suy niệm mùa chay năm A

MÙA CHAY, MÙA TRỞ VỀ

Giữa sa mạc cám dỗ, chọn vâng theo ý Chúa

SUY NIỆM CHÚA NHẬT I MÙA CHAY - A-2026

(Mt 4, 1-11)

Bước vào Mùa Chay Thánh năm nay, trong ánh sáng Sứ điệp Mùa Chay 2026 của Đức Thánh Cha Lêô XIV, Giữa sa mạc cám dỗ, chọn vâng theo ý Chúa

Giáo Hội mời gọi chúng ta không chỉ giữ một vài thực hành bên ngoài, nhưng can đảm bước vào một cuộc hoán cải nội tâm sâu xa. Ngài nêu bật ba con đường cụ thể là "lắng nghe", "ăn chay" và "cùng nhau". Lắng nghe giúp chúng ta nhận ra tiếng Chúa trong Lời và trong tiếng kêu của người nghèo. Ăn chay thanh luyện ước muốn, mở lòng chúng ta ra với tình yêu và trách nhiệm. Đồng thời, chúng ta được mời gọi bước đi cùng nhau trong mỗi cộng đoàn để xây dựng những tương quan hiền hòa và trở nên dấu chỉ hy vọng giữa thế giới (x. LEO XIV, Sứ Điệp Mùa Chay 2026).

Bốn mươi ngày không chỉ là con số thời gian, nhưng là hành trình thanh luyện, thử thách và trưởng thành. Giáo hội quen gọi đây là mùa tập luyện chiến đấu thiêng liêng với những việc tốt lành theo truyền thống là ăn chay, cầu nguyện và bố thí để chống trả chước cám dỗ. Bài đọc I thuật lại cảnh Ađam và Evà bị Satan cám dỗ và đã quị ngã cách thảm thương. Hậu quả thật nặng nề: "và thế là sự chết đã truyền tới mọi người, vì lẽ rằng mọi người đã phạm tội" (Rm 5,12).

Ađam và Evà bị cám dỗ thì sa ngã

Trình thuật Sáng Thế cho thấy nguyên tổ của chúng ta đã khước từ thánh ý Chúa. Nguyên nhân khởi đi từ “Con Rắn”, Ma Quỷ, Satan. Nó không xuất hiện với hình dáng ghê sợ, nhưng bằng một lời xuyên tạc tinh vi: "Có phải Thiên Chúa đã bảo: Các ngươi không được ăn mọi thứ cây trong vườn?" (St 2,1). Trong khi thực tế Thiên Chúa ban phát dồi dào và chỉ giới hạn một điều duy nhất.

Satan bóp méo sự thật: "Không, các ngươi không chết đâu! Nhưng Thiên Chúa biết rằng ngày nào các ngươi ăn trái ấy, mắt các ngươi sẽ mở ra, và các ngươi sẽ biết thiện ác như thần thánh"(St 3,4-5). Một lời nói dối được bọc trong vỏ bọc hấp dẫn: hứa hẹn tự do, hứa hẹn hiểu biết, hứa hẹn quyền năng.

Thực chất, đó là cám dỗ làm theo ý mình, không làm theo ý Chúa. Khi con người đặt mình làm trung tâm, cắt đứt mối hiệp thông với Thiên Chúa, thì hậu quả là đổ vỡ và sự chết: "do một người mà tội lỗi đã nhập vào thế gian" (Rm 5,12).

Ngày nay, con rắn ấy vẫn nói. Nó nói qua những lý luận hợp lý: “Ai cũng làm vậy”, “Chỉ một lần thôi”, “Miễn là có lợi”. Nó khiến ta nghĩ rằng sống theo ý Chúa là thiệt thòi, còn sống theo ý mình mới là khôn ngoan. Và biết bao lần chúng ta đã ngã quỵ.

Chúa Giêsu bị cám dỗ, Người chiến thắng

Nếu Ađam và Evà thất bại trước ba đợt tấn công của Satan, thì Chúa Giêsu cũng bị thử thách ba lần, nhưng Người đã chiến thắng.

Cám dỗ thứ nhất diễn ra trong hoàn cảnh rất thực tế: đói. "Chúa Giêsu được Thánh Thần hướng dẫn vào hoang địa để chịu ma quỷ cám dỗ. Khi Người đã nhịn ăn bốn mươi đêm ngày, Người cảm thấy đói" (Mt 4,1-2). Ma quỷ đề nghị: "Nếu ông là Con Thiên Chúa, hãy khiến những hòn đá này biến thành bánh!" (Mt 4,3).

