Mùa chay thánh
2012
Bài 55-
Hiểu và sống sứ điệp mùa chay 2012 của Đức Thánh Cha
Giêrônimô Nguyễn Văn Nội
Nguồn: xuanbichvietnam.wordpress.com
1. Hiểu Sứ Điệp Mùa Chay 2012 của Đức Thánh Cha Bê-nê-đic-tô XVI
1.1 Đức Thánh Cha Bê-nê-đic-tô Đức XVI xây dựng Sứ Điệp Mùa Chay 2012 của ngài trên cơ sở Thánh Kinh là lời của Thánh Phao-lô Tông Đồ trong thư gửi tín hữu Do-thái, chương 10, các câu 22-24:
“22 Vì thế, chúng ta hãy tiến lại gần Thiên Chúa với một lòng chân thành và một đức tin trọn vẹn, vì trong lòng thì đã được tẩy sạch mọi vết nhơ của lương tâm, còn ngoài xác thì đã được tắm rửa bằng nước tinh tuyền 23 Chúng ta hãy tiếp tục tuyên xưng niềm hy vọng của chúng ta cách vững vàng vì Đấng đã hứa là Đấng trung tín. 24 Chúng ta hãy để ý đến nhau làm sao cho người này thúc đầy người kia sống yêu thương và làm những việc tốt” (Dt 10,22-24).
Ba câu Thánh Kinh trên đề cập đến đời sống đức tin của người Ki-tô hữu với ba nhân đức đối thần là Tin, Cậy và Mến.
1.2 Nhưng Đức Thánh Cha chỉ tập trung vào việc triển khai ý tưởng của câu 24 thuộc về đức Mến hay đức Ái mà thôi:
«Chúng ta hãy để ý đến nhau làm sao cho người này thúc đầy người kia sống yêu thương và làm những việc tốt.»
Câu Thánh Kinh trên cũng có thể dịch thành :
“Chúng ta hãy quan tâm đối với nhau, để khích lệ nhau trong đức bác ái và các công việc lành.”
1.3 Sứ Điệp Mùa Chay 2012 của Đức Thánh ChaBê-nê-đic-tô XVI gồm 3 phần:
1°) «Chúng ta hãy quan tâm: trách nhiệm đối với người anh em.»
2°) «Đối với nhau: ơn hỗ tương với nhau».
3°) «Để khích lệ lẫn nhau trong đức bác ái và trong việc lành: cùng nhau tiến bước trong sự thánh thiện.»
- Trước hết là việc “quan tâm hay để ý đến nhau: trách nhiệm đối với người anh em”
* Quan tâm hay để ý đến nhau là trách nhiệm của mọi Ki-tô hữu, chứ không phải là can thiệp vào đời tư của người khác.
* Quan tâm hay để ý đến nhau là nhìn vào Chúa Giê-su Ki-tô, Chúa chúng ta và học cách sống của Người: Người quan tâm, để ý đến hết mọi người trên mọi nẻo đường Người đi.
* Quan tâm hay để ý đến nhau là sống mầu niệm Hội Thánh là gia đình của Thiên Chúa, Hội Thánh là Thân Thể Chúa Ki-tô: mọi người là anh chị em và là chi thể của nhau.
* Quan tâm hay để ý đến nhau bao gồm ước muốn và hành động giúp cho người xung quanh được thăng tiến về mặt vật chất cũng như tinh thần, về mặt văn hóa xã hội cũng như tâm linh.
* Quan tâm hay để ý đến nhau là chống lại lối sống “cá nhân chủ nghĩa” đầy ích kỷ của thời đại ngày nay.
* Quan tâm hay để ý đến nhau là cảm thông và nâng đỡ những anh chị em như người Sa-ma-ri-ta-nô nhân hậu.
- Kế tiếp là «đối với nhau: ơn hỗ tương với nhau»
* Hỗ trợ nhau là thể hiện trách nhiệm và tình liên đới của các chi thể thuộc Thân Mình Chúa Ki-tô là Hội Thánh.
