"Lời đã hóa thành nhục thể và ở giữa chúng ta"
Đại lễ Chúa Giáng Sinh

Về thời điểm Giáng Sinh: Theo lịch Philocalian năm 336, lịch tiêu biểu cho sinh hoạt của người Rôma, ngày 25-12 là ngày Lễ Giáng Sinh (natus Christus in Betleem Judeae). Đó là lý do có thể tin rằng ngày 25-12 được chọn là ngày Lễ Giáng Sinh để thay cho một ngày lễ của dân ngoại trong mùa đông, đó là lễ "Thần Dương Bất Bại" (Natalis Solis Invicti). Tuy nhiên, cho đến mãi thế kỷ thứ sáu, ngày 25-12 mới được cả Đông Tây công nhận và cùng cử hành.

Về Thánh Lễ Giáng Sinh: Hiện Giáo Hội cử hành 4 Thánh Lễ (kể cả Thánh Lễ Vọng) để mừng Biến Cố Giáng Sinh của "Lời đã hóa thành nhục thể". Dựa vào truyền thống cử hành mừng sinh nhật Chúa Cứu Thế ở Giêrusalem từ các thế kỷ đầu, Giáo Hội ở Rôma đã cử hành 2 Thánh Lễ từ thế kỷ 7 và 3 Thánh Lễ từ thế kỷ 12. Sau đó, 3 Thánh Lễ này được ghép cho một ý nghĩa đặc biệt tùy theo thời điểm cử hành mỗi lễ. Thánh Lễ Nửa Đêm để kính Chúa Kitô là Lời được nhiệm sinh đời đời từ Cha, Thánh Lễ Rạng Đông để kính Người là Ánh Sáng thế gian được hạ sinh bởi Mẹ Maria, và Thánh Lễ Ban Ngày để kính Người là Vua được sinh vào tâm hồn con người.

Nhận Thức Đại Lễ Giáng Sinh

Theo Dự Án Cứu Rỗi của Thiên Chúa, Phụng Niên có thể được chia làm 3 phần tiêu biểu cho 3 Mùa Phụng Vụ chính:

Phụng Niên Phần Nhất: cử hành phụng vụ mầu nhiệm "Chúa Kitô: Sự Sống Tỏ Hiện", gồm có thời điểm Mùa Vọng, Đại Lễ Giáng Sinh, Mùa Giáng Sinh và Mùa Thường Niên Hậu Giáng Sinh;

Phụng Niên Phần Hai: cử hành phụng vụ mầu nhiệm "Chúa Kitô: Sự Sống Thông Ban"', gồm có thời điểm Mùa Chay, Tuần Thánh (nhất là Tam Nhật Thánh), Đại Lễ Phục Sinh và Mùa Phục Sinh;

Phụng Niên Phần Ba: cử hành phụng vụ mầu nhiệm "Chúa Kitô: Sự Sống Tái Sinh", bao gồm Lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, Mùa Thường Niên Hậu Phục Sinh, và Lễ Chúa Kitô Vua.

Nếu chủ đề của chung Phụng Niên Phần Nhất, bao gồm Mùa Vọng, Đại Lễ Giáng Sinh, Mùa Giáng Sinh và Mùa Thường Niên Hậu Giáng Sinh, là "Chúa Kitô: Sự Sống Tỏ Hiện", thì "Chúa Kitô: Sự Sống Tỏ Hiện" đây là ai và ra sao?.

"Chúa Kitô: Sự Sống Tỏ Hiện" là ai?

Người chính là "Lời đã hóa thành nhục thể" (Mùa Vọng)
Người cũng chính là Đấng "ở giữa chúng ta" (Đại Lễ Giáng Sinh).

"Chúa Kitô: Sự Sống Tỏ Hiện" ra sao?
"Chúng ta đã được thấy vinh hiển của Người" (Mùa Giáng Sinh, chóp đỉnh của mùa này là lễ Hiển Linh),
"Vinh hiển của Người Con Duy Nhất đến từ Cha, đầy ân sủng và chân lý" (Mùa Thường Niên Hậu Giáng Sinh, bắt đầu là lễ chịu phép rửa của Chúa Giêsu, "Con yêu dấu đẹp lòng Cha mọi đàng": "đầy ân sủng và chân lý" ).

