Giáo Hoàng Biển Đức XVI: Cuộc Phỏng Vấn với Nhóm Ký Giả Đức Quốc về đủ mọi vấn đề hiện đại liên quan tới ngài và Giáo Hội

(tiếp 5 Thứ Ba và 6 Thứ Tư)

Vấn: Tâu Đức Thánh Cha, đây là câu hỏi về tình hình liên quan tới vấn đề chính trị ngoại giao. Những niềm hy vọng hòa bình ở Trung Đông trong mấy tuần lễ qua đã bị cụt hứng: ĐTC thấy gì nơi vai trò của Tòa Thánh liên quan tới tình hình hiện nay? ĐTC có thể thực hiện những ảnh hưởng tích cực nào đối với tình hình này, đối với những biến chuyển ở Trung Đông hay chăng?

Đáp: Tất nhiên là chúng ta không có một ảnh hưởng chính trị nào và chúng ta không muốn có bất cứ quyền lực chính trị nào. Thế nhưng, chúng ta thực sự muốn kêu gọi tất cả mọi Kitô hữu, cũng như tất cả những ai cảm thấy được tác động bởi những lời lẽ của Tòa Thánh, hãy giúp vào việc vận động với tất cả mọi lực lượng trong vấn đề nhìn nhận rằng chiến tranh là một giải pháp tệ hại nhất đối với đôi bên. Nó chẳng mang lại thiện ích gì hết, thậm chí cho cả những kẻ hiển nhiên thắng trận. Chúng ta quá hiểu điều này ở Âu Châu sau hai trận thế chiến. Mọi người ai cũng cần đến hòa bình.

Ở Lebanon có một cộng đồng Kitô hữu mạnh mẽ, có những người Kitô hữu giữa những người Ả Rập, có những người Kitô hữu ở Do Thái. Kitô hữu trên khắp thế giới đều dấn thân để giúp đỡ những xứ sở rất thân thương với tất cả chúng ta đây. Có những mãnh lực luân lý đang tác động để giúp con người hiểu được rằng làm sao tất cả chúng ta chỉ có một giải pháp duy nhất để cùng nhau chung sống mà thôi.

Đó là những động lực luân lý chúng ta muốn động viên: Vấn đề ở đây là các chính trị gia phải làm sao tìm cách để cho điều này xẩy ra sớm bao nhiêu có thể, nhất là trong việc làm cho nó được tồn tại.

Vấn: Là một Giám Mục Rôma, ĐTC là vị thừa kế Thánh Phêrô. Làm thế nào để thừa tác vụ Phêrô này có thể thể hiện một cách thích hợp trong thế giới ngày nay? Và ĐTC thấy như thế nào về những căng thẳng và quân bình giữa một bên là quyền bính của vị Giáo Hoàng, và một bên là đoàn tính của các vị giám mục?

Đáp: Dĩ nhiên là có một mối liên hệ giữa sự căng thẳng và quân bình, mà chúng ta cho rằng đó là cách thức phải xẩy ra như thế. Tính cách đa phần và hiệp nhất bao giờ cũng cần phải có cái tương hệ của mình, và mối liên hệ này cần phải thấm nhập bằng những cách thức mới mẻ hơn bao giờ hết vào những tình trạng đổi thay trên thế giới này. Chúng ta có một thứ đa âm mới nơi các nền văn hóa ngày nay là những gì khiến cho Âu Châu không còn là một yếu tố định đoạt nữa.

Kitô hữu ở các châu lục khác nhau đang bắt đầu nắm được tầm vóc quan trọng của mình, nắm được những đặc tính riêng của mình. Chúng ta cần phải tiếp tục hiểu biết về cái liên hợp của những cấu tố khác nhau ấy. Chúng tôi đã phác họa ra những phương tiện khác nhau để giúp cho chúng tôi, đó là những cuộc viếng thăm của các vị giám mục được gọi là ‘ad limina’, những cuộc thăm viếng vốn vẫn từng xẩy ra. Giờ đây chúng được sử dụng nhiều hơn nữa để các vị giám mục có thể chân tình nói chuyện với tất cả mọi phân bộ của Tòa Thánh cũng như với tôi.