Đức Giêsu đáp: "Người ta sống không nguyên bởi bánh, nhưng bởi mọi lời do miệng Thiên Chúa phán ra". Người không phủ nhận nhu cầu vật chất, nhưng đặt nó dưới Lời Chúa. Bao nhiêu quyết định của chúng ta hôm nay bị chi phối chỉ vì “miếng cơm manh áo”, vì lợi ích kinh tế? Mùa Chay nhắc ta nhớ: sự sống đích thực không chỉ là cơm bánh, nhưng là sống theo ý Chúa.

Cám dỗ thứ hai tinh vi hơn. Satan trích Thánh Vịnh để buộc Chúa phải chứng minh căn tính: "Nếu ông là Con Thiên Chúa, hãy gieo mình xuống đi, vì có lời chép rằng : Ngài đã ra lệnh cho các Thiên Thần đến với ông, và chư vị đó sẽ nâng đỡ ông trên tay" (Tv 91,11). Đó là cám dỗ bắt Thiên Chúa phải phục vụ ý riêng.

Chúa Giêsu đáp lại: "Ngươi đừng thử thách Chúa, là Thiên Chúa ngươi" (Đnl 6,16). Bao lần ta cũng muốn Chúa làm phép lạ theo chương trình của mình? Bao lần ta cầu nguyện như ra điều kiện? Đức tin đích thực không phải là thử thách Thiên Chúa, nhưng là tín thác.

Cám dỗ thứ ba đi đến tận gốc: thờ lạy quyền lực. "Tôi sẽ cho ông tất cả những thứ đó, nếu ông sấp mình xuống thờ lạy tôi." Chúa Giêsu trả lời dứt khoát: " Hãy lui đi, hỡi Satan! Vì có lời đã chép: Ngươi phải thờ lạy Chúa là Thiên Chúa người " (Đnl 6,13).

Ba lần “nếu” của Satan nhắm phá vỡ mối tương quan Cha - Con. Nhưng Chúa Giêsu không từ bỏ Chúa Cha. Người trung thành tuyệt đối.

Noi gương Chúa Giêsu trong cuộc chiến hôm nay

Các chiêu Ma Quỷ dùng để cám dỗ Ađam và Evà, nó cũng dùng cám dỗ Chúa Giêsu và cả chúng ta hôm nay. Tin Mừng gọi nó là cha đẻ của những kẻ nói dối. Tiếng Do Thái gọi là “Sa-tan” kẻ thù của Thiên Chúa và kẻ thù của con người.

Sứ điệp Mùa Chay 2026 của Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh rằng cuộc chiến thiêng liêng không thể thắng nếu chỉ dựa vào ý chí cá nhân. Chính Tin Mừng cho biết: Chúa Giêsu được Thánh Thần hướng dẫn vào hoang địa. Người chiến thắng không phải bằng sức riêng, nhưng bằng sự vâng phục và nhờ quyền năng Thánh Thần.

Môi trường chúng ta đang sống là nơi diễn ra cuộc chiến thực sự về tâm linh: giữa sự thật và giả dối, giữa trung tín và thỏa hiệp, giữa thờ phượng Thiên Chúa và tôn thờ cái tôi.

Mùa Chay này, chúng ta được mời gọi ăn chay khỏi ích kỷ, cầu nguyện để lắng nghe Lời Chúa, và bố thí để phá vỡ tính khép kín của mình. Đó không phải là những việc đạo đức hình thức, nhưng là vũ khí thiêng liêng.

Lạy Chúa Thánh Thần, xin dẫn dắt chúng ta trong cuộc chiến thường ngày, nhất là bước vào trận chiến thiêng liêng trong Mùa Chay Thánh. Amen.

Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ

Chúa Nhật 1 mùa chay, năm A
Lm. Antôn Nguyễn Văn Độ February 18, 2026

Đứng về phía Giêsu để chống lại tên cám dỗ

Suy niệm Chúa nhật I Mùa Chay năm A-2020

(Mt 4, 1-11)

Bước vào Mùa Chay Thánh, Giáo hội quen gọi là mùa tập luyện chiến đấu thiêng liêng với những việc tốt lành theo truyền thống là ăn chay, cầu nguyện và bố thí. Chúa nhật thứ I Mùa Chay hôm nay, thánh Matthêu trình bày cho chúng ta cơn cám dỗ của Chúa Giêsu : " Chúa Giêsu được Thánh Thần hướng dẫn vào hoang địa để chịu ma quỷ cám dỗ " (Mt 4,1), cho thấy dù là Con Thiên Chúa, Ngài đã nhận lấy thử thách, chiến đấu với chống lại tội lỗi để cứu chúng ta là kẻ có tội. Sau khi Chúa Giêsu đã nhịn chay bốn mươi đêm ngày, Ngài cảm thấy đói, ma quỷ bắt đầu cám dỗ (x. Mt 4, 2), nó bắt Ngài lựa chọn giữa những gì có thể. Cảnh đối nghịch giữa tên cám dỗ và Chúa Giêsu thể hiện rõ căn tính và nguồn gốc của Chúa Giêsu trong lịch sử Israel.

Ba phen cám dỗ
Trình thuật ghi rõ "Ma quỷ lìa bỏ Người" (Mt 4,11) Điều này muốn nói rằng, cuộc chạm trán giữa Chúa Giêsu và tên cám dỗ được lặp lại, nhưng chắc chắn kết thúc và phần thắng thuộc về Chúa Giêsu qua việc thánh hiến, hoàn tất bằng cuộc khổ nạn và Phục sinh.
Ma quỷ cám dỗ Chúa Giêsu theo một trình tự rõ ràng. Một bên Chúa Giêsu, bên kia là ma quỷ. Cả hai nhân vật không cần giới thiệu. Chúa Giêsu được độc giả biết đến khi tin vào Ngài. Ma quỷ là thành phần của thế giới quen thuộc nơi người Dothái. Ma quỷ tiếng Dothái là "Satan" (tiếng Hylạp là "Quỷ") ám chỉ tên đối phương. Đó là một nhân vật mà bản tính là đối đầu. Nó đối đầu với ai? Với Thiên Chúa trước hết.

Phen thứ nhất (c. 1-4)
Khung cảnh diễn ra tại samạc. Samạc tự nhiên gợi lên thời Xuất hành và sự đối diện giữa Thiên Chúa và dân Ngài. 40 ngày nhắc lại 40 năm trong samạc và 40 ngày Môsê ở trên núi. Chúa Giêsu ăn chay 40 ngày. Chúa Giêsu đang ở trong tình trạng cần thiết "Người cảm thấy đói" (Mt 4,2). Ma quỷ đặt vấn đề : "Nếu ông là Con Thiên Chúa, hãy khiến những hòn đá này biến thành bánh" (Mt 4,3). Như là một gợi ý cho Con Thiên Chúa.
- Ma quỷ cám dỗ Chúa về quyền lực : "hãy khiến những hòn đá này...". Đá chỉ đá và bánh chỉ là bánh, Ma Quỷ yêu cầu Chúa làm trái tự nhiên "khiến đá thành bánh". Khi từ chối khiến đá thành bánh, Chúa Giêsu mạc khải rõ Ngài là Con Thiên Chúa.
- Chúa ra lệnh: "Có lời chép rằng : ‘Ngươi phải thờ lạy Chúa là Thiên Chúa ngươi’"(Mt 4,10). Nó ẩn chứa một cách hành văn theo kiểu Sách Thánh để làm sáng tỏ thái độ. Đây là cả một chương trình, Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa, đúng như lời Kinh Thánh, Ngài đã trở nên người vâng lời Thiên Chúa Cha, chấp nhận đói để mạc khải cho con người biết rằng, cuộc sống của họ còn đói một thứ rất quan trọng, đó là:  đói Lời Chúa. Thật vậy, "Người ta sống không nguyên bởi bánh" (Mt 4, 4).