* Hỗ trợ nhau là thể hiện chiều kích hiệp thông của các Thánh (các Thánh cùng thông công).
* Hỗ trợ nhau là nhìn nhận sự hiện diện và hành động của Chúa Ki-tô và Thánh Thần nơi anh chị em của mình.
* Hỗ trợ nhau là khiêm nhường sửa lỗi cho nhau và chân thành khuyên nhủ nhau trong đời sống đức tin.
- Sau cùng là «để khích lệ lẫn nhau trong đức bác ái và trong việc lành: cùng nhau tiến bước trong sự thánh thiện.»
* Khích lệ nhau trong đức ái và trong việc lành là thúc đẩy nhau nên thánh là ơn gọi của mọi Ki-tô hữu.
* Khích lệ nhau trong đức ái và trong việc lành là làm cho các nén vàng nén bạc của Thiên Chúa sinh lời sinh lãi cho anh chị em mình và cho nhân loại.
* Khích lệ nhau trong đức ái và trong việc lành là giúp nhau đạt tới sự sung mãn hay hoàn hảo của Đức Ái Ki-tô giáo.
* Khích lệ nhau trong đức ái và trong việc lành là giúp nhau làm chứng cho thế giới về tình yêu thương và lòng trung thành của các Ki-tô hữu đối với Thiên Chúa.
2. Sống hay thực thi sứ điệp Mùa Chay 2012 của Đức Thánh Cha Bê-nê-đic-tô XVI
Để sống hay thực thi Sứ Điệp Mùa Chay 2012 của Đức Thánh Cha Bê-nê-đic-tô XVI thiết nghĩ
* Mỗi người/cộng đoàn cần phải chui ra khỏi vỏ ốc hay pháo đài mà quan tâm đến mọi người sống xung quanh, từ những người thân trong gia đình cho đến những người sống trong cùng khu phố/thôn xóm, những người cùng giáo xứ và những người cùng sinh hoạt trong hội đoàn, nhất là những người khó nghèo, những người bị thiệt thòi và những người yếu đuối.
Trong thực tế, nhiều người/cộng đoàn đã thực hiện việc tốt lành này. Nhưng chúng ta cần phải tích cực và dũng cảm hơn nữa, vì xu hướng chung của con người ngày nay là “mackeno” (mặc kệ nó) và “đèn nhà ai nhà nấy rạng”.
* Mỗi người/cộng đoàn cần phải bỏ cách sống thờ ơ hay dửng dưng trước những gì đang diễn ra trong xã hội [tội ác và tệ nạn xã hội tràn lan, bất công và áp bức càng ngày càng tăng và đầy bạo lực, nghèo đói càng ngày càng mở rộng từ nông thôn đến thành thị, hố ngăn cách giầu nghèo càng ngày càng sâu] mà tích cực và chủ động dấn thân vào việc bảo vệ và bênh vực các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và những giá trị của nền văn minh Ki-tô giáo cũng là giá trị chung của nhân loại tiến bộ [yêu thương, chia sẻ, liên đới, tôn trọng sự sống và các giá trị tâm linh]
Trong thực tế không có nhiều người/cộng đoàn đã thực hiện được việc tốt lành này, vì thiếu xác tín, phương tiện và lòng dũng cảm, khi liên quan tới các vấn đề xã hội và đụng chạm tới những người có chức có quyền.
LỜI KẾT
Đức Phao-lô VI đã khẳng định rằng thế giới ngày nay đau khổ nhất là vì thiếu tình huynh đệ: “Thế giới bệnh hoạn. Bệnh của thế giới này không phải do sự phung phí tài nguyên hoặc vì một số người vơ vét của cải, nhưng là do sự thiếu tình huynh đệ giữa con người và các dân tộc với nhau” (Thông điệp «Phát triển các dân tộc» ngày 26/3/1967, số 66).