Theo nội dung của chung Mùa Phụng Vụ thứ nhất, dưới chủ đề: "Chúa Kitô: Sự Sống Tỏ Hiện" này, Mùa Vọng là mùa mở đầu cho cả Phụng Niên để Giáo Hội tưởng niệm "Lời đã hóa thành nhục thể".

Trong Mùa Vọng, Giáo Hội hướng về mầu nhiệm "Lời đã hóa thành nhục thể", để dọn lòng cho con cái, qua việc Giáo Hội cử hành Đại Lễ Giáng Sinh, ý thức được thực tại "Lời ở giữa chúng ta", nhờ đó, "Chúa Kitô: Sự Sống Tỏ Hiện" càng ngày càng linh động và toàn vẹn hơn nơi chung Giáo Hội cũng như nơi từng chi thể của Giáo Hội.

Qua các bài đọc của cả 4 Thánh Lễ được Giáo Hội chọn lọc cho phần Phụng Vụ Lời Chúa để cử hành Đại Lễ Giáng Sinh, con cái Giáo Hội nhận thấy được 4 ý chính sau đây:

1. "Lời ở giữa chúng ta": Tính cách (Thánh Lễ Vọng)
2. "Lời ở giữa chúng ta": Thể thức (Thánh Lễ Nửa Đêm)
3. "Lời ở giữa chúng ta": Hoàn cảnh (Thánh Lễ Rạng Đông)
3. "Lời ở giữa chúng ta": Thân thế (Thánh Lễ Ban Ngày)

Thánh Lễ Vọng Giáng Sinh: "Lời ở giữa chúng ta": Tính cách nhiệm hôn.

Nếu "Lời đã hóa thành nhục thể", như Giáo Hội trong Mùa Vọng chiêm ngưỡng, là một ngôi vị có hai bản tính, vì Ngài như "nụ hoa nở ra từ các rễ của chồi Đavít" (bài đọc 1 Mùa Vọng năm A), thì "Lời ở giữa chúng ta", được Giáo Hội long trọng cử hành Đại Lễ Giáng Sinh để tưởng nhớ, chẳng khác gì "như người thanh niên lập gia đình với người trinh nữ... như chàng rể hoan hỉ nơi hôn thê của mình" (bài đọc 1).

Thật vậy, biến cố Thiên Chúa Giáng Sinh chính là Đại Lễ Thành Hôn của chính Đấng Hóa Công với nhân loại là tạo vật của Ngài: "Đấng Xây Dựng ngươi cưới lấy ngươi... Thiên Chúa hân hoan nơi ngươi" (bài đọc 1). Thế nhưng, để sửa soạn cho Đại Lễ Thành Hôn Siêu Nhiệm này, Thiên Chúa đã phải tự ngỏ ý muốn đính hôn với loài người ngay từ đầu, khi Ngài công bố bản án nguyên tội (x.KN 3:15).

Như thế, Cuộc Hôn Nhân Thần Linh này được thực hiện đúng "theo lời hứa của Thiên Chúa, Thiên Chúa đã làm cho phát sinh từ miêu duệ của con người này (Đavít) một Đấng Cứu Thế là Giêsu" (bài đọc 2), "gọi là Đức Kitô được sinh ra bởi bà (Maria)" (Phúc Âm).

Lạy Cha chúng con ở trên trời, Cha là "Thiên Chúa đã chứng tỏ tình yêu của (Cha) đối với chúng (con), trong khi chúng (con) đang là những tội nhân..." (Rm.5:8), do đó, chúng con không thể nào không cùng với tất cả loài người nói chung, nhất là với Giáo Hội là Nhiệm Thể của Chúa Kitô nói riêng, hoan hỉ chúc tụng Cha: "Lạy (Cha), (chúng con) sẽ ca ngợi tình thương của (Cha) đến muôn đời" (đáp ca).

Thánh Lễ Nửa Đêm: "Lời ở giữa chúng ta": Thể thức giáng sinh.

"Lời đã hóa thành nhục thể" quả là việc Thiên Chúa cưới lấy loài người, thụ tạo của Ngài, tức là mầu nhiệm thần tính ngôi hiệp với nhân tính nơi con người của Đức Giêsu Kitô: "người con trai... được bọc trong khăn... nằm trong máng cỏ" (Phúc Âm).