Phen thứ hai  (c. 5-7)
Ma Quỷ đưa Chúa Giêsu lên nóc Đền thờ Giêrusalem, đặt Chúa vào một vị trí ngược lại với bản chất của Ngài: mục tiêu tối hậu của nó là chỉ cho Ngài thấy rõ Đền thờ Giêrusalem, thử thách Ngài về thực tại quyền lực, yêu cầu Ngài gieo mình từ Đền thờ xuống để chiếm được ngay lập tức với sự giúp đỡ tuyệt vời của các Thiên Thần, và qua sự thể hiện uy quyền đó, người Do thái nhận biết Ngài là Con Thiên Chúa.
Ma Quỷ biện minh rõ về danh tính của nó là kẻ chống đối Thiên Chúa. Lời đề nghị của nó rất thô thiển. Khi ấy, phải đặt sự cám dỗ vào đâu và tại sao Chúa Giêsu lại đẩy lùi cơn cám dỗ? Nếu Chúa Giêsu chịu thua tên cám dỗ, thì Ngài trở về với những niềm mong đợi của dân chúng, họ đi tìm một Đấng Messia huy hoàng và quyền lực. Chúa Giêsu đã từ chối Messia theo kiểu trên. Con đường mà Ngài chọn bao hàm sự chôn vùi trong nhân thế. Thái độ của Chúa Giêsu thật rõ ràng: được mời gọi xác định căn tính tiên tri của mình. Ngài khẳng định cách từ chối của mình thật tuyệt vời lạ thường khi đặt ra một khoảng cách căn bản giữa quyền lực thế gian và nước Thiên Chúa .

Phen thứ ba (c. 8-11)
Cuối cùng ma quỉ đưa Chúa Giêsu lên núi cao. Sau cuộc cám dỗ lần thứ nhất về kinh tế, lần thứ hai về tôn giáo và lần thứ ba cám dỗ về chính trị. Tư thế ở đây chuyển biến cách đột ngột. Từ trên cao sấp mình xuống (trả lại) sự thống trị cho Ma Quỷ. Ma quỷ chỉ cho Đức Giêsu xem thấy mọi nước thế gian và vinh quang (trong chốc lát), nó hứa "Tôi sẽ cho ông tất cả những cái đó, nếu ông sấp mình xuống thờ lạy tôi" (Mt 4,9).
Nếu ông là con Thiên Chúa (4,3)
Nếu ông thờ lạy tôi (4,9).
Ở đây, ma quỷ tự vạch trần Con Thiên Chúa mà nó thách thức và mời gọi tôn thờ nó, có nghĩa là bắt Chúa Giêsu tôn thờ thần tượng thế gian.
Với lời đề nghị này, Chúa Giêsu đặt ma quỷ vào vị trí của nó: " Ngươi phải thờ lạy Chúa là Thiên Chúa người, và chỉ phụng sự một mình Ngài"(Mt 4,10).

Phần kết :
Cuộc gặp gỡ của Chúa Giêsu và tên cám dỗ kết thúc bằng sự chiến thắng của Chúa Giêsu: "Ma quỷ lìa bỏ Người. Và các thiên thần tiến lại hầu hạ Người".

Đứng về phía Chúa Giêsu
Chúa Giêsu bị Ma Quỷ cám dỗ đủ cả ba phen, đó cũng là những cơn cám dỗ của chúng ta ngày hôm nay. Chúng ta được Thiên Chúa phú ban cho tự do lựa chọn giữa ý Chúa và ý chúng ta, chúng ta ngần ngại giữa thiện và ác. Chúa Giêsu hoàn toàn chiến thắng điều ác vì Ngài đã vâng lời Chúa Cha vô điều kiện.
Chúa nhật này đưa chúng ta vào ngay trung tâm của mầu nhiệm vượt qua : " cũng như do một người mà tội lỗi đã nhập vào thế gian, và do tội lỗi mà có sự chết, và thế là sự chết đã truyền tới mọi người, vì lẽ rằng mọi người đã phạm tội " (Rm 12, 17). Và đây, phía sau của mầu nhiệm : Nhưng " Vì như bởi tội không vâng lời của một người mà muôn người trở thành những tội nhân thế nào, thi do đức vâng lời của một người mà muôn người trở thành kẻ công chính cũng như thế." (Rm 12, 19) Tất cả lịch sử nhân loại trải dài giữa hai sự kiện này : trước là tội nguyên tổ, ảnh hưởng đến chúng ta ; sau là mầu nhiệm cứu chuộc được ban tặng cho chúng ta trong Chúa Giêsu Đấng Cứu Thế.
Bước vào Mùa Chay Thánh, mùa chiến đấu thiếng liêng, vậy chúng ta đứng về phía nào, đứng về phía Chúa Giêsu là chắc rồi. Đứng về phía Ngài, lắng nghe lời Ngài để chống lại tội lỗi, đương đầu với trận chiến thiêng liêng chống lại thần dữ, ba thù : Ma Quỷ, thế gian và xác thịt.
Lạy Mẹ Maria và Thánh Cả Giuse, xin giúp sức cho chúng con trong suốt Mùa Chay Thánh này. Amen.

Lm. Antôn Nguyễn Văn Độ

vhd February 18, 2026