ĐTC đau buồn trước phản ứng về phát biểu đề cầp đến Hồi Giáo

Đức Thánh cha hết sức đau buồn trước những phản ứng về phát biểu đề cập đến Hồi giáo và Vatican giải thích rơ nhận xét của ngài

Bài của Gerard O'Connell, Đặc Phái viên tại Rôma

RÔMA (UCAN) -- Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI và các viên chức cao cấp của Vatican, đặc biệt là tân Quốc vụ khanh, vào cuối tuần qua đă kiên quyết nỗ lực bày tỏ đau buồn và hối tiếc về giận dữ liên quan đến bài diễn thuyết của ngài ở Đức hôm 12-9, và làm rơ những lời phát biểu này.

Nhận xét của Đức Thánh cha đă khơi lên giận dữ và các cuộc phản đối từ các lănh đạo chính trị và tôn giáo Hồi giáo của nhiều quốc gia -- từ Ai Cập, Iran, Iraq, Jordan, Morocco, Ảrập Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ đến Indonesia, Malaysia và Pakistan. Các nhà thờ Công giáo đă bị tấn công trên Đất Thánh, trong đó có nhà thờ cổ nhất ở Gaza, một nữ tu Công giáo đă bị giết chết ở Somalia, và các phản ứng tiêu cực khác vẫn tiếp tục được đưa tin như là phản đối của người Hồi giáo trên tất cả các châu lục.

Đức Giáo hoàng người Đức đă đích thân nỗ lực dập tắt cơn giận dữ này khi ngài phát biểu lúc trưa Chúa nhật 17-9, dưới sự bảo vệ an ninh hết sức chặt chẽ, tại Castel Gandolfo, dinh thự mùa hè của ngài.

Nói chuyện với hàng trăm khách hành hương đến từ nhiều quốc gia, Đức Bênêđictô trực tiếp giải quyết tranh căi này dành cho người Hồi giáo trên khắp thế giới, mà nhiều người trong số họ đă yêu cầu ngài xin lỗi.

Ngài nói: "Tôi hết sức hối tiếc về những phản ứng trong một số quốc gia trước một vài đoạn văn trong bài phát biểu của tôi tại Đại học Regensburg, được xem là xúc phạm t́nh cảm của người Hồi giáo. Thực ra đây chỉ là một đoạn trích từ một bản văn thời trung cổ, vốn không hề nói lên quan điểm cá nhân tôi".

Ngài kể lại, vào ngày trước đó 16-9, "Đức Hồng y Quốc vụ khanh đă phát hành bản tuyên bố về việc này, trong đó đă giải thích ư nghĩa thực sự trong lời nói của tôi".

Cuối cùng, ngài nói: "Tôi hy vọng việc này sẽ làm nguôi giận và làm rơ ư nghĩa thực sự của bài phát biểu của tôi, vốn hoàn toàn là một lời mời gọi đối thoại thẳng thắn và chân thành, với ḷng tôn trọng lẫn nhau sâu sắc".

Như Đức Thánh cha đă nói, hành động quan trọng đầu tiên được Đức Hồng y Tarcissio Bertone, tân Quốc vụ khanh Ṭa Thánh thực hiện là phát hành một bản tuyên bố dài về vấn đề này. Ngài đă soạn thảo bản tuyên bố này sau hàng giờ đồng hồ bàn bạc với Đức Thánh cha. Bản văn của ngài giải thích rơ về những lời phát biểu gây tranh căi trong bài thuyết tŕnh tại Regensburg có nhắc đến Hồi giáo và Tiên tri Muhammad, vốn làm cho người Hồi giáo ở nhiều nơi bực tức.

Những phản ứng mạnh mẽ nhất xuất phát từ một đoạn được đưa tin rộng răi trong đó Đức Thánh cha đă dẫn lời của Hoàng đế Byzantine Manuel II Paleologus nói với một nhà trí thức Ba Tư năm 1391 rằng: "Hăy chỉ cho tôi xem những điều Mohammed nói là mới, và ở đó bạn sẽ chỉ t́m thấy những điều xấu và phi nhân đạo, chẳng hạn như ông ra lệnh truyền bá tôn giáo của ḿnh bằng gươm đao".

