TÔNG HUẤN "GIÁO HỘI TẠI Á CHÂU" (ECCLESIA IN ASIA)

Nguồn:  http://www.simonhoadalat.com

CHƯƠNG II

ĐỨC GIÊSU CỨU THẾ: MỘT QUà TặNG CHO Á CHÂU

Quà tặng Đức Tin

10.    Trong quá trình thảo luận của Thượng Hội Đồng về những thực tại phức tạp tại Á Châu, thì điều càng ngày càng trở nên rõ ràng đối với mọi người là: sự đóng góp duy nhất của Giáo Hội cho các dân tộc trên lục địa là rao giảng về Đức Giêsu Kitô, Thiên Chúa thật và người thật, Đấng Cứu Thế độc nhất và duy nhất cho mọi dân tộc (35). Điều phân biệt Giáo Hội với những cộng đồng tôn giáo khác, đó là niềm tin của Giáo Hội vào Đức Giêsu Kitô; và Giáo Hội không thể cất dấu ánh sáng đức tin quí báu dưới cái thùng (x. Mt 5, 15), bởi vì sứ mạng Giáo Hội là chia sẻ ánh sáng đó với mọi người. "[Giáo hội] muốn trao tặng đời sống mới Giáo Hội đã gặp được trong Đức Giêsu Kitô, cho tất cả các dân tộc tại Á Châu đang đi tìm sự viên mãn của cuộc sống, để họ có thể sống hiệp thông với Chúa Cha và Con của Người là Đức Giêsu Kitô trong quyền năng Chúa Thánh Thần" (36). Niềm tin vào Đức Giêsu là điều gợi hứng cho công trình phúc âm hoá của Giáo Hội tại Á Châu, một công trình thường được thực thi trong những hoàn cảnh khó khăn và còn nguy hiểm nữa. Các Nghị Phụ Thượng Hội Đồng ghi nhận rằng việc rao giảng Đức Giêsu là Đấng Cứu Thế duy nhất, có thể gây nên những khó khăn đặc biệt trong nền văn hoá của các ngài, lý do là nhiều tôn giáo ở Á Châu dạy chính mình là những biểu lộ thần linh đem lại ơn cứu rỗi. Thay vì làm nản lòng các Nghị Phụ Thượng Hội Đồng, những thách đố mà các ngài gặp phải khi nỗ lực Phúc Âm hoá, lại là một động cơ lớn hơn giúp các ngài cố gắng chuyển đạt "đức tin mà Giáo Hội tại Á Châu đã lãnh nhận từ các Tông đồ và bảo tồn cùng với Giáo Hội của mọi thế hệ và mọi nơi" (37). Thật vậy, các Ngài bày tỏ xác tín rằng "con tim của Giáo Hội tại Á Châu sẽ không an nghỉ cho tới khi toàn cõi Á Châu được an nghỉ trong bình an của Đức Kitô, Chúa Phục Sinh" (38).

Đức tin của Giáo Hội vào Đức Giêsu là một quà tặng đã lãnh nhận và một quà tặng cần được chia sẻ; đó là quà tặng lớn lao nhất mà Giáo Hội có thể trao tặng cho Á Châu. Chia sẻ chân lý của Đức Giêsu Kitô với kẻ khác, là một bổn phận chính thức của tất cả những ai đã lãnh nhận quà tặng đức tin. Trong thông điệp Redemptoris Missio, tôi đã viết rằng: "Giáo Hội, và tất cả Kitô hữu trong Giáo hội, không thể che giấu hay giữ riêng cho mình sự mới mẻ và giàu có này mà họ đã nhận được do lòng nhân từ của Thiên Chúa, để truyền thông cho toàn thể nhân loại (39). Cũng trong thông điệp đó tôi đã viết: "Những ai đã gia nhập vào Giáo Hội Công Giáo, phải tự coi mình là những con người được đặc ân và, do đó, họ phải càng dấn thân làm chứng bằng niềm tin và đời sống Kitô hữu, chứng tá này là việc phục vụ anh chị em mình và là lời đáp trả xứng hợp với Thiên Chúa" (40).

Xác tín sâu xa về điều đó, các Nghị Phụ Thượng Hội Đồng cũng ý thức đến trách nhiệm riêng của mình cần nắm vững chân lý vĩnh cửu của Đức Giêsu qua việc học hỏi, cầu nguyện và suy tư, hầu mang lại sức mạnh và sức sống của chân lý đó vào giữa những thách đố hiện tại và tương lai của việc Phúc Âm Hoá tại Á Châu.

Đức Giêsu Kitô, Con Người-Thiên Chúa, Đấng Cứu độ

11.    Kinh Thánh làm chứng rằng Đức Giêsu đã sống một cuộc sống con người đích thực. Đức Giêsu mà chúng ta loan báo là Đấng Cứu Độ duy nhất, đã hành trình trên mặt đất như là Thiên Chúa-Con Người (God-Man) với đầy đủ bản tính nhân loại. Người giống như chúng ta mọi đàng chỉ trừ tội lỗi. Được sinh ra bởi một người Mẹ Đồng Trinh trong một thôn xóm nhỏ bé tại Bêlem, Người cũng yếu đuối như bất cứ một trẻ nào khác, và còn chịu số phận của một kẻ tị nạn lẩn trốn cơn lôi đình của một kẻ cầm quyền tàn nhẫn (x. Mt 2,13-15). Người vâng phục cha mẹ là những con người, không phải luôn hiểu được đường lối của Người, nhưng Người tin tưởng và yêu mến vâng phục (x. Lc 2,41-52). Luôn luôn cầu nguyện, Người ở trong sự hiệp thông thân mật với Thiên Chúa mà người gọi là Abba, "Cha", làm cho những thính giả của Người khó chịu (x. Ga 8, 34-59).

Người sống gần kẻ nghèo, kẻ bị bỏ rơi và thấp bé, Người tuyên bố họ thật sự có phúc, vì Thiên Chúa ở với họ. Người ăn uống với kẻ tội lỗi, bảo đảm với họ rằng tại bàn ăn của Cha có chỗ cho họ, khi họ từ bỏ đường tội lỗi và trở về với Người. Khi đụng chạm tới kẻ ô uế và cho phép họ đụng chạm tới mình, Người cho họ hiểu rằng Chúa ở gần họ. Người than khóc một người bạn đã qua đời, Người hoàn lại đứa con trai đã chết cho bà mẹ goá của nó, Người đón tiếp những trẻ nhỏ, và Người rửa chân các môn đệ mình. Lòng thương xót của Thiên Chúa chưa từng gần gũi cách trực tiếp như thế.

Người bệnh tật, người què, người mù, người điếc và người câm tất cả đều được chữa lành và được ơn tha thứ khi tiếp xúc với Người. Để làm thành những người bạn và những cộng sự viên thân cận nhất, Người đã tuyển chọn một nhóm người bất thường, gồm có những kẻ đánh cá lẫn người thu thuế, những người nhiệt thành và những kẻ không hiểu biết Luật, và cả phụ nữ nữa. Một gia đình mới được thiết lập dưới tình yêu che chở và đáng kinh ngạc của Chúa Cha. Đức Giêsu giảng dạy cách đơn sơ, sử dụng những ví dụ rút ra từ cuộc sống hằng ngày để nói về tình yêu Thiên Chúa và Vương Quốc của Người; và dân chúng nhận rằng Người nói có uy quyền.

Tuy nhiên Đức Giêsu bị tố cáo là kẻ phạm thượng, một người lỗi luật thánh, một kẻ phá rối công cộng cần loại bỏ. Sau lần xét xử dựa trên chứng gian (x. Mc 14,56), Người bị kết án tử hình trên thánh giá như một tên tội phạm, bị bỏ rơi và bị hạ nhục, bị xem như kẻ thất bại. Người được chôn cất cách hối hả trong một ngôi mộ mượn tạm. Nhưng ngày thứ ba sau khi chết, và mặc dầu có lính canh gác, ngôi mộ đó lại bị phát giác trống trơn! Đức Giêsu chỗi dậy từ kẻ chết, rồi hiện ra với các môn đệ trước khi trở về với Chúa Cha, chính từ Chúa Cha mà Người đã đến.