Tôi đích thân nói chuyện với từng vị giám mục. Tôi đã nói chuyện với hầu hết tất cả các vị giám mục Phi Châu cũng như với nhiều vị giám mục Á Châu. Giờ đây tới phiên của Trung Âu, của Đức quốc, của Thụy Sĩ. Nơi những cuộc hội ngộ giữa tâm điểm và ngoại vi cho việc cởi mở trao đổi các quan điểm ấy, tôi nghĩ rằng việc trao đổi với nhau một cách đúng đắn nơi cuộc gặp gỡ ấy là những gì làm cân bằng lại tình trạng gia tăng căng thẳng. Chúng tôi cũng có những cách thức khác nữa, như thượng nghị giám mục, mật nghị hồng y, là những biến cố tôi sẽ tổ chức thường xuyên và là những gì tôi muốn phát triển.

Không cần tới một chương trình thực hiện lâu dài, chúng tôi có thể bàn bạc với nhau về những vấn đề hiện đại và tìm kiếm những giải pháp. Hết mọi người đều biết rằng Giáo Hoàng không phải là một tay quân chủ toàn quyền, ngài cần phải, quí vị có thể nói, hiện thân hóa cái tổng thể để cùng nhau qui tụ lại lắng nghe Chúa Kitô.

Hiện nay đang có một nhận thức mãnh liệt là chúng ta cần đến một hình ảnh hiệp nhất để có thể bảo đảm được tình trạng độc lập đối với các quyền lực chính trị, cũng như để Kitô hữu không đồng hóa quá trớn với chủ nghĩa duy quốc. Cũng đang có ý thức cần đến một hình ảnh cao cả hơn và to lớn hơn để có thể kiến tạo nên mối hiệp nhất nơi việc hội nhập về cơ cấu của tất cả mọi phần tố, cũng như có thể bao gồm cùng cổ võ tính cách đa bội.

Bởi thế mà tôi tin rằng có một mối liên hệ chặt chẽ giữa thừa tác vụ Phêrô là thừa tác vụ được mong muốn phát triển hơn nữa hầu có thể đáp ứng với cả ý muốn của Chúa Kitô lẫn nhu cầu của thời đại.

Vấn: Là một mảnh đất Cải Cách, Đức quốc được đặc biệt đánh dấu bởi những liên hệ giữa các niềm tin khác nhau về đạo giáo. Các mối liên hệ về đại kết là lãnh vực tế nhị thường liên tục gặp phải những trục trặc mới. ĐTC có thấy được những cơ hội nào trong việc cải tiến nơi những mối liên hệ với Giáo Hội Tin Lành, hay ĐTC thấy trước được những khó khăn nào đó nơi mối liên hệ này hay chăng?

Đáp: Trước hết, có thể cần phải nói rằng có những cái khác nhau đang kể nơi Giáo Hội Tin Lành. Nếu tôi không nhầm thì ở Đức chúng ta có 3 cộng đồng quan trọng, đó là cộng đồng Luthêrô (Lutheran), cộng đồng Cải Cách (Reformed) và cộng đồng Hiệp Nhất Phổ (Prussian Union).

Cũng có một vài giáo hội phóng khoáng (Freikirchen), và trong các Giáo Hội truyền thống có các phong trào như ‘Giáo Hội tuyên tín’ (confessional Church), v.v. Bởi thế, nó là một tổng hợp của nhiều tiếng nói mà chúng ta cần phải thực hiện việc đối thoại để tìm kiếm mối hiệp nhất mà vẫn tôn trọng tính cách đa diện của các tiếng nói chúng ta muốn hợp tác.

