho biết Thiên Chúa sẽ làm gì nếu như A-đam vẫn giữ lòng trung tín. Trong cả hai trường hợp, đối với các thần học gia trường phái Sơ-cô-tít, thì sự tiền định tuyệt đối (absolute) và vô kiện (unconditional) cho Chúa Ki-tô và Mẹ Ma-ri-a vẫn như nhau..., tức là không bị ảnh hưởng vì sự sa ngã của A-đam.

2. Giải Thích về Lý Thuyết Trường Phái Sơ-cô-tít

Cuộc tranh luận kéo dài nhiều thế kỷ giữa trường phái Tô-mít và trường phái Sơ-cô-tít chưa được Huấn Quyền Giáo Hội giải quyết. Tuy nhiên, quan điểm của trường phái Sơ-cô-tít, ít nhất là những yếu tố chính yếu được xây dựng trên những nền tảng chắc chắc và đã được đa số các văn gia Giáo Hội chấp nhận. Thánh Phao-lô tuyên ngôn:“Chúa Ki-tô là trưởng tử giữa mọi thụ sinh” (Cl 1:15). Vì Chúa Ki-tô không phải là người được sinh ra trước tiên xét theo thời gian, như thế phải hiểu theo địa vị ưu tiên của Ngài trong trí năng Thiên Chúa. Hơn nữa, “tất cả mọi vật đã được tạo thành nhờ Ngài và cho Ngài.” (Cl 1:16); “Ngài siêu vượt trên mọi thụ tạo và mọi sự đều hợp thành trong Ngài... ngõ hầu trong mọi sự Ngài là đệ nhất vô song” (Cl 1:17-18). Thánh Phao-lô còn nói thêm: “Những ai Thiên Chúa đã biết trước, thì người cũng đã tiền định cho họ được trở nên đồng hình đồng dạng với hình ảnh Con của Người, để Người nên trưởng tử giữa một đoàn em đông đúc” (Rm 8:29).

Từ những trích dẫn Thánh Kinh trên đây cũng như những câu tương tự, chúng ta hiểu rằng Chúa Ki-tô là nguyên nhân mô phạm và cứu cánh của sự tiền định cho chúng ta và thực sự của tất cả mọi tạo sinh. Như thế, chắc chắn Ngài phải là đối tượng đầu tiên được Thiên Chúa tiền định theo nguyên lý siêu hình học. Chúng ta cũng có thể thêm rằng luận đề của trường phái Sơ-cô-tít hoàn toàn phù hợp với những nguyên lý triết học đã được chấp nhận rộng rãi: “Cái kém cao quí sẽ được muốn vì cái cao quiá hơn” (xem thánh Tô-ma A-qui-nô, Summa Theol. I,65,2) và “cái càng tốt hơn xét theo những hiệu quả của nó thì càng được ưu tiên cao hơn trong ý định của tác nhân” (xem thánh Tô-ma A-qui-nô, Contra Gentiles 2,44,1).

Công Đồng Va-ti-ca-nô II cũng nhiều lần trích dẫn giáo thuyết cao siêu của thánh Phao-lô về địa vị và ơn tiền định ưu việt của Chúa Ki-tô, nhưng có ý muốn tránh việc ngả theo hoặc ủng hộ quan điểm của trường phái nào trong cuộc tranh luận thần học ấy.

Trước khi được vinh thăng trên ngai tòa Phê-rô, hồng y Êu-giê-ni-ô Pa-xê-li (Eugenio Pacelli, tức là Đức Pi-ô XII) đã tóm lược quan điểm trường phái Sơ-cô-tít khá tài tình như sau: “Khi bàn về Đức Ma-ri-a, tư tưởng đầu tiên hiện lên trong tâm trí chúng ta là thế này, từ muôn đời Thiên Chúa đã nhìn đến Mẹ, trước tất cả mọi tạo vật khác... Đó là lập trường của Giáo Hội về Đức Ma-ri-a với tất cả mọi thận trọng mà đức tin đòi buộc, như tác giả sách Châm Ngôn (8:22) đã viết về Con Thiên Chúa: “Chúa đã chiếm hữu Ta, tiên thưởng của công trình Người, trước bất cứ một thụ tạo nào” (E. Pacelli, Discoursi... Milan, 1939, 633). Bài giảng với đoạn trích trên đây đã được xuất bản hai lần với sự chấp thuận của tác giả là Đức Pi-ô XII sau khi đã vinh thăng Giáo Hoàng.

Sách tham khảo

- J.B. Carol O.F.M., The Absolute Primacy and Predestination of Jesus and His Virgin Mother (Chicago, III, Franciscan Herald press 1981).

- M.D. Meilach O.F.M., Mary Immaculate in the Divine Plan (Wilmington, Del., M. Glazier Inc., 1981).

- F.X. Pancheri O.F.M.Conv., The Universal Primacy of Christ (Front Royal, Va., Christendom Publications, 1984).

J.B. Ca-rôn

 

 

 
     

Chi Dòng Đồng Công Hoa Kỳ
1900 Grand Ave - Carthage, MO 64836
Phone: ( 417) 358-7787 Fax: (417) 358-9508
cmc@dongcong.net (văn phòng CD) - web@dongcong.net (webmaster)