Cùng với tất cả mọi Kitô hữu, chúng ta tin rằng đời sống lạ thường đó, một mặt thấy thật tầm thường và đơn sơ, nhưng mặt khác thì hoàn toàn lạ lùng và che khuất trong mầu nhiệm, (cuộc sống đó) đưa Vương Quốc Thiên Chúa vào lịch sử loài người và "làm cho quyền lực của nó ảnh hưởng trên mọi mặt của cuộc sống nhân loại và của xã hội đang bị tội lỗi và cái chết bao vây" (41). Qua lời nói và việc làm, nhất là qua cuộc khổ nạn, cái chết và sự sống lại, Đức Giêsu hoàn thành ý muốn của Chúa Cha là giao hoà toàn thể nhân loại với Người, sau khi tội nguyên tổ đã cắt đứt mối tương quan giữa Đấng Sáng Tạo và thọ tạo. Trên thánh giá, Đức Giêsu gánh lấy tội lỗi của thế giới -tội quá khứ, hiện tại và tương lai. Thánh Phaolô nhắc nhở chúng ta rằng, do tội mà chúng ta đã chết và sự chết của Người đã đem lại sự sống cho chúng ta: "Thiên Chúa đã cho anh em cùng sống với Đức Kitô: Thiên Chúa đã ban ơn tha thứ mọi sa ngã lỗi lẫm của chúng ta. Người đã xoá sổ nợ bất lợi cho chúng ta, sổ nợ mà các giới luật đã đưa ra chống lại chúng ta. Người đã hủy bỏ nó đi, bằng cách đóng đinh nó vào thập giá (Cl 2,13-14). Bằng cách đó, ơn cứu rỗi được đóng ấn một lần thay cho tất cả. Đức Giêsu là Đấng Cứu độ chúng ta theo ý nghĩa đầy đủ nhất, bởi vì những lời nói và việc làm của Người, nhất là sự sống lại từ kẻ chết, đã mạc khải Người là Con Thiên Chúa, là Ngôi Lời đã có từ trước, Đấng hiển trị mãi mãi như là Chúa và Đấng Cứu Thế.

Thân Thế và Sứ Mạng của Con Thiên Chúa

12.    "Cớ vấp phạm" của Kitô giáo là tin rằng Thiên Chúa toàn thánh, toàn năng và toàn tri, lại mặc lấy bản tính loài người chúng ta và chịu thương khó và chịu chết để chiếm đoạt phần rỗi cho mọi người (x. 1Cr 1,23). Đức tin mà chúng ta đã lãnh nhận, tuyên xưng rằng Đức Giêsu Kitô đã mạc khải và đã hoàn thành kế hoạch cứu độ thế giới và toàn thể nhân loại của Chúa Cha, do bởi "cái Người là" (who he is) và "cái Người làm do bởi cái Người là" (what he does because of who he is). "Cái Người là" và "cái Người làm" chỉ đạt được ý nghĩa trọn vẹn khi được đặt vào trong mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi. Trong triều giáo hoàng của tôi, tôi luôn luôn lưu tâm nhắc nhở người tín hữu về sự hiệp thông sự sống của Thiên Chúa Ba Ngôi và sự hiệp nhất của Ba Ngôi trong chương trình sáng tạo và cứu chuộc. Các thông điệp của tôi Redemptor Hominis, Dives in Misericordia và Dominum et Vivificantem là những suy tư tuần tự về Chúa Con, Chúa Cha và Chúa Thánh Thần, và về vai trò các Ngài trong chương trình cứu độ của Thiên Chúa. Tuy nhiên chúng ta không thể cách ly hay tách biệt Ngôi này với các Ngôi khác, bởi vì mỗi Ngôi chỉ được mạc khải trong sự hiệp thông sự sống và hành động của Thiên Chúa Ba Ngôi. Hành động cứu rỗi của Đức Giêsu bắt nguồn từ sự hiệp thông của các Ngôi vị Thiên Chúa, và mở đường cho tất cả những ai tin vào Người cũng được hiệp thông mật thiết với Ba Ngôi và với nhau trong Ba Ngôi.

"Ai thấy Thầy là thấy Chúa Cha", Đức Giêsu khẳng định như thế (Ga 14,9). Chỉ nơi Đức Giêsu Kitô, sự viên mãn của Thiên Chúa hiện diện cách cụ thể (x. Col 2,9), làm cho Người thành Ngôi lời cứu độ duy nhất và tuyệt đối của Thiên Chúa (x. Dt 1,1-4). Là Lời cuối cùng của Chúa Cha, Đức Giêsu làm cho Thiên Chúa và ý muốn cứu độ của Người được biết đến cách đầy đủ nhất. "Không ai đến với Chúa Cha mà không qua Thầy" Đức Giêsu nói (Ga 14,6). Người là "Đường, là sự Thật và là sự Sống" (Ga 14,6), bởi vì, như chính Người nói "Chúa Cha, Đấng luôn ở trong Thầy, chính Người làm những công việc của mình" (Ga 10,14). Chỉ trong con người Đức Giêsu, lời cứu độ của Thiên Chúa xuất hiện cách trọn vẹn, phán dạy vào thời kỳ sau hết (x. Dt 1,1-2). Vì thế, trong những ngày đầu của Giáo Hội, Thánh Phêrô mới có thể tuyên bố: "Ngoài Người ra, không ai đem lại ơn cứu độ; vì dưới gầm trời này, không có một danh nào khác đã được ban cho nhân loại, để chúng ta phải nhờ vào danh đó mà được ơn cứu độ" (Cv 4,12).

Sứ vụ của Đấng Cứu Thế đạt cao điểm trong Mầu Nhiệm Vượt Qua. Trên Thánh Giá, khi "giang tay ra làm dấu hiệu giữa trời và đất, dấu hiệu muôn đời về giao ước [của Chúa Cha] (42), Đức Giêsu thốt ra lời kêu xin cuối cùng với Chúa Cha, xin Người tha tội cho nhân loại: "Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm" (Lc 23,34). Đức Giêsu tiêu diệt tội lỗi bằng quyền lực tình yêu của Người đối với Chúa Cha và cả nhân loại. Ngài mang lấy trên mình vết thương do tội giáng xuống trên nhân loại, và Người ban ơn giải phóng qua sự hoán cải. Những hoa quả đầu tiên của điều đó được thấy rõ trong người ăn trộm sám hối treo trên cây thập giá kia bên cạnh Người (x. 23,43). Lời thốt ra cuối cùng của Người là tiếng kêu của người con trung tín: "Lạy Cha, con xin phó dâng linh hồn con trong tay Cha" (Lc 23,46). Trong lời diễn tả tình yêu tột cùng ấy, Ngài trao toàn diện sự sống và sứ vụ của mình trong tay Chúa Cha, Đấng đã sai mình. Như thế, Người trao phó cho Chúa Cha toàn thể thọ tạo và toàn thể nhân loại, để Chúa Cha đón nhận lại trong tình yêu nhân hậu của Người.

Tất cả những gì Chúa Con là và đã hoàn thành, thì được Chúa Cha đón nhận, Đấng lại ban ân huệ này cho thế gian, khi cho Đức Giêsu chỗi dậy từ kẻ chết, và đặt Người ngồi bên hữu Mình, nơi mà tội lỗi và sự chết không còn quyền hành nào nữa. Qua Hy Lễ Vượt Qua của Đức Giêsu, Chúa Cha dứt khoát ban cho thế gian ơn hoà giải và sự sống tràn trề. Aân huệ lạ lùng này chỉ có thể được ban tặng nhờ Người Con yêu dấu, duy mình Người mới có thể đáp trả trọn vẹn tình yêu của Chúa Cha, tình yêu đã bị chối từ vì tội lỗi. Trong Đức Giêsu Kitô, nhờ quyền năng Chúa Thánh Thần, chúng ta được biết rằng Thiên Chúa không ở xa, ở trên và ở ngoài con người, nhưng ở rất gần, thật sự kết hợp với mỗi người và toàn thể nhân loại trong mọi hoàn cảnh đời sống. Đó là sứ điệp mà Kitô giáo trao ban cho thế giới, và đó là một nguồn an ủi và hy vọng vô song cho mọi người tín hữu.