Nhưng nhận định của Đức Giáo Hoàng Phao-lô VI là ở thời điểm 1967, tức cách đây 45 năm. Ngày nay chúng ta có thể quả quyết rằng: ngoài sự thiếu tình huynh đệ giữa con người với con người và giữa các dân tộc với nhau thì sự phung phí và tàn phá tài nguyên của một số người cũng như sự chiếm hữu tài nguyên cách bất công và bất chính của một thiều số người khác đã làm cho cả thế giới này mắc một chứng bệnh mãn tính và nan y.
Chỉ có bàn tay thần linh của Chúa Giê-su Ki-tô và của Thánh Thần Người mới chữa lành được cơn bệnh mãn tính và nan y ấy của loài người hôm nay.
HÃY QUAN TÂM TỚI NHAU!
Lm Nguyễn Hồng Giáo tóm lược
Như thông lệ, trước mỗi Mùa Chay, Đức Thánh Cha công bố một sứ điệp trong đó ngài đề nghị cho toàn Giáo Hội một vài điểm nhấn trong “hành trình đức tin” của người Kitô hữu để sống tinh thần mùa phụng vụ này hầu chuẩn bị mừng đại lễ Phục Sinh. Nói chung, ngài muốn giúp cá nhân và cộng đoàn kiểm điểm và tăng cường đời sống riêng về một mặt nào đó, trong chương trình chung ba điểm của mọi mùa chay, là cầu nguyện, thực hành bác ái và hãm mình đền tội. Như năm 2009, ngài mời gọi khám phá lại ý nghĩa kitô giáo của việc ăn chay; năm 2010, ngài chọn một câu trong thư Rôma của thánh Phaolô (Rm 3,22) để suy nghĩ về sự công chính trong Đức Kitô; qua năm 2011, ngài tập trung vào đề tài sự sống mới của ta trong Đức Giêsu chết và phục sinh, theo bản văn của thư Côlosê 2,12. Còn năm 2012 này thì sao?
I. Giới thiệu chủ đề
Sứ điệp mùa chay năm nay đã được Đức Hồng y Robert Sarah, chủ tịch Hội đồng Tòa thánh Cor Unum, giới thiệu trong một cuộc họp báo ngày 7/2/2012 tại Rôma.
Trong phần nhập đề của Sứ điệp, Đức Giáo Hoàng Bênêđitô XVI viết:
“Một lần nữa mùa chay cho chúng ta một cơ hội suy nghĩ về chính trọng tâm của đời sống Kitô hữu, là bác ái. Thực vậy, đây là thời thuận tiện để, nhờ sự trợ giúp của Lời Chúa và các Bí Tích, chúng ta đổi mới hành trính đức tin, trên bình diện bản thân cũng như cộng đồng. Hành trình này được đánh dấu bởi cầu nguyện và chia sẻ, thinh lặng và chay tịnh, trong khi hướng về niềm vui Phục Sinh”.
Ngay từ câu đầu tiên, Đức Thánh Cha cho biết ngài sẽ nói về bác ái, là nòng cốt cuộc đời theo Chúa Kitô. Nhưng đó mới chỉ là đề tài tổng quát thôi, hay một nửa đề tài thôi, nếu nói được như vậy. Nửa kia sẽ được nói rõ trong đoạn kế tiếp của phần nhập đề: đó là bác ái trong đời sống cộng đoàn Kitô hữu, được diễn tả qua đoạn thư Do-thái 10,24 như sau: “Chúng ta hãy quan tâm tới nhau, để khích lệ nhau sống bác ái và làm việc lành”.
II. Khai triển đề tài
Bản văn Dt 10,24 gồm hai “ý” (“chúng ta hãy quan tâm tới nhau” và “để khích lệ nhau, v.v.”), Sứ điệp của Đức Thánh Cha đã tách ý thứ nhất thành hai điểm khai triển (“quan tâm” và “tới nhau” hay “lẫn nhau”), còn ý thứ hai thì ngài dành nguyên cho điểm thứ ba. Cụ thể, bản văn Kinh Thánh được ngài khai triển thành ba phần (hoặc ba ý): 1/ Trách nhiệm đối với người anh em, 2/ Tính hỗ tương như một ân huệ (gift of reciprocity) và 3/ Cùng nhau tiến bước trong sự thánh thiện.