Tôi tin rằng điều đầu tiên chúng ta cần làm đó là vấn đề liên quan tới chính mình, bằng cách làm sáng tỏ, thiết lập và mang ra thực hành những hướng dẫn về luân thường đạo lý trong xã hội, nhờ đó bảo đảm tính cách nhất trí về đạo lý của xã hội, là những gì nếu thiếu đi xã hội sẽ không thể nào hoàn trọn được những cùng đích chính trị của nó, tức là đạt được công lý cho tất cả mọi người, để cùng nhau chung sống một cách tốt đẹp, và đạt được hòa bình.

Về khía cạnh này thì tôi thấy có nhiều điều đã đạt được, đó là chúng tôi đồng ý về những điều căn bản chung của Kitô Giáo trước những thách đố cả thể về luân lý.

Dĩ nhiên là bởi thế chúng ta cần phải làm chứng cho Thiên Chúa ở một thế giới như chúng ta đã nói đang gặp trục trặc trong việc tìm kiếm Ngài, cũng như chúng ta cần phải làm cho Thiên Chúa trở thành hữu hình nơi dung nhan nhân loại của Chúa Giêsu Kitô, cần phải cống hiến cho dân chúng phương tiện đến được với nguồn mạch này mà nguồn mạch nếu thiếu hụt thì tinh thần của chúng ta trở thành cằn cỗi và mất điểm tựa, cần phải cống hiến cả niềm vui nữa, vì chúng ta không đơn độc trên thế giới này.

Chỉ có thế niềm vui mới phát sinh trước sự cao cả của nhân loại, ở chỗ, nhân loại không phải là một sản phẩm tiến hóa có thành quả xấu xa. Chúng ta là hình ảnh của Thiên Chúa. Chúng ta phải tiếp tục tiến triển có thể nói về hai lãnh vực này, đó là lãnh vực của những điểm tựa quan trọng về đạo lý và lãnh vực cho thấy sự hiện diện của Thiên Chúa, một Thiên Chúa cụ thể, bằng cách bắt đầu từ bên trong và hoạt động hướng tới những lãnh vực này.

Nếu chúng ta làm điều này, nhất là nếu trong tất cả từng cộng đồng của mình, chúng ta cố gắng đừng sống niềm tin một cách đặc biệt thời trang, nhưng bao giờ cũng từ những nền tảng sâu xa của nó, thì có thể chúng ta vẫn không tiến tới được với những biểu lộ ngoại tại của mối hiệp nhất này một cách mau chóng, song chúng ta sẽ chín chắn hướng tới một tình trạng hiệp nhất sâu xa mà, nếu Chúa muốn, một ngày kia, sẽ kéo theo cả một hình thức hiệp nhất bề ngoài nữa vậy.

Vấn: Vấn đề gia đình. Một tháng trước đây ĐTC ở Valencia cho Cuộc Họp Thế Giới Các Gia Đình. Bất cứ ai can thận lắng nghe, như chúng con đã cố gắng làm như thế qua Đài Phát Thanh Vatican, đều nhận thấy ĐTC không bao giờ đề cập đến những chữ ‘hôn nhân đồng tính’, không bao giờ nói về vấn đề phá thai, hay về vấn đề ngừa thai. Thành phần thận trọng theo dõi nghĩ đó là những gì rất lý thú. Rõ ràng là ĐTC có ý đi khắp thế giới để rao giảng đức tin hơn là với tư cách là một ‘vị tông đồ về luân lý’. ĐTC nhận thấy thế nào?

Đáp: Hiển nhiên đúng là như vậy. Thật ra tôi phải nói rằng tôi chỉ có hai cơ hội để nói trong vòng 20 phút. Và khi anh chị em có ít giờ thì anh chị em không thể nói hết mọi sự quí vị muốn nói về vấn đề ‘tiêu cực không’.

Trước hết, anh chị em phải biết những gì chúng ta thực sự muốn nói, đúng không? Kitô Giáo, Công Giáo, không phải là một tổng hợp những thứ cấm đoán: nó là một chọn lựa tích cực. Thật là quan trọng khi chúng ta nhìn vào nó một lần nữa vì ý nghĩ này hầu như đã hoàn toàn biến mất ngày nay.