Đức Giêsu Kitô: Chân Lý của Nhân Loại

13.    Nhân tính của Đức Giêsu và mầu nhiệm khôn tả Nhập Thể của Người Con Chúa Cha, rọi ánh sáng trên thân phận con người như thế nào? Người con Nhập Thể của Thiên Chúa không những mạc khải đầy đủ Chúa Cha và chương trình cứu độ của Người; Người còn "mạc khải đầy đủ con người cho chính con người" (43). Những lời nói và hành động của Người, và hơn hết, sự Chết và Phục Sinh của Người, mạc khải cách thâm sâu là người có ý nghĩa gì. Nhờ Đức Giêsu, cuối cùng con người có thể biết sự thật về chính mình. Khi dâng hiến trọn vẹn để yêu mến và phục vụ Chúa Cha và con người, cuộc đời làm người đích thực của Đức Giêsu nói lên rằng ơn gọi của mỗi người là nhận lãnh tình yêu và đáp lại bằng việc trao ban tình yêu. Trong Đức Giêsu, chúng ta kinh ngạc về khả năng vô tận của quả tim con người để yêu Chúa và yêu người, cho dầu khi yêu như thế là kéo theo nhiều đau khổ. Nhất là chính trên Thánh Giá mà Đức Giêsu bẻ gãy quyền lực của sự đối kháng với tình yêu đem lại chết chóc (self-destructive resistance), sự đối kháng mà tội lỗi gây nên nơi chúng ta. Về phần mình, Chúa Cha đáp trả bằng cách cho Đức Giêsu chỗi dậy như là người con đầu lòng của tất cả những ai được tiền định nên đồng hình đồng dạng với Con của Người (x. Rm 8,29). Vào lúc ấy, Đức Giêsu đã trở nên, một lần thay cho tất cả, vừa là sự mạc khải vừa là sự hoàn thành một nhân loại được tái tạo và đổi mới theo chương trình của Thiên Chúa. Trong Đức Giêsu, chúng ta khám phá sự cao cả và phẩm giá của mỗi con người trong con tim Thiên Chúa, Đấng đã dựng nên con người giống hình ảnh của Người (x. St 1,26), và chúng ta gặp được nguồn gốc của thụ tạo mới mà chúng ta đã trở nên nhờ ân sủng của Người.

Công Đồng Vatican II dạy rằng "chính Con Thiên Chúa khi Nhập Thể, một cách nào đó đã kết hợp với tất cả mọi người" (44). Trong cái nhìn thâm sâu này, các Nghị Phụ Thượng Hội Đồng nhận ra nguồn suối cơ bản của hy vọng và nghị lực cho người dân Á Châu trong các cuộc chiến đấu và những nghi hoặc của họ. Khi những người nam và nữ, bằng đức tin sống động, đáp trả lại ơn huệ tình yêu của Thiên Chúa, thì sự hiện diện của Chúa mang đến tình yêu và bình an, biến đổi con tim nhân loại từ bên trong. Trong thông điệp Redemptor Hominis, tôi đã viết: "Sự cứu chuộc thế giới -mầu nhiệm đáng sợ của tình yêu, nhờ đó tạo vật được đổi mới- tại gốc rễ thâm sâu nhất của nó, là sự viên mãn của đức công chính trong một con tim nhân loại -con tim của Người Con trưởng tử- ngõ hầu nó có thể trở nên công chính trong tim của nhiều người, đã được tiền định từ thuở đời đời trong người Con trưởng tử đó, làm con Thiên Chúa và được gọi hưởng nhờ ân sủng, được kêu gọi sống yêu thương" (45).

Như vậy, sứ vụ của Đức Giêsu không những phục hồi sự hiệp thông giữa Thiên Chúa và nhân loại, mà còn thiết lập một sự hiệp thông mới giữa những con người sống xa cách nhau vì tội lỗi. Trên mọi chia rẽ, Đức Giêsu làm cho mọi dân tộc có thể sống như anh chị em, bằng cách nhìn nhận chỉ có một Cha trên Trời (x. Mt 23,9). Trong Người, nảy sinh một sự hoà hợp mới, trong đó "không còn chuyện phân biệt, Do thái hay Hy lạp. nô lệ hay tự do. đàn ông hay đàn bà, nhưng tất cả anh em chỉ là một trong Đức Kitô Giêsu" (Gl 3,28). Đức Giêsu là sự bình an của chúng ta, "Người đã liên kết đôi bên thành một, và đã phá đổ bức tường ngăn cách là sự thù ghét" (Ep 2,14). Trong tất cả những gì Người đã nói đã làm, Đức Giêsu là tiếng nói, là bàn tay và cánh tay của Chúa Cha, thu họp tất cả con cái Chúa thành một gia đình yêu thương. Người đã cầu nguyện cho môn đệ Người có thể sống trong hiệp thông, cũng như Người sống hiệp thông với Thiên Chúa Cha (Ga 17,11). Trong những lời nói cuối cùng của Người, chúng ta nghe Người nói: "Như Chúa Cha đã yêu mến Thầy thế nào, Thầy cũng yêu mến anh em như vậy. Anh em hãy ở lại trong tình thương của Thầy. Đây là điều răn của Thầy: Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em" (Ga 15,9-12). Được sai đi bởi Thiên Chúa của sự hiệp thông, và trở nên Chúa thật và người thật, Đức Giêsu đã thiết lập sự hiệp thông giữa trời và đất trong chính thân thể của Người. Đức tin của chúng ta là "Thiên Chúa làm cho tất cả sự viên mãn hiện diện nơi Người, cũng như muốn nhờ Người mà làm cho muôn vật được hoà giải với mình. Nhờ máu Người đổ ra trên thập giá, Thiên Chúa đã đem lại bình an cho mọi loài dưới đất và muôn vật trên trời" (Cl 1,19-20). Ơn cứu độ có thể gặp được trong con người của Con Thiên Chúa làm người, và trong sứ vụ được giao phó cho Người mà thôi như Người Con, một sứ vụ phục vụ và yêu thương để mọi người được sống. Cùng chung với Giáo Hội toàn cầu, Giáo Hội tại Á Châu công bố chân lý đức tin: "Chỉ có một Thiên Chúa, có một Đấng trung gian giữa Thiên Chúa và loài người: đó là một con người, Đức Giêsu Kitô, Đấng tự hiến làm giá chuộc cho mọi người" (1 Tm 2,5-6).

Tính Độc Nhất và Tính Phổ Quát của Ơn Cứu độ
trong Đức Giêsu

14.    Các Nghị Phụ Thượng Hội Đồng nhắc lại rằng Ngôi Lời có từ trước, Người Con sinh ra từ thuở đời đời của Thiên Chúa, "đã hiện diện trong sáng tạo, trong lịch sử và trong mọi ước muốn điều thiện của con người" (46). Nhờ Ngôi Lời, hiện diện trong vũ trụ ngay cả trước lúc nhập thể, mà thế giới hiện hữu (x. Ga 1,1-4; Cl 1,15-20). Nhưng trong tư cách là Ngôi Lời Nhập Thể đã sống, chết và chỗi dậy từ kẻ chết, Đức Giêsu Kitô bây giờ được tuyên xưng là sự viên mãn của mọi tạo vật, mọi lịch sử và mọi ước muốn được sống dồi dào của con người (47). Chỗi dậy từ kẻ chết, Đức Giêsu Kitô "hiện diện trong tất cả và trong toàn thể tạo vật, cách mới mẻ và mầu nhiệm" (48). Trong Người "những giá trị chân chính của mọi truyền thống tôn giáo và văn hoá, chẳng hạn như lòng thương xót và sự tùng phục ý muốn Thiên Chúa, lòng trắc ẩn và tính ngay thẳng, bất bạo động và công chính, lòng hiếu thảo và sự hài hoà với tạo vật, tìm thấy sự viên mãn và thực hiện" (49). Từ khởi đầu cho đến kết thúc thời gian, Đức Giêsu là Vị Trung Gian phổ quát duy nhất. Dù với những kẻ không công khai tuyên xưng đức tin vào Đức Giêsu như là Đấng Cứu Thế, ơn cứu độ vẫn đến với họ như là một ân sủng do Đức Giêsu Kitô, nhờ sự thông truyền của Chúa Thánh Thần.