1. Chúng ta hãy quan tâm
Điểm này dài nhất, chiếm một nửa Sứ điệp.
Thế nào là quan tâm? Động từ “quan tâm” (Hy-lạp : Katanoein) được phân tích kỹ. Ở đây, nói chung là để ý tới, nhìn chăm chú, với thái độ ân cần, với thiện cảm, thiện ý, muốn cho người khác được điều lành. Sứ điệp viết: “Động từ mở đầu thúc dục chúng ta hãy chăm chú nhìn người khác, trước tiên là nhìn Chúa Giêsu, và chú ý tới nhau, đừng tỏ ra là người xa lạ với nhau, đừng dửng dưng về số phận của anh chị em mình. Trong thực tế, thái độ chúng ta thường là ngược lại, đó là thái độ dửng dưng, vô tư, phát sinh từ lòng ích kỷ và được che đậy bằng cái vẻ tôn trọng “đời tư” của kẻ khác. Ngày nay, tiếng Chúa cũng vang dội mạnh mẽ kêu gọi mỗi người chúng ta trở thành những người canh giữ anh em mình (x.St 4,9), thiết lập những quan hệ ân cần đối với nhau, quan tâm đến thiện ích của tha nhân và của mọi người” (1,#1).
Mở rộng đôi mắt trước nhu cầu của anh em. Quan tâm tới người khác bao gồm ước muốn cho họ điều thiện hảo về thể lý, luân lý và tinh thần. “Điều thiện là điều khơi dậy, bảo vệ và thăng tiến sự sống, tình huynh đệ và sự hiệp thông” (1,#2). Quan tâm tới anh em có nghĩa là mở rộng đôi mắt trước những thiếu thốn của họ. Để cảnh giác chúng ta về nguy cơ để cho lòng nên chai đá, Sứ điệp nêu hai thí dụ từ Tin Mừng Luca: dụ ngôn người Samari tốt lành (Lc 10,29-37) và dụ ngôn ông nhà giàu và anh Lazarô nghèo khổ (Lc 16,19-31) Cái gì làm cho người ta thiếu cái nhìn nhân đạo và yêu thương ? Đó thường là sự giàu có vật chất và tự cho mình là đầy đủ rồi, cũng như khuynh hướng đặt lợi ích và các vấn đề của mình lên trên mọi thứ khác (1,#2).
Sửa lỗi lẫn nhau. Đây là một khía cạnh của bác ái Kitô giáo dường như bị lãng quên mặc dù khía cạnh này có cơ sở trong Kinh Thánh và trong truyền thống Giáo Hội. Chẳng hạn Sách Châm ngôn 9, 8-9: “Hãy khiển trách người khôn ngoan, con sẽ được họ thương mến. Hãy khuyên bảo người khôn, họ sẽ khôn hơn nữa. Hãy dạy bảo người công chính, họ sẽ hiểu biết thêm”. Chính Chúa Kitô đã truyền phải sửa lỗi cho anh em đã trót phạm tội (x. Mt 18,15). Thánh Phaolô, Galát 6,1: “Nếu có ai vướng mắc tội nào, thì anh em được Thần Khí thúc đẩy, hãy lấy tinh thần hiền hòa mà sửa chữa người ấy ; và hãy tự đề phòng kẻo chính mình cũng bị cám dỗ”... Truyền thống của Giáo Hội đã liệt kê việc khuyên bảo tội nhân vào số những hành động từ bi về tinh thần (Thương linh hồn bảy mối, ... thứ bốn răn bảo kẻ có tội...).
Đức Thánh Cha dạy: “Trong thế giới chúng ta bị thấm nhiễm xu hướng cá nhân chủ nghĩa, cần phải tái khám phá tầm quan trọng của sự sửa lỗi huynh đệ, để cùng nhau tiến bước về sự thánh thiện” (1,#3). Và ngài nhắc nhở người sửa lỗi cũng như kẻ được sửa lỗi : «Tất cả chúng ta đều yếu đuối và bất toàn (x.1Ga 1,8), nên thật là một việc rất hữu ích khi chúng ta giúp đỡ kẻ khác và để cho kẻ khác giúp đỡ ta, để mọi người chúng ta có thể thấy rõ tất cả sự thật về bản thân, cải tiến đời sống mình và tiến bước ngay thẳng hơn trên con đường của Chúa (1#3).