Chúng ta đã nghe rất nhiều về những gì không được phép làm rồi để giờ đây tới lúc cần phải nói rằng: Chúng ta có một ý nghĩ tích cực xin cống hiến, đó là con người nam nữ được dựng nên cho nhau, đó là mức độ tính dục, tình ái, từ ái, là những gì cho thấy mức độ của yêu thương và bởi thế nó là những gì đời sống hôn nhân phát triển, trước hết như là một cuộc gặp gỡ hân hoan và đầy phúc đức giữa một người nam và một người nữ, và do đó, gia đình bảo đảm tính cách liên tục giữa các thế hệ, nhờ vậy, các thế hệ được hòa giải với nhau, thậm chí các nền văn hóa gặp gỡ nhau. Bởi vậy, trước tiên chúng ta cần phải nhấn mạnh đến những gì chúng ta muốn.

Thứ hai, chúng ta cũng có thể thấy tại sao chúng ta không muốn một cái gì đó. Tôi tin rằng chúng ta cần thấy và cần suy nghĩ về sự kiện là không phải Công Giáo sáng chế ra việc con người nam nữ được dựng nên cho nhau, nhờ đó nhân loại mới có thể tiếp tục sống, song tất cả mọi nền văn hóa đều biết như vậy.

Về vấn đề phá thai, đó là những gì thuộc về giới răn thứ Năm, chứ không phải thứ Sáu: ‘Các ngươi không được sát hại!’ Chúng ta cần phải biết đây là điều hiển nhiên và luôn phải nhấn mạnh rằng con người được bắt đầu từ trong bụng mẹ và vẫn là người cho tới hơi thở cuối cùng của mình. Con người bao giờ cũng cần phải được tôn trọng như là một con người. Thế nhưng tất cả mọi điều này sẽ trở nên sáng tỏ hơn nếu anh chị em nói đến chúng trước tiên một cách tích cực.

Vấn: Tâu Đức Thánh Cha, câu hỏi của con liên quan tới Cha Von Gemmingen. Khắp thế giới, thành phần tín ngưỡng đều mong đợi Giáo Hội Công Giáo đáp ứng những vấn đề toàn cầu khẩn trương nhất, như hội chứng Liệt Kháng và nạn tăng bội dân số. Tại sao Giáo Hội Công Giáo chú trọng quá nhiều tới các vấn đề luân lý hơn là đưa ra những giải quyết cụ thể cho những vấn đề rất ư là hệ trọng đối với nhân loại, ở Phi Châu chẳng hạn?

Đáp: Vậy vấn đề ở đây là: Phải chăng chúng ta thực sự chú trọng quá nhiều tới những vấn đề về luân lý? Tôi nghĩ – và sau những cuộc nói chuyện với các vị giám mục Phi Châu tôi càng ngày càng tin rằng –nếu chúng ta muốn tiến tới về lãnh vực này, thì vấn đề cốt yếu đó là vấn đề về việc giáo dục, về việc huấn luyện.

Sự tiến bộ được gọi là tiến bộ thực sự chỉ khi nào nó phục vụ con người và chỉ khi nào con người phát triển: chẳng những ở quyền lực về kỹ thuật của họ mà còn về ý thức luân lý của họ nữa.

Tôi tin rằng cái vấn đề thực sự của thời điểm lịch sử chúng ta đây là ở tình trạng bất quân bình giữa tình trạng tăng trưởng mau chóng không thể tưởng tượng về năng lực kỹ thuật với năng lực về luân lý của chúng ta, một năng lực không tăng trưởng một cách tương xứng. Đó là lý do tại sao việc đào luyện con người thực sự là một mẹo mực, tôi có thể nói, là một điều chủ chốt cho tất cả vấn đề ấy, và đó là những gì Giáo Hội nhắm tới.