Thiệp cưới loan báo về Đại Lễ Nhiệm Hôn Thần Linh được cử hành "ở Bêlem", "thành Đavít" (Phúc Âm) này chính là "một Tin Mừng" (Phúc Âm) do chính "Thiên Thần Chúa hiện ra... loan báo cho các người (mục đồng) cũng như cho toàn dân (Do Thái)" (Phúc Âm). Bởi vì, "con trẻ được bọc trong khăn nằm trong máng cỏ" ấy chính là "Đấng Cứu Thế, là Đức Kitô và là Chúa đã giáng sinh cho các người" (Phúc Âm).

Bởi thế, Tin Mừng Giáng Sinh này chính là Tin Mừng loan báo "ân sủng của Thiên Chúa đã xuất hiện, cung hiến cho tất cả mọi người ơn cứu chuộc" (bài đọc 2).

Lạy Cha chúng con ở trên trời, như "dân bước đi trong tăm tối đã nhìn thấy ánh sáng vĩ đại' một ánh sáng chiếu soi trên những người ở trong miền đất u minh" (bài đọc 1), chúng con cùng nhau hân hoan cảm tạ Cha là "Thiên Chúa, Đấng Cứu Chuộc (chúng con)" (Lk.1:47), Đấng đã yêu thương chúng con đến trở thành "Thiên Chúa ở với chúng con"(Phúc Âm Vọng Giáng Sinh). Ôi, loài người diễm phúc: "Hôm nay Đấng Cứu Thế đã giáng sinh cho chúng ta, Người là Đức Kitô, Chúa chúng ta" (đáp ca).

Thánh Lễ Rạng Đông: "Lời ở giữa chúng ta": Hoàn cảnh làm người.

Khách đầu tiên được mời đến dự Lễ Cưới Thần Linh của Thiên Chúa làm người chính là thành phần nghèo hèn nhưng chân thành trong dân Do Thái, đó là các mục đồng: "Các mục đồng đã hối hả đến nơi, thấy Maria, Giuse và thấy hài nhi đang nằm trong máng cỏ" (Phúc Âm).

Như thế, hoàn cảnh "Lời ở giữa chúng ta", như các mục đồng thấy, trước hết là hoàn cảnh ở trong một gia đình, có cha (Thánh Giuse) và có mẹ (Trinh Nữ Maria). Ngoài ra, "Lời ở giữa chúng ta" còn chọn Giáng Sinh trong máng cỏ và về đêm, một hoàn cảnh hoàn toàn gần gũi với các mục đồng, thành phần nghèo hèn, đối tượng tiêu biểu của Phúc Âm cũng là mục tiêu chính yếu của Chúa Cứu Thế (x.Is.61:1 và Lk.4:18). Phúc Âm Thánh Lễ Giáng Sinh Nửa Đêm đã nhắc đến chi tiết "các mục đồng ở trong vùng (tức gần địa điểm Chúa Giáng Sinh) thay phiên canh thức trông coi đàn vật ban đêm" đã nói lên thân phận gần gũi giữa họ với hoàn cảnh của "Lời ở giữa chúng ta".

Lạy Cha chúng con ở trên trời, "khi lòng từ ái và tình yêu của (Cha) là Cứu Chúa của chúng (con) xuất hiện, (Cha) đã cứu chúng (con), không phải vì các việc công chính chúng (con) làm, mà là do tình thương của (Cha). (Cha) đã cứu chúng (con) bằng phép rửa tân sinh và nhờ việc đổi mới bởi Thánh Linh. Thần Linh này (Cha) đã đổ xuống trên chúng (con) nhờ Đức Giêsu Kitô, Đấng Cứu Thế của chúng (con)" (bài đọc 2), "Lời hóa thành nhục thể và ở giữa chúng con". Là "thành phần được Chúa cứu độ... được gọi là dân thánh" (bài đọc 1), hợp với Giáo Hội, chúng ta hãy cùng nhau tuyên tụng: "Hôm nay sự sáng đã chiếu giãi trên chúng ta và Chúa đã giáng sinh cho chúng ta" (đáp ca).

Thánh Lễ Ban Ngày: "Lời ở giữa chúng ta": Thân phận Thần Linh.

"Người con trai... được bọc trong khăn... nằm trong máng cỏ" (Phúc Âm Lễ Nửa Đêm) mà "các mục đồng đã hối hả đến nơi trông thấy" (Phúc Âm Lễ Rạng Đông), không phải thuần túy chỉ "là con vua Đavít, con Abraham... được sinh ra bởi bà Maria" (Phúc Âm Lễ Vọng Giáng Sinh), mà chính là "Lời ở nơi Thiên Chúa và là Thiên Chúa... Lời đã hóa thành nhục thể ở giữa chúng ta" (Phúc Âm).