Chúng ta tin rằng Đức Giêsu Kitô, Chúa thật và người thật, là Đấng Cứu Thế độc nhất bởi vì chỉ duy mình Người -Người Con- đã hoàn thành chương trình cứu độ phổ quát của Chúa Cha. Như là sự tỏ bày chung cuộc về mầu nhiệm tình yêu của Chúa Cha đối với mọi người, Đức Giêsu quả thực là độc nhất và "chính sự độc nhất đó của Đức Kitô cho Người một tầm vóc tuyệt đối và phổ quát, qua đó, vì ở trong lịch sử, Người là trung tâm và cùng đích của lịch sử (50).

Không cá nhân nào, không quốc gia nào, không nền văn hoá nào mà không bị tác động bởi lời mời gọi của Đức Giêsu thốt lên từ chính giữa lòng của thân phận con người. "Chính đời sống của Người đã thốt lên, nhân tính của Người, lòng trung thành của Người đối với chân lý, tình yêu bao quát của Người. Hơn nữa sự chết của Người trên Thánh Giá đã thốt lên, nghĩa là bề sâu khôn dò của sự đau khổ và bị bỏ rơi của Người" (51). Khi chiêm ngắm Đức Giêsu trong bản tính nhân loại của Người, dân chúng tại Á Châu gặp được câu trả lời cho tất cả những câu hỏi sâu sắc nhất của họ, hy vọng của họ được hoàn thành, nhân phẩm của họ được nâng cao và sự ngã lòng của họ được vượt thắng. Đức Giêsu là Tin Mừng đối với các người nam nữ của mọi thời đại và mọi nơi chốn, trong cuộc tìm kiếm ý nghĩa của sự hiện hữu và sự thật về bản tính nhân loại của mình.

còn tiếp

Mời thăm www.giaoducconggiao.net

Người Philipines có kể câu chuyện ngụ ngôn để nói lên sự quan trọng của tinh thần hiệp nhất trong một tập thể như sau.[1]

Lm Lê Văn Quảng Psy.D.

Tác phẩm: Cẩm  Nang  Hạnh  Phúc Gia  Đình  Kitô - MỤC VỤ HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH

Tác giả: D. WAHRHEIT (Lm. Minh Anh, GP. Huế tổng hợp biên tập)

A12. SỐNG TỐT MỐI TƯƠNG QUAN VỚI CHỒNG LÀ TỰ HOÀN HẢO HÓA BẢN THÂN

Một trong những việc thường làm của các vị thánh là không ngừng nhìn lại bản thân dưới ánh mắt từ nhân của Chúa. Thiết tưởng đó cũng là việc làm thường xuyên của các đôi vợ chồng tín hữu. Nhìn lại những thiếu sót và sai trái của mình để không ngừng cải tạo quan hệ với người phối ngẫu, đó không phải là bí quyết của hạnh phúc gia đình?
 

[BẢN THẢO]

LINH MỤC GIÁO PHẬN SỐNG TU ĐỨC TOÀN DIỆN

TRONG BỐI CẢNH THỰC TẾ CỦA GIÁO HỘI VÀ XÃ HỘI VIỆT NAM HÔM NAY

Lm. Micae-Phaolô Trần Minh Huy pss

CHƯƠNG HAI  

ỨNG SINH LINH MỤC GIÁO PHẬN

CỦNG CỐ NHỮNG BƯỚC ĐẦU PHÂN ĐỊNH VÀ SỐNG ƠN GỌI

(tiếp theo)

C. KỸ NĂNG CHUYÊN BIỆT: LINH HƯỚNG

Lạy Chúa, Ngài dò xét con và Ngài biết rõ,

Biết cả khi con đứng con ngồi.
Con nghĩ tưởng gì, Ngài thấu suốt từ xa,
Đi lại hay nghỉ ngơi, Chúa đều xem xét,
Mọi nẻo đường con đi, Ngài quen thuộc cả.

Miệng lưỡi con chưa thốt nên lời,
Thì lạy Chúa, Ngài đã am tường hết.
Ngài bao bọc con cả sau lẫn trước,
Bàn tay của Ngài, Ngài đặt lên con.

Kỳ diệu thay, tri thức siêu phàm,
Quá cao vời, con chẳng sao vươn tới!
Đi mãi đâu cho thoát thần trí Ngài,
Ẩn nơi nào cho khuất được Thánh Nhan?

Con có lên trời, Chúa đang ngự đó,
Nằm dưới âm ty, vẫn gặp thấy Ngài.
Dù chắp cánh bay từ phía hừng đông xuất hiện,
Đến ở nơi chân trời góc biển phương tây,
Tại đó cũng tay Ngài đưa dẫn,
Cánh tay hùng mạnh giữ lấy con.

Tv 139, 1-10

C.I. NhỮng ý niỆm khỞi đẦu

(Slideshow Chúa ở khắp nơi)

Điều mà vị linh hướng khám phá về người thụ hướng ở toà trong sẽ không được tiết lộ ra ở toà ngoài. Dữ kiện này có cùng một qui chế như ấn toà giải tội. Điều này không những để bảo vệ người thụ hướng, mà còn cống hiến cho anh sự tín nhiệm và tin tưởng rằng điều gì anh đã bộc lộ ở tòa trong vẫn được giữ bí mật. Chính niềm tín nhiệm và bảo đảm này mang lại sự chữa lành tận gốc các căn bệnh.  

Đào tạo thiêng liêng là công việc của Chúa Thánh Thần và Ngài là vị linh hướng đích thực. Ngài dẫn dắt mỗi một người theo một con đường riêng biệt: đừng tìm cách giống như người khác và cũng đừng bắt người khác giống mình. Mỗi người phải tự khám phá ra con đường Chúa Thánh Thần dẫn dắt mình đi, nhờ vị linh hướng giúp đỡ, vì Ngài dùng người này để dẫn dắt người kia. 

Tiến trình đào tạo và tự đào tạo thiêng liêng được đặt dưới sự hướng dẫn trực tiếp và được củng cố bằng các thực hành:

-         Bề Trên có những buổi huấn đức thường kỳ và bất thường,

-         Ứng sinh luôn được đồng hành và đều đặn linh hướng riêng tư,

-         Sự tương tác ảnh hưởng của các nhà đào tạo và nội dung của các môn học giúp suy niệm, cầu nguyện và sống đời sống tu đức.

-         Chia sẻ và trợ giúp theo nhóm, dưới sự hướng dẫn của một nhà đào tạo.  

Mỗi ứng sinh linh mục buộc phải có một vị linh hướng. Tu sĩ không nhất thiết buộc, nhưng nên có. Ngày nay, vị linh hướng có thể là linh mục, tu sĩ và giáo dân, vì nhiều lý do, miễn là được Chúa Thánh Thần dùng, được đào tạo thích đáng và được thẩm quyền ủy thác. Vị linh hướng chỉ là dụng cụ của Chúa Thánh Thần: ngài hướng dẫn ứng sinh, nhưng chính ngài cũng được hướng dẫn bởi Chúa Thánh Thần và vị đồng hành thiêng liêng của ngài.

Người hướng dẫn phải nỗ lực khám phá ra con đường Chúa Thánh Thần muốn cho người được hướng dẫn của mình, để giúp người đó nhận ra, điều chỉnh và theo sát con đường độc đáo đó, chứ không được áp đặt con đường của mình, dù tốt đến đâu chăng nữa, nhưng không tốt và thích hợp cho người thụ hướng.  

