“Bác Ái và Công Lý nơi Những Mối Liên hệ giữa Chư Dân và Chư Quốc”: 2-  Thông Điệp ‘Thiên Chúa Là Tình Yêu’ của Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI

Bản Văn Soạn Thảo cho Đại Hội Thường Niên 13 của Giáo Hoàng Hàn Lâm Viện Các Khoa Về Xã Hội Học 27/4-1/5/2007

(tiếp 1 Thứ Ba và 2 Thứ Tư)

Đại hội tới đây của Giáo Hoàng Hàn Lâm Viện Các Khoa Về Xã Hội Học sẽ chú trọng tới việc học hỏi về vấn đề Bác Ái và Công Lý nơi Những Mối Liên hệ giữa Chư Dân và Chư Quốc. Trong tuần vừa qua, hàn lâm viện này đã giành những phiên họp cho việc học hỏi về việc toàn cầu hóa và những phiên họp này đã giúp chúng ta có thể thấy rằng thế giới chúng ta sống đây đang bị thiếu hụt đức ái và công lý.

Điều này có thể được tóm gọn một cách tổng quát là những việc tái cung cấp bất tương xứng, những hứa hẹn không được tuân giữ, và những thứ chia rẽ mất quân bình. Ngoài ra, chúng ta đang phải đương đầu với những dấu chỉ thời đại mới rất đáng lo ngại. Tất cả những điều này được đáp ứng bằng việc tái kêu gọi sống bác ái và công lý của Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI, nhất là trong thông điệp ‘Thiên Chúa Là Tình Yêu’ của ngài. Những sự kiện ấy và lời kêu gọi ấy làm thành một yếu tố quan trọng cho bối cảnh của cuộc họp của chúng ta.

Chủ đề cho cuộc họp này sẽ là những mối liên hệ giữa chư dân và chưa quốc: thành phần phát triển, đang phát triển, đang vươn lên và nghèo khổ. Chúng ta sẽ tự hỏi rằng những mối liên hệ này, theo chiều hướng của giáo huấn về xã hội của Giáo Hội, đã trở nên cống chính hơn, công bằng hơn và an bình hơn hay chăng, và đâu là đường lối cần phải theo để đạt được những đích điểm ấy. Tóm lại, đức ái và công lý có thể tác hợp với nhau trong thế giới được toàn cầu hóa này hay chăng?

2- Thông Điệp ‘Thiên Chúa Là Tình Yêu’ của Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI

Cuộc họp của chúng ta muốn lấy hứng từ bức thông điệp đầu tiên của vị Giáo Hoàng này cùng với những hàm ý quan trọng của nó. Bản văn kiện này đặc biệt nhắc nhở chúng ta rằng thần đức và nhân đức bác ái cần phải chi phối tất cả mọi giáo huấn về xã hội cũng như tất cả mọi hoạt động xã hội của Giáo Hội và của phần tử Giáo Hội. Trước hết, bức thông điệp này dẫn chúng ta tới tâm điểm đức tin của chúng ta, tới sự thật ‘Thiên Chúa là tình yêu’.

Bởi thế, vị Giáo Hoàng tuyên bố rằng ‘Chúa Giêsu đã liên kết giới luật kính mến Thiên Chúa và giới luật yêu thương tha nhân thành một huấn dụ duy nhất’. Vị Giáo Hoàng kéo chú ý của chúng ta tới sự kiện là giáo huấn này vừa hợp thời vừa quan trọng ‘trong một thế giới mà danh tánh của Thiên Chúa đôi khi được liên kết với việc trả đũa hay thậm chí tới một thứ nhiệm vụ hận thù và bạo động’.

Đó là lý do tại sao ‘Thiên Chúa Là Tình Yêu’ một phần nào đó đã có lý được coi là như một thông điệp về xã hội. Chính tình yêu (caritas) là những gì tác động việc Giáo Hội chăm sóc cho thành phần túng thiếu, hoạt động của con  người giáo dân nam nữ cho công lý và hòa bình trong lãnh vực trần thế, và là năng lực dậy men của Giáo Hội trong xã hội. Không có yêu thương, như Thánh Phaolô đã nói với tín hữu Côrintô, những lời nói và việc làm của chúng ta chỉ là hư không.

Thật thế, ‘Thiên Chúa Là Tình Yêu’ tự bản chất hướng theo chiều hướng lâu dài của các bức thông điệp khác về xã hội (x khoản 27), không những vì nó nói đến đức bác ái mà còn vì nó qui cho nhân đức công bằng tầm quan trọng chính yếu. Thật vậy, nó đã đặc biệt trích dẫn một cau nói thời danh về nhân đức này của một trong những đại nhân vật thuộc Truyền Thống: ‘Như Thánh Âu Quốc Tinh có lần đã nói, một quốc gia không được cai trị theo công lý thì như một bọn trộm cướp vậy: Remota itaque iustitia quid sunt regna nisi magna latrocinia?’

Chú trọng tới những giáo huấn triết học truyền thống cũng như (một cách nhận thức) đòi hỏi của chủ nghĩa Mar-Xít về vấn đề phân phối công bằng các sản vật bởi công quyền, Đức Thánh Cha Biển Đức XVI đã tuyên bố rằng: ‘Trong tình hình phức tạp ngày nay, không phải chỉ vì việc phát triển của một thứ kỹ nghệ được toàn cầu hóa mà giáo huấn về xã hội của Giáo Hội đã trở thành một mớ hướng dẫn nồng cốt cống hiến những đường lối thậm chí vượt ra ngoài các giới hạn của Giáo Hội: trước những gì đang diễn tiến thì những hướng dẫn này cần phải được nói đến theo chiều hướng đối thoại với tất cả những ai thiết tha quan tâm tới nhân loại và thế giới chúng ta đang sống’ (số 27).

Khi bàn tới mối liên hệ giữa Giáo Hội là một ‘Cộng Đồng Yêu Thương’ với chính trị, đường lối của vị Giáo Hoàng đối với vấn đề công lý là những gì đặc biệt thích ứng với các khoa xã hội học cũng như đối với huấn quyền của Giáo Hội.

Trước hết, vị Giáo Hoàng cống hiến một nhãn quan sâu xa nhất đã từng được hình thành trong thời hiện đại về mối liên hệ giữa chính trị và công lý: ‘Trật tự chính đáng của xã hội và Quốc Gia là trách nhiệm chính yếu của hoạt động chính trị’. Thật thế, ‘Công lý vừa là mục đích vừa là tiêu chuẩn nội tại của tất cả mọi hoạt động chính trị’.

Đối với vị Giáo Hoàng này thì công lý (và chính trị) không phải là một thứ kỹ thuật thuần thực dụng hay có tính cách giao kèo, mà ‘tự bản chất của mình nó có liên quan tới đạo lý’ (số 28). Ngược lại với thứ kiến thức có tính cách thuần hình thức và phi giá trị về hoạt động của con người được nhiều người thuộc lãnh vực các khoa học nhân bản và xã hội học chủ trương, vị Giáo Hoàng này tán thành tầm quan trọng của lý trí thiết thực bằng việc lập lại vấn đề về trật tự chính trị chính đáng nhất.

Tuy nhiên, ngài nhận thấy cái nguy hiểm tân tiến của việc tách lìa lý trí khỏi đức tin: ‘Nếu lý trí được hành sử một cách thích hợp thì nó cần phải trải qua một cuộc thanh tẩy liên lỉ, vì nó không bao giờ hoàn toàn thoát khỏi cái hiểm nguy của một thứ mù quáng về đạo lý gây ra bởi việc theo đuổi cái hào nhoáng của quyền lực cùng với  những lợi lộc đặc biệt’. Thật vậy, chúng ta không thể không thực hiện một cuộc thẩm định kiến  thức của mình về công lý theo ý nghĩa đức tin: ‘Theo quan điểm của Thiên Chúa thì đức tin giải thoát lý trí khỏi những điểm mù quáng của nó, nhờ đó giúp cho nó càng trở nên hoàn trọn hơn’.

Công việc ý thức này của đức tin là những gì giải tỏa lý trí khỏi những hạn hữu của nó: ‘Đức tin giúp cho lý trí có thể thực hiện công việc của nó một cách hiệu nghiệm và thấy được đối tượng thích đáng của nó một cách rõ ràng hơn’. Chẳng những chiều kích về lịch sử nơi ý nghĩa của công lý, những gì đã từng được bắt nguồn từ cả truyền thống Do Thái và Kitô Giáo lẫn gia sản Hy La, mà đến cả ý nghĩa hiện đại của nó cũng xuất phát từ việc thanh tẩy liên lỉ được đức tin mang lại cho lý trí nữa: ‘Đó là vị thế của giáo huấn Công Giáo về xã hội: nó không có ý chiếm lấy cho Giáo Hội quyền lực trên Quốc Gia. Nó lại càng không phải là việc áp đặt trên những ai không chia sẻ niềm tin những cách thức suy tư và kiểu cách tác hành xứng hợp với đức tin’.

Để kết luận, cả ở đây nữa, vị Giáo Hoàng này qui về cho Kitô Giáo một công việc trọng yếu và nhấn mạnh rằng mục đích của giáo huấn về xã hội của Giáo Hội ‘chỉ là để giúp thanh tẩy lý trí và góp phần ngay lúc này đây vào việc công nhận và đạt được những gì là chân chính’ (số 28a). 

Đức Thánh Cha, theo chiều hướng giáo huấn này về đức ái và công lý, bởi thế kêu gọi những cơ cấu phục vụ bác ái trong môi trường xã hội của ngày hôm nay hãy cổ võ phúc hạnh cho cá nhân, chư dân và nhân loại: ‘Thời đại của chúng ta cần đến một thái độ sẵn sàng mới mẻ để trợ giúp tha nhân đang cần đến chúng ta… Việc quan tâm đến tha nhân của chúng ta là những gì vượt trên những giới hạn của các cộng đồng quốc gia và càng nới rộng chân trời của nó đến toàn thể thế giới’ (số 30).

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch theo tín liệu được Zenit phổ biến ngày 26/4/2007 - Thoidiemmaria.net