|
2. Và diễn tiến lịch sử hình thành thánh lễ ra sao?
Các Tông Đồ và giáo dân tiên khởi đã cử hành nghi thức "bẻ
bánh" (danh từ các tín hữu thời ấy dùng để nói đến thánh
lễ) : "Hằng ngày, họ đồng tâm nhất trí chuyên cần lui tới
Đền Thờ, bẻ bánh ở tư gia và ăn uống đơn sơ, vui vẻ" (Công
Vụ Tông Đồ 2, 46). Họ dùng bữa, với nghi thức "bẻ bánh",
nay ở nhà người này, mai tại nhà người kia. Cộng đoàn thời ấy
được xem như là một "đền thờ sống động".
Rất
sớm, người ta đã thêm vào trong bữa ăn này những bài thánh ca,
kinh nguyện và những bài đọc Kinh Thánh.
Chỉ
từ thế kỷ thứ IV, người ta mới nói đến "Lễ Misa" (xem
chữ này ở phần cuối : Giải thích một số từ phụng vụ). Vào thời
ấy, sau khi hoàng đế Constantinô trở lại đạo công giáo, người
ta thấy xuất hiện những cộng đoàn đông đảo Kitô hữu. Các nghi
lễ phụng vụ chịu ảnh hưởng các nghi thức và lễ hội của người Rôma.
Y phục được dùng trong các buổi lễ thời đó là nguồn gốc của tu
phục, áo lễ giáo sĩ mà bạn thấy hiện nay. Dần dần, người ta không
còn ý thức về ý nghĩa của cộng đoàn và của bữa ăn mà trong đó
Chúa Kitô chính là lương thực nuôi sống nhân loại. Người ta rước
lễ ít hơn. Vài thế kỷ sau đó thì mai một thêm ý thức về bữa ăn
và về tâm tình tham dự vào hy lễ. Thánh lễ trở thành một buổi
trình diễn có tính cách thánh thiêng.
Vào
thế kỷ XII, việc tôn sùng đối với sự hiện diện thực sự của Chúa
Kitô nơi bánh thánh đưa đến việc trưng bày bánh thánh trên bàn
thờ (Chầu Thánh Thể). Việc linh mục giơ cao bánh đã được truyền
phép xuất phát từ việc các tín hữu ước mong được "nhìn"
bánh thánh (khoảng từ năm 1200). Việc nâng cao chén thánh được
thêm vào sau đó.
Vào
thế kỷ XIII và XIV, người ta thấy xuất hiện những cuộc kiệu rước
Thánh Thể đầu tiên. Tín hữu "ngắm nhìn" Thánh Thể nhưng
ít khi rước lễ. Phải chờ đến triều đại của Đức Giáo Hoàng Piô
X, họ mới ý thức lại việc rước lễ "thường xuyên" (1905)
và việc cho trẻ em rước lễ (1910).
Trong
thánh lễ, các tín hữu rất thụ động. Năm 1947, Đức Giáo Hoàng Piô
XII công bố thông điệp "Mediator Dei" (Đấng trung gian
của Thiên Chúa) nhằm canh tân phụng vụ dưới mọi phương diện, trong
đó có việc mời gọi cộng đoàn đối đáp với linh mục chủ tế.
Với
Công Đồng Vaticanô II, người ta tìm lại được ý nghĩa sâu xa của
thánh lễ, được tất cảù mọi người cùng cử hành dưới sự chủ tọa
của linh mục, là bữa tiệc của Thiên Chúa và là nghi thức bẻ bánh.
Cách đây không lâu, lòng tôn sùng Thánh Thể vẫn còn được xem như
là việc đạo đức cá nhân, nay thì thánh lễ lại trở nên hành vi
tạ ơn của toàn dân Chúa.
|