Nói một cách vắn tắt, việc đào luyện này có một chiều kích lưỡng diện: Dĩ nhiên chúng ta cần phải học hiểu, cần phải có được sự hiểu biết, có khả năng, như người ta nói là biết cách làm. Theo ý nghĩa này, Âu Châu, và trong những thập niên vừa rồi ở Mỹ Châu, đã thực hiện rất nhiều về vấn đề ấy và đó là điều hệ trọng.

Thế nhưng, nếu chỉ dạy cho biết cách thức làm mà thôi, nếu chúng ta chỉ dạy cho biết cách thiệt kế và sử dụng các thứ máy móc, và biết cách sử dụng việc ngừa thai, thì chúng ta không nên lấy làm lạ khi chứng kiến thấy chiến tranh và các thứ dịch tệ Liệt Kháng. Bởi vì chúng ta cần đến cả 2 chiều kích, ở chỗ, cùng một lúc chúng ta cần đến việc đào luyện con tim, tôi có thể nói như thế, là những gì con người có được những cứ điểm để đối chiếu và học biết cách sử dụng kỹ thuật một cách xác đáng. Đó là những gì chúng tôi đang cố gắng thực hiện.

Khắp Phi Châu và ở nhiều xứ sở Á Châu, chúng tôi có một cơ cấu rộng lớn cho mọi trình độ học đường là nơi dân chúng có thể học hiểu, có thể hình thành một lương tâm chân thực và có được một khả năng chuyên nghiệp giúp cho họ sống tự lập và tự do. Thế nhưng, nơi những học đường ấy, chúng tôi đang cố gắng thông đạt những gì còn hơn là cách thức sử dụng nữa, ở chỗ huấn luyện con người có khả năng hòa giải, cần phải xây dựng chứ không hủy hoại, cần phải có những điểm tựa cần thiết để có thể chung sống với nhau. Tại nhiều nơi ở Phi Châu, mối liên hệ giữa Kitô hữu và người Hồi giáo là những kiểu mẫu tốt đẹp.

Các vị giám mục đã thành lập những ủy ban chung với thành phần tín đồ Hồi giáo để nỗ lực kiến tạo hòa bình trong những trường hợp xung khắc. Hệ thống các học đường dấn thân phục vụ con người và việc đạo luyện ấy là những gì rất quan trọng. Nó được hoàn tất bởi một hệ thống bao gồm các bệnh viện và những trung tâm hỗ trợ phục vụ cả ở những làng mạc xa xôi hẻo lánh nhất.

Nơi nhiều vùng, sau cuộc hủy hoại bởi chiến tranh, Giáo Hội là cơ cấu duy nhất vẫn không bị hề hấn gì. Đó là một sự thật! Chúng tôi cung cấp việc chữa trị, cả việc chữa trị cho các nạn nhân Liệt Kháng nữa, và chúng tôi cung cấp việc giáo dục, giúp vào vấn đề thiết lập những mối liên hệ tốt đẹp với các người khác.

Bởi vậy tôi nghĩ rằng chúng ta cần phải điều chỉnh lại hình ảnh nhìn thấy Giáo Hội như là nơi tung ra những cái ‘cấm đoán’ gắt gao. Chúng tôi đang làm việc rất nhiều ở Phi Châu để những chiều kích khác nhau về vấn đề huấn luyện có thể được hội nhập và để nó có thể chế ngự tình trạng bạo lực cùng các thứ dịch nạn, bao gồm cả bệnh sốt rét và lao phổi nữa.

Vấn: Tâu Đức Thánh Cha, Kitô Giáo đã được lan truyền khắp thế giới từ Âu Châu. Giờ đây, nhiều người nghĩ rằng tương lai của Giáo Hội ở trong tay các châu lục khác. Có đúng là như thế không? Hay, nói cách khác, đâu là tương lai của Kitô Giáo ở Âu Châu, nơi nó dường như bị biến thành một thứ gì riêng tư của một nhóm thiểu số vậy thôi?