Người ta cần có sự tín nhiệm thật sự để bộc lộ hết cho nhau. Sự tín nhiệm nầy đòi hỏi sự hợp tác của cả hai phía, với ơn Chúa, để đi vào thế giới tâm hồn của nhau. Thông thường cần có thời gian cho lòng tín nhiệm triển nở, không thể đốt giai đoạn, áp đặt hay cưỡng bách được. Vậy khi người thụ hướng chưa nói hết được với vị linh hướng những gì cần thiết, phải kể như chưa nói vì chưa tín nhiệm nhau đủ, chứ không phải cố tình giấu giếm. Cả hai đều phải nghĩ như vậy để được bình an tâm hồn, không bị áy náy, mặc cảm “có lỗi” che đậy dối trá. Dĩ nhiên phải khắc phục chấm dứt tình trạng nầy, nếu không thì phải thay đổi người đồng hành, hầu đạt được đúng ý nghĩa và mục đích của việc linh hướng.

Việc linh hướng đòi chuẩn bị nghiêm túc về cả hai. Vị linh hướng sẽ rất an lòng và vui mừng làm linh hướng cho những người chuẩn bị nghiêm túc các vấn đề căn bản hướng về chiều sâu đời tu (cần ghi ra, kẻo quên). Nhưng lại rất ái ngại, lo âu và nặng lòng khi gặp người có vẻ hời hợt, thiếu chuẩn bị, đề cập những cái phụ tùy cho “qua giờ” hơn là đi vào trọng tâm con đường lý tưởng.  

Người nghệ sĩ chỉ dùng nguyên vật liệu có sẵn để làm nên tác phẩm nghệ thuật, chứ không sáng tạo ra được nguyên vật liệu, vốn là công việc chỉ thuộc về Đấng Tạo Hóa. Việc linh hướng quả là một nghệ thuật cao hơn nữa: vị linh hướng không lấy cái mình có, nhưng lấy cái của Chúa mà nắn đúc người thụ hướng. Đó là một công cuộc hợp tác hết sức quan trọng, không những giữa hai con người với nhau, mà còn với Chúa, và những người liên hệ khác nữa.

Có rất nhiều khía cạnh và vấn đề cần được đề cập đến trong tiến trình ơn gọi, trong đó có những vấn đề mà chính ứng sinh phải tự mình đối diện, trắc nghiệm bản thân, lượng lấy sức và tự giải quyết.  

Chỉ có Chúa Thánh Thần mới biết đầy đủ và có thể biến đổi một con người: “Bất cứ sự thay đổi đích thực và bền lâu nào cũng đều chỉ đến từ Chúa Thánh Thần, Đấng hoạt động trực tiếp trên mỗi người và trong mọi hoàn cảnh.” Nhưng đừng quên yếu tố thời gian: không ai một sớm một chiều mà nên thánh hay thành ác quỷ! Thiên Chúa luôn nhẫn nại hơn con người.

Do đó, ở toà trong, vị linh hướng không chỉ thụ động lắng nghe, song phải sẵn lòng và có khả năng thách đố và đối đầu, khi sự việc đòi hỏi, để giúp ứng sinh trải qua một tiến trình phân định ơn gọi đích thực.  

Khi đánh giá ứng sinh, vị linh hướng không bao giờ được lên tiếng để kết án, hay để bảo vệ; song phải im lặng khi hội đồng nói về người thụ hướng của mình, dù tòa ngoài không có được sự hiểu biết chắc chắn như tòa trong về nội tâm ứng sinh. Sự bảo mật này nhằm bảo đảm cho tự do nội tâm của ứng sinh. Nhưng nhờ nghe trong hội đồng những quan điểm khác quan điểm của mình về người thụ hướng, vị linh hướng có được thêm thông tin về những yếu tố khác, nhờ đó ngài sẽ phân định tốt hơn và chọn lựa sự giúp đỡ thích hợp hữu hiệu hơn cho người thụ hướng của mình.

Quyết định tòa ngoài phải được giải thích cho ứng sinh ấy, để anh cố gắng hiểu, chấp nhận quyết định đã được đưa ra, và nỗ lực khắc phục, biến đổi nên tốt. Ở Việt Nam, quyết định xuất tu chịu áp lực và ảnh hưởng sâu xa bởi gia đình, xã hội, cũng như bởi cảm thức xấu hổ, ân nghĩa và tình bạn bè. Thẩm quyền hữu trách nên quan tâm hướng dẫn anh làm một chọn lựa đúng đắn và giúp anh vượt qua các khó khăn ấy. 

Mọi người đều biết rằng quyết định dứt khoát của toà trong ăn khớp với lương tâm của ứng sinh. Điều này cần đào tạo một lương tâm trưởng thành và vị linh hướng phải dự phần trong đó. Việc linh hướng và phân định thiêng liêng rất tế nhị và khó khăn đối với con người trong việc đồng hành ứng sinh trên đường tới Chúa. Hoạt động này bao gồm mọi chiều kích của đời sống, nhân bản và thiêng liêng, tự nhiên và siêu nhiên.  

Sau khi đã chú ý lắng nghe với biện phân và khiêm tốn, vị linh hướng có thể khám phá được người thụ hướng được Chúa gọi hay không. Nếu có, ngài xác định cho anh tiếp tục đi tới với niềm vui tươi, hy vọng và hạnh phúc, mặc dù anh sẽ gặp thấy những khó khăn và đen tối trong cuộc sống lữ hành của anh. Nếu không, ngài nên gợi ý cho anh đổi hướng sống trong bình an, đồng thời bước theo con đường Chúa mời gọi anh đi với can đảm và hạnh phúc. 

Chúa Giêsu là nhà đào tạo và vị linh hướng tuyệt vời: Cây lau đã rạp xuống Ngài không bẻ gãy, tim đèn còn leo lét khói Ngài không dập tắt; nhìn nhận thực tế, nhưng không dừng lại ở thực tế, mà hướng về tương lai được biến đổi tốt đẹp hơn; tha thứ, nhưng vẫn đòi hỏi gắt gao (“tội con đã được tha, hãy đi bằng an và đừng phạm tội nữa”; “Ngươi đã được lành bệnh, đừng phạm tội nữa, kẻo khốn khổ hơn trước); Quên lỗi quá khứ, cư xử như với một con người mới (không có lỗi) và tin tưởng giao trách nhiệm (cho Phêrô: hãy chăn chiên của thầy; cho Madalêna: hãy đi báo với anh em là họ sẽ gặp Thầy ở Galilê), v.v…  

Chúa Giêsu kết án tội, chứ không kết án người có tội. Giới biệt phái và luật sĩ nghiêm túc giữ và bảo vệ lề luật đạo đức, nhưng lại luôn chôn cứng và khóa chặt người ta trong lỗi lầm hiện tại và định kiến bất di bất dịch. Họ chỉ thấy tình trạng tội lỗi mà không thấy tình trạng được tha thứ và biến đổi; chỉ thấy tình trạng trước mà không muốn thấy tình trạng sau: “Mỗi vị thánh đều có một quá khứ, và mỗi tội nhân đều có một tương lai.” Đời người là cả một hành trình theo ánh sao đi tìm gặp Chúa, một cuộc gặp gỡ đổi đời, lật sang trang mới: Một linh hồn vươn mình lên được sẽ nâng cả thế giới lên.     

Có thể xảy ra trường hợp thiếu hoặc mất tín nhiệm, thì “việc đổi linh hướng là luôn có thể và đôi khi đáng ao ước nữa.” Ứng sinh có thể đề nghị trước. Đôi khi, vị linh hướng sẽ yêu cầu ứng sinh đi linh hướng với người khác, vì nghĩ rằng mình sẽ không thể tiếp tục trách nhiệm ấy được nữa.”

C.II. ĐỊnh nghĩa

Linh hướng là nghệ thuật của mọi nghệ thuật. Làm sao đi vào thế giới nội tâm của ứng sinh để khám phá được Chúa kêu gọi anh, từ các vấn đề thực tế đời sống của anh trong tương quan với Chúa và tha nhân? Làm sao phân định được điều Chúa nói với ứng sinh qua vị linh hướng? Làm sao giúp ứng sinh quyết định cuộc đời anh với ý thức, hiểu biết, trưởng thành và tự do nội tâm? Làm sao biết được ý Chúa cho vị linh hướng qua ứng sinh được đồng hành?  