2. Tính hỗ tương như một quà tặng
Để nói về tính hỗ tương trong đời sống Giáo Hội, Đức Thánh Cha lấy lại hình ảnh thân thể con người mà thánh Phaolô đã dùng để gọi Giáo Hội : Giáo Hội là, “nhiệm thể Chúa Kitô” mà chúng ta là chi thể (Ep 5,23.30 ; Cl 1,18.24). Trong một thân thể, mọi chi thể đều liên kết chặt chẽ với nhau, tham gia góp phần của mình vào lợi ích chung tùy theo chức năng riêng, liên đới với nhau trong điều lành điều dữ, điều tốt điều xấu xảy đến...Trong Giáo Hội, không có chuyện “sống chết mặc bay”, hoặc “đèn nhà ai nấy rạng”, hoặc “khi vui thì vỗ tay vào, đến khi hoạn nạn thì nào thấy ai !”,v.v. Trong Giáo Hội “các chi thể chăm sóc lẫn nhau” (1Cr 12,25). Mỗi người trong Giáo Hội phải ý thức và nói được rằng “tha nhân thuộc về tôi, cuộc sống, phần rỗi họ liên hệ tới cuộc sống và phần rỗi của tôi” (Sứ điệp, 2#2). Đó là tính hỗ tương. Và “quan tâm đến tha nhân trong tinh thần hỗ tương cũng là nhìn nhận điều thiện hảo mà Chúa làm nơi họ và cùng với họ cảm tạ vì những kỳ công ân phúc mà Thiên Chúa nhân lành và toàn năng tiếp tục thực hiện nơi các con cái của Ngài. Khi một Kitô hữu nhận thấy nơi tha nhận hoạt động của Chúa Thánh Linh, thì họ không thể không vui mừng vì điều đó và tôn vinh Chúa Cha trên trời (x. Mt 5,16)” (2,#2). Hiểu như thế thì tính hỗ tương là một đều may mắn cho tôi, -quả thực là một quà tặng của Chúa cho tôi.
3. Cùng nhau tiến bước trong sự thánh thiện.
Quan tâm lẫn nhau là để khuyến khích nhau tiến tới trong bác ái và các việc lành. Cách nói này (Dt 10,24) thúc đẩy chúng ta nhớ lại rằng mọi người trong Giáo Hội, dù ở bậc nào, đều được mời gọi nên thánh; vậy chúng ta hãy nghiêm chỉnh suy nghĩ về ơn gọi đó và về và hành trình liên lỷ của chúng ta trong đời sống thiêng liêng, trong khi chúng ta khao khát những ân huệ lớn hơn và một đức bác ái ngày càng cao và càng phong phú hơn (x. 1Cr 12,31-1 ;13).
“Sự quan tâm đối với nhau phải thúc đẩy chúng ta tiến đến một tình yêu thương ngày càng hữu hiệu hơn, ‘tựa ánh bình minh, rực rỡ thêm cho đến hồi chính ngọ’ (Cn 4,18), trong khi chờ đợi sống ngày không bao giờ tàn trong Thiên Chúa. Thời gian được ban cho chúng ta trong cuộc sống ở đời này thật là quí giá để nhận ra và chu toàn những việc lành, trong tình yêu Thiên Chúa. Như thế chính Giáo Hội tăng trưởng và phát triển để đạt tới sự trưởng thành trọn vẹn của Chúa Kitô (x. Ep 4,13). Lời chúng ta khích lệ nhau đạt tới tình yêu sung mãn và các việc lành nằm trong chính cái viễn tượng tăng trưởng năng động này” (3#1)
Lm Nguyễn Hồng Giáo tóm lược
dongcongnet 16-2-2012