Vì là "phản ảnh vinh quang của Cha, là hiện thân đích thực của hữu thể Cha" (bài đọc 2), mà "Lời ở giữa chúng ta" chính là "đường lối" (Jn.14:6) Thiên Chúa muốn sử dụng để "nói với chúng ta trong thời sau hết này" (bài đọc 2). Như thế, "Lời ở giữa chúng ta" chính là "đường lối" tuyệt hảo nhất để Thiên Chúa có thể trực tiếp mạc khải trọn vẹn mình cho loài người, tạo vật của Ngài. Bởi vì: "Chưa có ai từng được thấy Thiên Chúa. Chính Thiên Chúa là Con duy nhất hằng ở nơi Cha đã mạc khải Ngài ra" (Phúc Âm).

Lạy Cha chúng con ở trên trời, Cha đã sai Con Cha "đầy ân sủng và chân lý" (Phúc Âm) đến với chúng con như một "Đấng mang tin vui, trong việc loan báo an bình, mang tin mừng và loan báo ơn cứu độ" (bài đọc 1), nhờ đó, nhân tính loài người của chúng con mới được ngôi hiệp với thần tính của Người, để có thể trở nên như "bước chân trên các núi non" (bài đọc 1), bước chân cao cả tuyệt vời được sai đi để loan truyền tình thương của Cha cho chung mọi tạo vật và cho riêng loài người: "Khắp nơi bờ cõi địa cầu đã nhìn thấy ơn cứu độ của Thiên Chúa chúng ta" (đáp ca).

Hiện Thực Đại Lễ Giáng Sinh

Đại Lễ Giáng Sinh là thời điểm Giáo Hội cử hành Phụng Vụ để tưởng niệm biến cố "Lời đã hóa thành nhục thể và ở giữa chúng ta". Phần Chúa Giêsu, tuy đã về trời, nhưng "luôn ở lại với (Giáo Hội) cho đến tận thế" (Mt.28:20). Do đó, qua Phụng Vụ của Giáo Hội để mừng Đại Lễ Giáng Sinh, "Chúa Kitô: Sự Sống Tỏ Hiện" là "ánh sáng thực chiếu soi tất cả mọi người đã đến trong thế gian" (Phúc Âm Lễ Ban Ngày) sẽ "chiếu giãi sự sáng" (đáp ca Lễ Rạng Đông) đặc biệt nơi chi thể của Giáo Hội mà Người là Đầu (x.Eph.1:22'5:23).

Còn đối với mỗi Kitô hữu, chung Phụng Niên và riêng mỗi Mùa Phụng Vụ chính là thời gian "ơn cứu độ gần hơn lúc mới chấp nhận đức tin" (bài đọc 2 Chúa Nhật 1 Mùa Vọng năm A), tức gần họ hơn lúc họ mới lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội.

Thế nhưng, người Kitô hữu cần phải tránh khỏi tình trạng đáng tiếc là "có một Đấng ở giữa qúi vị mà qúi vị không biết" (Phúc Âm Chúa Nhật 3 Mùa Vọng năm B). Ngược lại, họ còn cần phải làm sao để thực sự cảm nghiệm "thấy ơn cứu độ của Thiên Chúa" (Phúc Âm Chúa Nhật 2 Mùa Vọng năm C), được tỏ ra nơi "Chúa Kitô: Sự Sống Tỏ Hiện", qua việc Giáo Hội long trọng cử hành biến cố "Lời đã hóa thành nhục thể và ở giữa chúng ta" trong dịp mừng Đại Lễ Giáng Sinh.

Là "dân bước đi trong tăm tối đã nhìn thấy ánh sáng vĩ đại" (bài đọc 1 Lễ Nửa Đêm), là "thành phần được Chúa cứu độ... là dân thánh" (bài đọc 1 Lễ Rạng Đông), trên thực tế, người Kitô hữu lại càng phải cố gắng hơn nữa, trong việc làm sao để có thể sống đạo giống như thành phần tiêu biểu được trời cao mời đến tham dự Đại Lễ Nhiệm Hôn Thần Linh ở Bêlem xưa. Đó là thành phần "các mục đồng trở về, tôn vinh và chúc tụng Thiên Chúa, đối với tất cả những gì họ đã nghe và đã thấy" (Phúc Âm Lễ Rạng Đông).

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL