Tông Du Ba Tây: ĐTC Biển Đức XVI Bài Khai Mạc cho Đệ Ngũ Tổng Nghị Hàng Giáo Phẩm Mỹ Châu La Tinh và Caribbean Chúa Nhật 13/5/2007 ở Sảnh Đường của Đền Thánh Mẫu Aparecida

Quí Huynh Giám Mục thân mến, các linh mục, tu sĩ nam nữ và giáo dân yêu dấu,
Quí vị quan sát viên thuộc các niềm tin tôn giáo khác thân mến:

Tôi rất hân hoan được ở đây hôm nay cùng với anh chị em để khai mạc Đệ Ngũ Tổng Nghị Hàng Giáo Phẩm Mỹ Châu La Tinh và Caribbean là một biến cố đang được tổ chức ở gần Đền Thánh Mẫu Aparecida, Quan Thày của Ba Tây. Tôi xin được bắt đầu bằng những lời tạ ơn và chúc tụng Thiên Chúa về đức tin Kitô Giáo là tặng ân cao cả được ban cho các dân tộc ở Châu Lục này. Tôi cũng hết lòng cám ơn về những lời lẽ tốt đẹp được Đức Hồng Y Javier Errázuriz Ossa, Tổng Giám Mục Santiago và là Chủ Tịch của CELAM, đã ngỏ cùng tôi với tư cách của ngài và thay cho hai vị Chủ Tịch khác cùng tất cả mọi người tham dự Cuộc Tổng Nghị này.

1.         Đức Tin Kitô Giáo ở Mỹ Châu La Tinh

Niềm tin tưởng nơi Thiên Chúa đã là những gì làm sinh động đời sống và văn hóa của những dân tộc này trên năm thế kỷ nay. Từ cuộc gặp gỡ giữa niềm tin này với các người thổ dân đã làm nổi lên nền văn hóa Kitô Giáo phong phú ở Châu Lục này, được thể hiện nơi nghệ thuật, âm nhạc, văn chương, và nhất là nơi các truyền thống tôn giáo cũng như nơi tất cả mọi lối sống của các dân tộc được liên kết với nhau như thể các truyền thống này có cùng một lịch sử và cùng một niềm tin là những gì dẫn tới một tình trạng hòa hợp sâu xa lớn lao, bất chấp tính cách đa dạng của các nền văn hóa và ngôn ngữ. Hiện nay, niềm tin tưởng như nhau này đang gặp phải một số thách đố cần phải được giải quyết, vì tình trạng phát triển hòa hợp của xã hội và căn tính Công Giáo của những dân tộc đây đang gặp hiểm nghèo. Về vấn đề này, cuộc Đệ Ngũ Tổng Nghị đây đang sửa soạn để chia sẻ về tình trạng này, để giúp tín hữu Kitô Giáo sống hân hoan và gắn bó với niềm tin của họ, giúp họ ý thức sâu xa về việc làm môn đệ và thừa sai của Chúa Kitô, thành phần được Người sai vào thế gian để loan báo và làm chứng cho niềm tin và tình yêu của chúng ta. 

Tuy nhiên, việc chấp nhận niềm tin Kitô Giáo có nghĩa là gì đối với các quốc gia ở Mỹ Châu La Tinh và Caribbean? Đối với họ, nó có nghĩa là nhận biết và đón nhận Chúa Kitô, vị Thiên Chúa vô danh được cha ông họ tìm kiếm mà không nhận ra nơi các truyền thống tôn giáo phong phú của họ. Chúa Kitô là Đấng Cứu Thế mà họ âm thầm mong đợi. Cũng có nghĩa là họ đã lãnh nhận, nơi nước Rửa Tội, sự sống thần linhlàm cho họ trở nên con cái được Thiên Chúa thừa nhận; hơn thế nữa, họ đã lãnh nhận Thánh Thần là Đấng đã đến để làm cho các nền văn hóa của họ sin h hoa kết trái, khi thanh tẩy chúng và làm tăng triển nhiều hạt giống được Lời nhập thể gieo trồng nơi chúng, nhờ đó hướng dẫn họ tiến bước theo những đường lối của Phúc Âm. Thật vậy, việc loan báo Chúa Giêsu và Phúc Âm của Người không bao giờ tách lìa với các nền văn hóa trước thời kỳ của thám hiểm gia Colimbus, cũng chẳng phải là những gì áp đặt lên một thứ văn hóa ngoại lai. Các nền văn hóa chân chính không tự mình đóng khung kín mít, cũng chẳng trở nên cố định ở bất cứ thời điểm lịch sử nào, song chúng cởi mở, hay nói đúng hơn, chúng đang tìm kiếm một cuộc hội ngộ với các nền văn hóa khác, hy vọng đạt tới tính cách đại đồng nhờ hội ngộ và đối thoại với lối sống khác và với những yếu tố có thể dẫn tới một tổng hợp mới, trong đó tính cách đa dạng của những thứ thể hiện bao giờ cũng được tôn trọng cùng với tính chất đa dạng của việc biểu lộ văn hóa riêng biệt của việc thể hiện này.

Tận cùng thì chỉ có sự thật mới mang lại hiệp nhất mà thôi và chứng cớ về việc này là tình yêu. Đó là lý do tại sao Chúa Kitô, thực sự là Lời nhập thể, là “tình yêu cho đến cùng”, đã không xa lạ với bất cứ một nền văn hóa nào, hay với bất cứ một con người nào; trái lại, đáp ứng được Người tìm kiếm nơi tâm điểm của các nền văn hóa đó là những gì mang lại cho các nền văn hóa ấy căn tính tối hậu của chúng, đó là việc hiệp nhất nhân loại đồng thời tôn trọng sự phong phú của tính chất đa dạng, hướng con người ở khắp mọi nơi tới việc tăng trưởng về nhân tính đích thực, về việc tiến bộ chân chính. Lời Chúa, khi hóa thành nhục thể nơi Chúa Giêsu Kitô, cũng đã trở thành lịch sử và văn hóa nữa.  

Cái Không Tưởng của việc trở về để thổi sự sống vào các thứ tôn giáo trước thời Columbus, tách biệt các thứ tôn giáo này khỏi Chúa Kitô và khỏi Giáo Hội hoàn vũ, sẽ không phải là một bước tiến lên song thực sự là một bước giật lùi. Thật vậy, nó sẽ là một bước lùi về một giai đoạn lịch sử gắn liền với quá khứ.

May thay cái khôn ngoan của các thổ dân đã dẫn họ tới chỗ hình thành một tổng hợp giữa các nền văn hóa của họ với đức tin Kitô Giáo là đức tin được các vị thừa sai cống hiến cho họ. Bởi thế mà chúng ta thấy được hồn sống của các dân tộc Mỹ Châu La Tinh nơi tính chất đạo nghĩa phong phú và sâu xa này:

- lòng yêu mến Chúa Kitô khổ đau, Vị Thiên Chúa của lòng xót thương, của thứ tha và hòa giải; Vị Thiên Chúa đã yêu thương chúng ta đến phó mình vì chúng ta;

- lòng yêu mến Chúa Kitô hiện diện nơi Thánh Thể, Vị Thiên Chúa nhập thể, Đấng đã chết đi và sống lại để trở nên bánh sự sống;

- Vị Thiên Chúa gần gũi với thành phần nghèo khổ cũng như với những ai khổ đau;

- lòng sâu xa tôn sùng đối với Vị Trinh Nữ rất thánh Guadalupe, Aparecida, Vị Trinh Nữ được cầu khấn bằng những danh hiệu khác nhau ở quốc gia và địa phương. Khi Vị Trinh Nữ này hiện ra với người thổ dân Da Đỏ là Thánh Juan Diego, Mẹ đã nói những lời quan trọng này cùng thánh nhân: “Mẹ không phải là Mẹ của con hay sao? Con không ở dưới bóng của Mẹ và ánh mắt của Mẹ hay sao?Mẹ không phải là nguồn vui của con hay sao? Con không nương náu dưới áo choàng của Mẹ hay sao, trong vòng tay của Mẹ hay sao?” (Nican Mopohua, nos. 118-119).

Tính chất đạo nghĩa này cũng được thể hiện cả nơi lòng sùng kính các thánh nhân cùng với lễ quan thày của mình, nơi lòng kính mến Giáo Hoàng và các vị Mục Tử khác, và lòng mến yêu Giáo Hội hoàn vũ như là một đại gia đình của Thiên Chúa, Đấng không bao giờ bỏ con cái một mình hay bị cơ cực. Tất cả những điều ấy làm nên một tấm vi thạch ghép về lòng đạo đức phổ thông, một lòng đạo đức  là kho tàng quí báu của Giáo Hội Công Giáo ở Mỹ Châu La Tinh, và cần phải được bảo vệ, cổ võ và thanh tẩy nếu cần.  

(còn tiếp)

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch trực tiếp từ mạng điện toán toàn cầu của Tòa Thánh - Thoidiemmaria.net