Linh hướng là một công tác mục vụ đặc biệt nhằm:

-  giúp ứng sinh lớn lên trong tương quan với Chúa Cha,

-  cởi mở đáp lại Chúa Kitô

-  và sẵn sàng để Chúa Thánh Thần hướng dẫn,

-  ngõ hầu biết phân định ơn gọi của mình

-  và chuẩn bị cho sứ vụ của mình trong Giáo Hội.  

Linh hướng là một tiến trình trưởng thành liên nhân vị, qua đó tiếng gọi của Chúa được lắng nghe và đáp lại trong đức tin. Linh hướng nhằm nuôi dưỡng một con tim phân định can đảm đang tìm khám phá để đạt được ý Chúa. Linh hướng trước hết liên hệ với sự trưởng thành toàn diện trong đức tin, trong khi đối mặt kịp thời với các vấn đề và khủng hoảng để kích thích đức tin phát triển. Việc linh hướng sẽ hữu hiệu khi sự trưởng thành được biểu lộ rõ nét trong sự gia tăng tình thương, lòng trung thành và trách nhiệm. 

Việc linh hướng cung cấp một bầu khí yêu thương vô điều kiện, là môi trường của bầu khí cầu nguyện. Tiên vàn đó là công việc của Chúa Thánh Thần, và vị linh hướng phải học biết làm cho dễ dàng, chứ không cản trở hoạt động của ơn thánh. Dù có tính cách liên nhân vị, việc linh hướng mang chiều kích cộng đồng và Giáo Hội rất cao. Nó nuôi dưỡng viễn ảnh toàn diện và cánh chung, nội tại lẫn siêu việt.  

C.III. Các nguyên tẮc chung

Việc linh hướng thường nhắm đến những mục đích sau:

-         Giúp sống tương quan mật thiết với Chúa;

-         Giúp trực tiếp thưa chuyện với Chúa và lắng nghe những gì Ngài chỉ dạy;

-         Giúp nhận ra và sống những kinh nghiệm thực tế trong tương quan với Thiên Chúa: kinh nghiệm sống đạo đối với việc linh hướng cũng giống như thực phẩm đối với việc nấu nướng;

-         Giúp lưu tâm đáp lại tiếng Chúa mời gọi để càng ngày càng sống thân mật với Ngài hơn;

-         Giúp biết luôn đặt mình trước mặt Chúa bằng cả con người và trong suốt cuộc đời mình;

-         Giúp ý thức trách nhiệm của mình để duy trì và phát huy trong ánh sáng của Chúa Thánh Thần, Ngài vốn là vị linh hướng đích thực;

-         Giúp tìm được con đường mà Chúa mời gọi, để chọn lựa phù hợp ý Chúa, với ý thức và tự do nội tâm.  

Theo Đức Gioan Phaolô II, ta nên tạo ra thói quen sống thân mật với Chúa Kitô như là người bạn trong mọi chi tiết đời sống mình và sống mầu nhiệm phục sinh của Chúa để biết cách khai tâm cho những người được trao phó cho mình coi sóc (Pastores Dabo Vobis, số 45). 

Giai đoạn đào tạo thiêng liêng của Năm Tu Đức là giai đoạn khởi đầu nền tảng, và sẽ được tiếp tục khai triển, đào sâu trong những năm kế tiếp. Giai đoạn này được triển nở qua việc đào sâu và sống linh đạo linh mục triều (nên đồng hình đồng dạng với Chúa Kitô để sống hết mình cho Chúa Cha trong sự dẫn dắt và tác động của Chúa Thánh Thần), làm linh hướng, đời sống cầu nguyện và đời sống nội tâm, thông qua việc thực hành hài hoà giữa toà ngoài và toà trong, nhằm giúp ứng sinh có đủ tự do lương tâm trong việc quyết định đời sống ơn gọi của mình.  

Tiến trình đào tạo và tự đào tạo thiêng liêng được đặt dưới sự hướng dẫn trực tiếp và được củng cố bằng ba cách thực hành:

-         Bề Trên có những buổi huấn đức thường kỳ và bất thường,

-         Ứng sinh luôn được đồng hành và đều đặn linh hướng riêng tư,

-         Chia sẻ và trợ giúp theo nhóm, dưới sự hướng dẫn của một nhà đào tạo.  

Trong tiến trình đào tạo này, việc linh hướng chiếm một chỗ rất quan trọng, nhằm giúp ứng sinh kinh nghiệm về Chúa và sự hiện diện của Ngài, khám phá ra đường lối Chúa kêu gọi và anh đáp lại với tự do nội tâm, dấn thân đi theo và sống tương quan thân mật với Chúa, nhận rõ trách nhiệm của mình và phát triển nó dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần. Hầu hết các văn kiện mới đây viết về việc linh hướng đều nhấn mạnh rằng người thụ hướng phải chủ động trong quan hệ với vị linh hướng. Lịch gặp gỡ và đề tài thảo luận phải đáp ứng được với nhu cầu của người thụ hướng.  

Vị linh hướng cũng phải tích cực làm cho việc đào tạo thiêng liêng của người thụ hướng được dễ dàng. Một số linh mục dòng được mời hướng dẫn các kỳ tĩnh tâm thường niên hay các khoá phân định ơn gọi để đảm bảo một sự đánh giá khách quan về mức độ trưởng thành của các ứng sinh.  

Cuộc sống nội tâm của ứng sinh cần được cổ vũ nhờ các phương tiện thiêng liêng để thánh hoá bản thân:

-   hợp nhất với Chúa Kitô trong mọi trạng huống của cuộc sống;

-   sống nhờ hai bàn tiệc Lời Chúa và Thánh Thể, được cử hành trong Thánh Lễ và được sùng kính trong Nhà Tạm;

-   tự xét lương tâm hằng ngày;

-   đọc sách thiêng liêng để tìm ý Chúa nhờ tác động của Chúa Thánh Thần;

-   các dấu chỉ thời đại và các biến cố cuộc sống;

-   lòng sùng kính Trinh Nữ Maria, Nữ vương hàng giáo sĩ; 

-   các cuộc tĩnh tâm và linh hướng;

-   và các dạng khẩu nguyện, tâm nguyện và suy nguyện khác.

Phàm bất cứ anh đờn ông con giai nào, thì cũng hơn một lần ươm mơ những giấc mộng lớn, theo kiểu:

- Làm trai cho đáng nên trai,

  Xuống đông đông tĩnh, lên đoài đoài yên.

Tuy nhiên, giấc mộng lớn ấy cần phải được xây dựng từ những cái nhỏ, đó là bản thân và gia đình, như các cụ ta ngày xưa đã khuyên nhủ:

- Phải tu thân và tề gia trước đã, rồi sau đó mới trị quốc và bình thiên hạ.

Thế nhưng, hai việc nhỏ này xem ra lại không dễ dàng chút nào.  

Trước hết là việc tu thân.  

Người đời thường bảo:

- Nhân vô thập toàn. Phàm đã là người, thì ai cũng có những sai lỗi khuyết điểm của mình.

Vì thế, việc tu thân là bổn phận của mọi người, ở mọi nơi, trong mọi lúc. Bổn phận này sẽ kéo dài bằng cả cuộc đời và không miễn trừ cho bất kỳ một ai.

Qua kinh nghiệm gã thấy nhiều khi mình hăng hái dốc quyết sửa đổi thói hư tật xấu này, uốn nắn lại thói hư  kia. Thế nhưng, thiện chí và sự dốc quyết của mình chỉ kéo dài dăm ba bữa đến nửa tháng là cùng, để rồi sau đó vẫn chứng nào tật ấy, chó đen vẫn giữ mục và mèo vẫn hoàn mèo mà thôi. Phải kiên nhẫn lắm chúng ta mới đổi mới được bản thân mình tí chút...

Một anh chàng, vốn là đệ tử của Lưu Linh, đã chừa bỏ được tật nghiện rượu bằng cách mỗi khi ngồi dự tiệc với bè bạn, anh ta đều nhỏ một giọt nến vào chiếc ly uống rượu. Ngày này qua ngày khác và tháng này qua tháng khác, sau một thời gian lâu dài, anh ta không còn say xỉn nữa.

Một anh chàng khác, vốn là một con người tầm thường và xoàng xĩnh đã thành công trong việc “tu thân” bằng cách cứ mỗi lần làm một việc tốt, anh ta liền bỏ một hạt đậu trắng, còn mỗi khi làm một việc xấu, thì  bỏ một hạt đậu đen vào trong một chiếc lọ. Ban tối trước khi đi ngủ, anh ta đổ ra và đếm. Lúc đầu toàn đậu đen. Nhưng rồi đậu đen cứ giảm dần và đậu trắng cứ tăng lên, cho tới khi chỉ còn toàn đậu trắng và anh đã trở thành một con người tốt lành.

Từ đó, chúng ta có thể kết luận:

- Sống là tranh đấu, là bơi ngược dòng nước. Nếu không cố gắng bơi, thì sẽ bị dòng nước là những đam mê sai trái cuốn trôi.

Hay như Napoléon đã xác quyết:

- Chiến thắng được cả Châu Âu còn dễ hơn là chiến thắng chính bản thân mình. 

Tiếp đến là việc tề gia. 

Việc này cũng không đơn giản tí nào. Suy gẫm về thân phận làm chồng, một anh đờn ông kia đã phải than thở cả tiếng trên báo “Tuổi Trẻ Cười” như sau:

- Làm chồng sao thật khó,

  Kiếm tiền phải hàng bó,

  Nhưng lại không được mó,

  Phải đưa cho “mẹ nó”.

  Không quĩ đen quĩ  đỏ,

  Đi đâu phải “xin xỏ”,

  Mặt mũi thì méo mó,

  Biết điều không bỏ xó.

  Về nhà cấm nhăn nhó,

  Không được chê này nọ.

  Vợ nói cấm cãi cọ,

  Văn hóa làm chồng đó.

  (Nguyễn Huyền. Nam Định).

Mặc dù biết rằng bổn phận làm chồng thật khó, nhưng cũng vẫn phải anh dũng bước vào, bởi vì chẳng nhẽ cứ cu ky một mình, thì làm sao mà tồn tại cho nổi. Hơn thế nữa, chính Thượng Đế cũng đã thầm nghĩ:

- Người đờn ông ở một mình không tốt.

Và trong lúc tập tễnh bước vào cuộc sống lứa đôi, có anh chàng nào mà  lại chẳng mơ ước sẽ “dinh tê” được một chị vợ vừa đẹp người lại vừa đẹp nết,  nghĩa là vừa phải xinh đẹp, lại vừa phải hiền lành.

Về cái vẻ xinh đẹp, thì đó là của trời ban cho. Bằng không, thoạt sinh ra đã lỡ mang thân phận “em là gái trời bắt xấu”, thì chỉ cần chắt bóp và ky cóp trong một thời gian, kiếm lấy một số tiền nào đó, rồi chạy ào vào mỹ viện, thực hiện một phát đại tu ngoại hình, chỗ nào muốn cao cho cao, chỗ nào muốn to cho to…đồng tiền sẽ làm cho mình được toại nguyện theo như ý muốn.

Còn về cái nết hiền lành, không phải bỗng dưng mà có. Muốn có thì phải học tập. Và muốn học tập thì phải có người dạy bảo, chỉ dẫn. Vì vậy, nhiều anh chàng lấy làm khoái chí với lời căn dặn của các cụ ta ngày xưa:

- Dạy con từ thuở còn thơ,

  Dạy vợ từ thuở bơ vơ mới về.

Đúng thế, chị vợ vừa mới khăn gói quả mướp về nhà chồng. Cái gì cũng lạ lẫm, cái gì cũng mới mẻ, bởi vì nhà chồng không giống như nhà mình, nhất là mẹ chồng thì lại càng không giống như mẹ mình và cô em gái của chồng cũng lại càng không giống như cô em gái của mình.

Cho nên, nhất cử nhất động đều phải so đo và dè chừng. Cái gì cũng phải học, cái gì cũng phải tập. Toàn bộ nếp sống phải được điều chỉnh cho phù hợp hoàn cảnh mới và nhiệm vụ mới, nếu muốn cho gia đình được trong ấm ngoài êm, bởi vì:

- Đáo giang phải tùy khúc và nhập gia phải tùy tục.

Chính vì thế, chị vợ rất cần được chỉ dạy. Và trong môi trường mới này, không ai gần gũi chị vợ cho bằng anh chồng. Vì thế, anh chồng bỗng nhiên trở thành một ”cố vấn…tối thui”, một gia sư đáng tin cậy cho chị vợ trong lời ăn tiếng nói, cũng như trong cung cách cư xử đối với mọi thành viên của gia đình.

Anh chồng phải chỉ dạy và chị vợ phải học tập, đó là là điều dĩ nhiên không cần phải bàn cãi. Thế nhưng, điều quan trọng ở đây đó là cách thức chỉ dạy..

Thực vậy, nhiều anh chồng, chẳng biết có phải vì bản tính vốn “vũ phu  chi cục mịch”, hay do ảnh hưởng của những cuốn phim bạo lực trên truyền hình và những tin tức khủng bố xảy ra hằng ngày trên thế giới, mà việc dạy vợ mang hơi bị nhiều tính cách…cơ bắp, áp đảo và cưỡng bức.

Nói thì phải nói cho thật lớn, thậm chí nếu chửi bới được thì càng tốt, bởi vì họ thầm nghĩ rằng sự thật và chân lý luôn thuộc về những kẻ…to mồm. Còn hành động thì phải nghiêng hẳn vềphía hành động như đánh đấm, hay đập nồi đập niêu, làm cho chị vợ phải răm rắp tuân theo.

Cung cách dạy vợ theo kiểu này đã được tác giả Đỉnh Rai diễn tả như sau:

- Ông kia dạy vợ dạy con,

  Chân thượng cẳng, tay hạ đòn tả tơi,

  Ông này miệng chửi khơi khơi,

  Hai mắt ngầu đỏ, phun lời khó nghe.

  Ông nọ quăng bát, liệng ve,

  Vỡ gương, bể cả ti vi trong nhà.

  Thôi thôi! Xin các ông nha,

  Dạy vợ kiểu đó, thật là…hết khôn.

Việc dạy như thế thì chỉ…”bắt nạt” được những chị vợ hiền lành và nhu mì mà thôi. Vì sợ mà chị vợ phải vâng lời. Ức quá, thì chị vợ chỉ biết khóc. Cùng lắm, thì chị vợ khăn gói quả mướp về vớ bu, hay cấm vận một thời gian nào đó.

Tuy nhiên, nếu gặp phải một chị vợ cứng tướng,  hình dong bên ngoài là hình dong đờn bà con gái, nhưng cái cốt bên trong lại là cốt đờn ông con giai, thì việc dạy như thế sẽ chẳng “si nhê” và cũng chẳng đem lại một kết quả nào sốt. Trái lại, còn gây thêm những đổ vỡ tan hoang:

- Bây giờ “bình đẳng” chả lo,

  Ông giơ cùi chỏ, bà thò cẳng chân.

- Văn thơ lại gặp thơ văn,

  Ông hay văng tục, bà hằng “xổ nho”

- Vợ chồng như lưỡi với răng,

  Khi răng cắn lưỡi,  lưỡi càng sưng to.

- Còn trời, còn nước, còn non,

  Còn chồng còn vợ, thì còn…đánh nhau.

Trong khi đó, có những anh chồng luôn ý thức:

- Bên thẳng thì bên phải chùng,

  Hai bên đều thẳng, thì cùng đứt dây.

- Mật ngọt chết ruồi. Với một giọt mật, người ta sẽ bắt được nhiều ruồi hơn cả một thùng dấm chua.

Và họ đã thay đổi chiến thuật, sử dụng phương pháp nhỏ nhẹ và êm dịu, theo kiểu “mưa dầm thấm đất”, thay vì dùng phương pháp bạo lực và khủng bố.

