Toà Thánh loại bỏ tuớc hiệu Giáo hoàng “Thượng phụ của Tây Phương”

Giới truyền thông đã bị khuấy động với nhiều bình luận khác nhau liên quan đến một tước hiệu Giáo Hoàng - "Patriarch of the West" (Thượng phụ của Tây Phương) - vốn không còn xuất hiện ở danh sách các tước hiệu Giáo hoàng trong ấn bản mới in đầu năm nay của cuốn Niên giám Toà Thánh (Annuario Pontificio). Vì thế, Hội đồng Giáo hoàng Cổ võ Hiệp nhất Kitô giáo đã đưa ra một thông cáo nhằm làm sáng tỏ lý do của việc loại bỏ này.

Thông cáo có đoạn viết: “Theo bối cảnh lịch sử, phẩm chức của Thượng phụ Đông Phương cổ xưa được Công Đồng Constantinốp (381) và Canxêđôn (451) minh định đã bao hàm một sự phân định về địa phận khá rõ rệt. Đồng thời, địa phận Toà Thánh của Giám mục Thành Rôma còn lại hơi mơ hồ. Ở Đông Phương, giáo hội chịu chi phối của đế chế La Mã thời hoàng đế Justinian (527-565), theo đó có 4 địa phận Thượng Phụ Đông Phương là: Constantinốp, Alexandria, Antiôkia và Giêrusalem. Đức Thánh Cha được xem như là Thượng phụ của Tây Phương. Mặt khác, Rôma ủng hộ ý kiến về 3 giám mục trên ngai Phêrô: Rôma. Alexandria, Antiôkia. Với việc không dùng tước hiệu ‘Thượng phụ của Tây Phương’, Công đồng Constantinốp IV (869-870), Công đồng Latêranô IV (1215) và Công đồng Florence (1439) đã xem Đức Thánh Cha là Thượng phụ thứ nhất trong 5 thượng phụ. Tước hiệu ‘Thượng phụ Tây phương’ được áp dụng vào năm 642 vào thời Đức Giáo Hoàng Theodore. Sau đó, nó thỉnh thoảng xuất hiện và không có một ý nghĩa rõ rệt. Nó được dùng thịnh hành vào thế kỷ 16 và 17 trong bối cảnh về sự gia tăng một cách phổ biến về các tước hiệu Giáo hoàng và xuất hiện lần đầu tiên trong ‘Niên giám Toà Thánh’ vào năm 1863”.

Chữ ‘West’ (Tây Phương) hiện nay ám chỉ đến một bối cảnh văn hoá không chỉ là phía Tây Âu Châu và còn gồm cả Bắc Mỹ, Úc Châu và Tân Tây Lan, vì thế khác biệt với từ Tây Phương trước kia xuất hiện từ một bối cảnh văn hoá khác.

Thông cáo nói thêm: “Nếu chúng ta muốn đưa từ ‘West’ theo một nghĩa thích hợp với ngôn ngữ pháp lý của giáo hội, thì nó có thể được hiểu chỉ đề cập đến Giáo Hội Latin”. Theo đó, tước hiệu ‘Thượng Phụ của Tây Phương’ có thể được diễn tả mối quan hệ mật thiết của Giám Mục của Thành Rôma với Giáo Hội Latin, và quyền hạn đặc biệt của ngài trên Giáo Hội.

Thông cáo còn viết: “Tước hiệu ‘Thượng phụ của Tây Phương’ không khi nào rõ ràng, trải qua lịch sử nó trở thành lỗi thời và hầu như không thích hợp. Vì thế dường như trở thành vô nghĩa khi cứ khăng khăng duy trì từ ngữ này. Hơn thế, Giáo Hội Công Giáo ngày nay qua Công đồng Vatican II đã tìm ra cơ cấu hợp giáo luật phù hợp nhất với nhu cầu của Giáo Hội Latin qua hình thức các Hội đồng Giám mục và các cuộc họp quốc tế”.

Thông cáo kết luận: “Bỏ đi tước hiệu 'Thượng phụ của Tây Phương' rõ ràng là điều không thể thay đổi được nữa, theo đó công nhận các Giáo hội thuộc các Thượng phụ cổ xưa đã được tuyên bố long trọng bởi Công đồng Vatican II. Việc bỏ đi tước hiệu này nhằm mục đích diễn tả một thực tế về lịch sử và thần học, đồng thời … có thể chứng minh tính hữu ích đối với việc đối thoại đại kết”.

John Bosco Hoàng Thương - Vietcatholic.net