Đáp: Tôi muốn đề cập đến một ít điều đại khái sau đây. Thật vậy, như chúng ta biết, Kitô Giáo được bắt đầu ở vùng Cận Đông. Và qua một thời gian dài, nó tiếp tục phát triển ở đó. Đoạn lan sang Á Châu, nhiều hơn là những gì ngày nay chúng ta nghĩ sau những đổi thay gây ra bởi Hồi Giáo. Chính vì lý do này mà cái trục của nó đã đặc biệt tiến về phía Tây phương và Âu Châu. Âu Châu – chúng ta đã hãnh diện và sung sướng nói như thế – đã phát triển Kitô Giáo hơn nữa về các chiều kích trí thức và văn hóa một cách rộng rãi.

Thế nhưng tôi nghĩ cần phải nhắc nhở chúng ta về thành phần Kitô hữu Đông phương, vì đang xẩy ra một tình trạng nguy hiểm từ việc họ di dân, những người Kitô hữu này bao giờ cũng là một thành phần thiểu số quan trọng sống trong một mối liên hệ tốt đẹp với môi trường thực tế. Thật là nguy hiểm nếu những nơi chốn là nguồn gốc của Kitô Giáo ấy không còn Kitô hữu nữa. Tôi nghĩ rằng chúng ta cần phải giúp họ nhiều để họ có thể lưu lại đó.

Tuy nhiên, trở về với câu hỏi của anh chị em, đó là Âu Châu cuối cùng đã trở thành trung tâm Kitô Giáo và là một phong trào truyền giáo cho Kitô Giáo. Ngày nay, các châu lục khác và các nền văn hóa khác đang đóng một vai trò quan trọng tương đương trong cuộc hòa tấu lịch sử thế giới. Như thế, số lượng tiếng nói của Giáo Hội tăng lên, và đó là một điều tốt đẹp.

Thật là tốt đẹp khi có các tính khí khác nhau có thể thể hiện mình ra – những tặng ân đặc biệt ở Phi Châu, Á Châu và Mỹ Châu, đặc biệt Mỹ Châu Latinh. Dĩ nhiên, tất cả những sự ấy không những được giao chạm bởi sứ điệp của Kitô Giáo, mà còn bởi sứ điệp trần tục của thế giới này nữa là những gì mang tới cho các châu lục khác những thứ năng lực lũng đoạn như chúng ta đã từng cảm nghiệm thấy.

Tất cả mọi vị giám mục ở các phần đất trên thế giới nói rằng: Chúng tôi cần đến Âu Châu, cho dù Âu Châu chỉ là một phần của cái tổng thể. Chúng tôi vẫn cần đến trách nhiệm xuất phát từ những kinh nghiệm của chúng ta, từ khoa học và kỹ thuật đã được phát triển ở đấy, từ cảm nghiệm về phụng vụ của chúng ta, đến những truyền thống của chúng ta, những kinh nghiệm đại kết chúng ta đã tích lũy được: Tất cả những điều ấy là những gì rất ư là hệ trọng đối với các châu lục khác nữa.

Bởi vậy rất cần thiết là ngày nay chúng ta đừng bỏ cuộc, cảm xót xa với bản thân mình mà rằng: ‘Hãy nhìn chúng mình kìa, chúng mình chỉ là thành phần thiểu số; chúng ta ít là hãy cố gắng và bảo trì lấy con số nhỏ bé của chúng ta vậy!’ Chúng ta cần phải làm cho năng lực của mình tồn tại, cần phải giữ lấy những liên hệ trao đổi cởi mở, nhờ đó và từ đó chúng ta có được một sức mạnh mới.

Ngày nay có những linh mục Ấn Độ và Phi Châu đang sống ở Âu Châu, thậm chí ở Canada, nơi nhiều vị linh mục Phi Châu hoạt động một cách rất hào hứng. Đang diễn ra một cuộc trao nhận lẫn nhau. Thế nhưng, nếu chúng ta nhận lãnh hơn nữa, thì trong tương lai, chúng ta cũng cần phải tiếp tục can đảm và càng hăng say ban tặng.

(còn tiếp cho tới hết tuần)

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL - Thoidiemmaria.net