Một anh bạn tên là Ngô Nặng, đã tâm sự về quá trình dạy vợ của mình như sau:

Nhớ lời xưa các cụ đã phán: Dạy vợ từ thuở bơ vơ mới về. Thế nên ngay trong đêm tân hôn, tôi đã bắt tay vào việc…day vợ. Đầu tiên là chuyện nằm. Tôi muốn nằm bên phải, nhưng nàng bảo:

- Em thích nằm bên phải cơ.

Thế là tôi chuyển sang nằm bên kia, vì muốn dạy cho vợ bài học…nhường nhịn.

Sáng hôm sau, tôi thức giấc trước, trong khi vợ vẫn còn ngủ mê ngủ mệt, tôi rón rén xuống bếp lo bữa điểm tâm, rồi mới đánh thức nàng dậy. Làm như vậy, tôi muốn dạy cho nàng biết quan tâm tới “nửa kia của mình”.

Nàng đánh răng súc miệng, rồi ỏn ẻn nói với tôi:

- Anh ơi, sáng nào anh cũng làm thế này cho em nhá.

Tôi ú ớ, rồi đành…méo miệng gật đầu.

Rồi hai đứa chúng tôi cùng đi…chợ. Có sao? Nàng mới về chưa quen người, chưa quen cảnh, vả lại vợ chồng son, nỡ nào để vợ “đơn thân độc mã” trên đường. Nàng tung tăng đi, còn tôi vã mồ hôi với hai tay là hai giỏ xách nặng khủng khiếp. Chả là tôi muốn nàng hiểu thêm về cái gu ẩm thực tôi. Đấy là bài học “tìm hiểu đối tác” mà tôi muốn…dạy cho vợ.

Đang suy gẫm trong đầu về ý nghĩa sâu xa của bài học dạy vợ này, thì nàng quay sang tôi và nói:

- Anh ơi, chủ nhật nào hai đứa chúng mình cũng đi thế này nhá.

Dù mặt tái đi vì lời đề nghị…”khiếm nhã”của nàng, tôi cũng ráng gồng cơ cổ lên để mà…gật đầu.

Khi làm cơm cũng vậy. Phải dạy cho nàng biết cái đạo làm bếp của vợ.  Dù nóng nực, mệt mỏi cũng không được than van, rên rỉ…Thế là xắn tay áo xuống bếp thái thịt, nhặt rau với nàng. Nàng quay sang mỉm cười nói với tôi:

- Hôm nào em về muộn, anh cứ làm hộ em như thế này nhá.

Trời ạ, tôi lại phải lặng lẽ gật đầu tiếp.

Rồi khi tới thăm nhà họ hàng, bạn bè…dĩ nhiên là tôi luôn đóng vai người tháp tùng, còn nàng sẽ vào vai phát ngôn. Đấy là bài học giao tiếp tôi muốn dạy cho nàng.

Ngày này qua ngày khác, các bài học dạy vợ như trên, tôi luôn đem ra sử dụng. Ấy vậy mà không hiểu tại sao mọi người cứ bảo vợ tôi đã cải thiện được tôi, từ một kẻ lông bông lang bang trở thành một người chồng, một người cha…mẫu mực.

Hơn thế nữa, bản tính anh đờn ông vốn thường hay “ga lăng”, chẳng mấy ai sợ vợ, nhưng chiều vợ và nể vợ thì hơi bị nhiều. Cũng vì đặc tính nể vợ này, họ sẵn sàng “duyệt” và thông qua mọi ý kiến của vợ, bởi vì họ luôn tâm niệm rằng “một sự nhịn là chín sự lành”.

Miết rồi cái đặc tính đáng yêu ấy cứ âm thầm thấm vào tim gan phèo phổi, nhập vào lục phủ ngũ tạng của mấy anh chồng, khiến họ ngộ ra rằng phàm bất kỳ điều gì  vợ phán ra, đều là sự thật, đều là chân lý, đều đúng boong một chăm phần chăm. Thành thử ngu gì mà không chịu khó nghe lời vợ.

Một anh chồng chuyên môn làm tài xế đưa rước vợ đi lo công nọ việc kia đã chia sẻ chuyện riêng của mình như sau:

Tối hôm đó, trên đường về thì bị kẹt xe. Chị vợ nói như ra lệnh:

- Lách vào trong.

Anh chồng tăm tắp vâng theo, cho xe ôm sát lề, rồi cứ thế dần dần bò lên. Chỉ một lúc sau là đã thoát nạn. Chị vợ hả hê nói với anh chồng:

- Thấy chưa, nếu không chịu lách vào trong, thì đến khuya mới về đến nhà. Chay xe mà cứ hiền như anh, thì suốt đời ngửi khói bàn dân thiên hạ.

Anh chồng ngẫm nghĩ  và thấy vợ mình nói thế mà đúng.

Một lần khác, anh chồng đang chạy đúng tuyến, bỗng một chiếc xe buýt từ trong lách ra. Vừa mới chớm ga, thì chị vợ nói như hét lên:

- Cho nó vượt đi! Gặp xe buýt anh phải biết nhường chứ. Đi đường bây giờ sợ lắm. Anh phải cẩn thận. Nhanh một chút chẳng để làm gì.

Anh chồng lại ngẫm nghĩ và cũng thấy vợ mình nói thế mà đúng. Vợ bảo đi là đi, bảo thắng là thắng (Báo Tiếp Thị).

Chẳng vậy mà người xưa đã từng bảo:

- Lệnh ông không bằng cồng bà.

Thậm chí còn nói:

- Nhất vợ nhì trời.

Hẳn nhiều người trong chúng ta còn nhớ tới câu chuyện về ông Socrate:

Ông là một triết gia lừng danh thời cổ xưa của Hy lạp. Triết lý của ông ngày nay vẫn còn giá trị. Nhưng ác hại thay, đang khi ông là một  bậc thày đáng kính của đông đảo các môn đệ và sau này muôn thế hệ vẫn coi ông như một bậc tôn sư, thì ông lại là nạn nhân của một bà vợ. Bà đã chanh chua, khinh rẻ và coi ông chỉ là hạng troi gà không chặt, dài lưng tốn vải ăn no lại nằm.

Lần kia ông muốn thiết đãi bạn bè một bữa tiệc. Khi mọi sự đã sẵn sàng, thì bà vợ hầm hầm bước vào, hất đổ tất cả bát đũa cùng với thịt thà cá mú ra ngoài sân, vì bà không muốn cho ông và các bạn ăn nhậu ở trong nhà. Ông chẳng nói chẳng rằng, lặng lẽ nhặt lên, món nào vào món nấy và thầm nghĩ:

- Không nhậu trong nhà thì nhậu ngoài sân, càng mát chứ sao.

Lần khác, không hiểu vợ chồng lục đục nhau về chuyện gì, nên sau khi đã chửi bới ông một trận hoành tráng, bà đã tặng cho ông nguyên cả một chậu nước dơ lên người, thế nhưng ông vẫn thản nhiên và nói:

- Tôi biết mà, sau khi đã có sấm chớp thì tất nhiên trời sẽ đổ mưa.

Tóm lại, một khi các anh chồng đã coi ý vợ là ý trời, hay nói cách khác vợ muốn là trời muốn, thì lúc bấy giờ vợ sẽ trở thành một người trên cả tuyệt vời:

- Vợ là tổng hợp bạn thân,

  Thủ trưởng, bảo mẫu, tình nhân, mẹ hiền

  Vợ là ngân khố, kho tiền

  Gởi vô nhanh gọn, hơi phiền rút ra

  Vợ là biển cả bao la

  Đôi khi nổi sóng khiến ta chìm phà

  Vợ là âm nhạc thi ca

  Vừa là cô giáo, vừa là luật sư

  Cả gan đấu khẩu vợ ư ?

  Cá ươn không muối, chồng hư cãi lời (vợ) !

  Chồng ơi ! Đừng có dại khờ

  Không vợ, đố biết cậy nhờ tay ai ?

  Vợ là phước, lộc, thọ, tài

  Thuộc trăm định nghĩa trả bài vợ khen....

Tới nước này, thì gã bèn phải tự hỏi:

- Ai dạy ai bây giờ?  Chồng dạy vợ, hay vợ đang dạy chồng?

Gã Siêu   gasieu@gmail.com