Đức Hồng y Bertone, trong bản tuyên bố viết tay của ngài, đă t́m cách đặt cuộc tranh căi trong một bối cảnh rộng hơn và chống lại việc các phương tiện truyền thông đơn giản hóa và xuyên tạc bài thuyết tŕnh và lập trường của Đức Thánh cha về Hồi giáo.

Ngài mở đầu bằng cách thẳng thắn khẳng định rằng "lập trường của Đức Thánh cha về Hồi giáo rơ ràng đă được thể hiện qua văn kiện Nostra Aetate của Công đồng Vatican II", "Bản Tuyên bố về Quan hệ của Giáo hội với các Tôn giáo Ngoài Kitô giáo" của công đồng, được Công đồng Vatican II phê chuẩn năm 1965.

Đoạn số ba của bản văn này mô tả những tư tưởng của Hồi giáo với sự cảm kích. Đức Hồng y trích dẫn đoạn này, bắt đầu là: "Giáo hội cũng quư trọng người Hồi giáo. Họ tôn thờ Thiên Chúa Duy nhất".

Ngài cam đoan với mọi người và đặc biệt là người Hồi giáo rằng "việc Đức Thánh cha ủng hộ đối thoại liên tôn và liên văn hóa là rơ ràng".

Đức Hồng y Quốc vụ khanh kể lại, khi Đức Bênêđictô gặp đại diện các cộng đồng Hồi giáo ngày 20-8-2005, trong lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế Giới trẻ ở Cologne, Đức, ngài nói với họ: "Đối thoại giữa Kitô hữu và người Hồi giáo không thể bị rơi xuống ‘chọn lựa thứ yếu’". Ngài nói thêm Đức Thánh cha c̣n nói: "Các bài học trong quá khứ phải giúp chúng ta tránh lặp lại những sai lầm tương tự. Chúng ta phải t́m kiếm những đường lối ḥa giải và học cách sống tôn trọng căn tính của nhau".

Đề cập rơ ràng đến lời chỉ trích Muhammad của vị hoàng đế Byzantine (Kitô giáo Chính thống) và được Đức Thánh cha trích dẫn trong bài thuyết tŕnh, Đức Hồng y Bertone nói: "Đức Thánh cha từ trước đến nay đều tuyệt đối không có ư định biến lời chỉ trích đó thành của riêng ḿnh, nhưng chỉ dùng nó để -- trong ngữ cảnh học thuật, và như là kết quả chăm chú đọc toàn bộ bản văn -- nói lên một số suy nghĩ về đề tài quan hệ giữa tôn giáo và bạo lực nói chung, và để rút ra kết luận là nó xuất phát từ phía nào, với việc triệt để từ chối thúc đẩy bạo lực trong tôn giáo".

Đức Hồng y Bertone lại kể hồi đầu tháng này, Đức Bênêđictô viết trong một thông điệp gởi lănh đạo các tôn giáo chính trên thế giới nhóm họp ở Assisi, Ư, như thế này: "Các cuộc biểu t́nh bạo động không thể xem là do tôn giáo theo nghĩa của từ này mà là do những hạn chế về văn hóa trong đó tôn giáo được chấp nhận và phát triển".

Đức Hồng y cho biết, trong thông điệp đó Đức Thánh cha lưu ư rằng "bằng chứng về mối liên kết chặt chẽ tồn tại trong quan hệ với Thiên Chúa và luân lư đạo đức của t́nh yêu được lưu truyền trong tất cả các truyền thống tôn giáo lớn".

Qua những t́nh cảm này, Đức Hồng y Bertone viết: "V́ thế Đức Thánh cha hết sức đau buồn v́ một số đoạn trong bài thuyết tŕnh của ngài có thể nghe có vẻ xúc phạm đến t́nh cảm của tín đồ Hồi giáo và được giải thích một cách hoàn toàn không đúng với ư của ngài".

Trái lại, Đức Hồng y khẳng định rằng "Đức Thánh cha, trước sự sùng đạo mănh liệt của tín đồ Hồi giáo, cảnh báo về văn hóa tục hóa của phương Tây để tránh 'coi thường Thiên Chúa và thuyết khuyển nho vốn xem tṛ nhạo báng thần thánh là quyền tự do'".

Đức Hồng y Quốc vụ khanh kết luận, Đức Bênêđictô, "trong khi tái khẳng định sự tôn trọng và quư mến của ḿnh đối với những người theo đạo Hồi, hy vọng họ sẽ được giúp hiểu rơ ư nghĩa thực sự của lời ngài nói, để sớm vượt qua thời điểm không dễ này, sẽ có tăng cường làm chứng cho 'Thiên Chúa duy nhất … Đấng tạo dựng trời đất, đă nói với con người' và cộng tác bảo vệ và cùng nhau thúc đẩy, với tất cả mọi người, công bằng xă hội, các giá trị đạo đức, ḥa b́nh và tự do".

Hai ngày trước đó, hôm 14-9 cha Federico Lombardi, giám đốc văn pḥng báo chí Ṭa Thánh, cũng đă t́m cách giải thích rơ lời phát biểu của Đức Thánh cha như thế.

Vị linh mục ḍng Tên giải thích rằng người ta nhận thấy "có sự phản đối rơ ràng và triệt để về động lực gây bạo lực trong tôn giáo", trong cốt lơi lời nói của Đức Thánh cha khi chú tâm đọc bài thuyết tŕnh của ngài.

Ngài khẳng định: "Dĩ nhiên Đức Thánh cha không có ư nghiên cứu toàn diện cuộc thánh chiến và quan điểm của Hồi giáo về đề tài này, lại càng không có ư xúc phạm đến t́nh cảm của các tín đồ Hồi giáo". Đúng hơn là, ngài nói, "những lời phát biểu của Đức Thánh cha rơ ràng là một lời cảnh báo, đề cập đến văn hóa phương Tây, để tránh coi thường Thiên Chúa và thuyết khuyển nho vốn coi tṛ nhạo báng thần thánh như là cách thể hiện quyền tự do".

Ngài cam đoan với người Hồi giáo và tín đồ các tôn giáo khác rằng Đức Bênêđictô thực sự mong muốn "nuôi dưỡng một thái độ tôn trọng và đối thoại với các tôn giáo và văn hóa khác, tất nhiên trong đó có Hồi giáo".

Một người nữa đă đứng ra làm rơ nhận xét của Đức Thánh cha là Đức Tổng Giám mục Dominique Mamberti. Đức Bênêđictô đă bổ nhiệm vị giám chức người Pháp gốc Ma Rốc này làm tân ngoại trưởng Vatican hôm 15-9. Đức Tổng Giám mục Mamberti đang làm sứ thần Ṭa Thánh ở các quốc gia Đông Phi lân cận là Eritrea và Sudan lúc đó.

Vài giờ sau khi được bổ nhiệm, ngài nói với tờ nhật báo Corriere della Sera của Ư từ Khartoum, thủ đô của Sudan rằng: "Thật rơ ràng là trong bài thuyết tŕnh ở Regensburg Đức Thánh cha không có ư xúc phạm người Hồi giáo, đúng hơn là ngài muốn cổ vũ và xây dựng 'một cuộc đối thoại thực sự giữa các nền văn hóa và tôn giáo'". Viên chức này thúc giục mọi người đọc toàn văn bài thuyết tŕnh này.

Đức Tổng Giám mục Mamberti khẳng định lựa chọn đối thoại của Giáo hội Công giáo, theo như Công đồng Vatican II đề ra là rơ ràng, và đối thoại với Hồi giáo vẫn là ưu tiên của Giáo hội dưới quyền Đức Bênêđictô.

Đức tổng giám mục nói rằng việc ngài được bổ nhiệm làm ngoại trưởng càng làm rơ hơn về việc này. "Việc Đức Thánh cha chọn tôi, một sứ thần đại diện Đức Giáo hoàng rất lâu ở các nước Hồi giáo -- Algeria, Libăng, Kuwait, Ả Rập Saudi, và hiện nay là Sudan, Eritrea và Somalia -- chứng tỏ ngài rất quan tâm đến việc nuôi dưỡng đối thoại với thế giới Hồi giáo này, vốn rất quan trọng".

Hôm Chúa nhật 17-9, hăng thông tấn ANSA của Ư đưa tin Đức Hồng y Bertone đă hướng dẫn các sứ thần Ṭa Thánh ở các nước có đa số người Hồi giáo giải thích rơ về bài thuyết tŕnh của Đức Thánh cha cho các lănh đạo tôn giáo và chính trị ở đó.

UCAN - VietCatholic.net